Cũng giống như cách Trump có thể hủy bỏ các chính sách của Obama, giờ đây ông ấy đang tạo ra tình thế mà người khác cũng sẽ "xóa sổ" các chính sách của mình. Bất ổn sẽ thống trị thôi rồi
Xếp hạng Lãnh đạo Toàn cầu Mỹ Lao dốc Xuống Mức Thấp Nhất Mọi Thời đại – (Phần I)
Ít nhất có hai chính sách bị giới toàn cầu hóa "ném đá" tơi bời nhưng lại hợp lý trong vũ trụ chính sách của Trump: biến đổi khí hậu và NATO. Còn các chính sách khác, như thương mại chẳng hạn, thì... hơi "não cá vàng" đấy
Biến đổi khí hậu. Trump gây chấn động thế giới vào tháng 6/2017 khi tuyên bố Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp định Paris 2015 về khí hậu – cái thỏa thuận kêu gọi các nước giảm phát thải carbon đó. Ông cho rằng Mỹ sẽ "tự dí đá vào chân mình" khi phạt các ngành công nghiệp trong nước ngay lúc chúng vừa hồi phục sau Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu 2008. Trump khẳng định Mỹ sẽ mất 3 nghìn tỷ đô GDP cộng với 2,7 triệu việc làm trong vài năm tới.
Trump còn phản đối hiệp định này vì nó cho phép Trung Quốc đạt mức ô nhiễm đỉnh điểm vào năm 2030 trước khi bắt đầu giảm phát thải carbon. Theo New York Times, các công ty Trung Quốc đang xây 700 nhà máy nhiệt điện than trong vài năm tới, trong khi Mỹ thì đang đóng cửa ngành than của mình luôn
Giờ thì theo Agora Energiewende, Đức – quốc gia dẫn đầu về biến đổi khí hậu – đã thông báo vào tháng 9/2017 rằng họ sẽ không đạt được mục tiêu phát thải khí nhà kính Paris, thiếu tới 25%. Tháng 1/2018, chính phủ liên minh mới của Đức tuyên bố họ sẽ không theo đuổi mục tiêu Paris nữa. Chỉ có ba quốc gia châu Âu báo cáo là đang đạt được mục tiêu khí hậu của họ thôi các bạn ơi
Liên minh châu Âu (EU) cho biết nỗ lực của họ sẽ không thể giảm mức tăng nhiệt độ toàn cầu xuống dưới mức 2⁰C. Ngoài "cơn sốt" xây nhà máy than của Trung Quốc, còn có 62 quốc gia khác đang thêm 900 nhà máy nữa: kết quả là năng lượng từ than tăng 43%. Khó tin nhưng có thật, theo Overseas Development Institute, EU đã trợ cấp nhiên liệu hóa thạch tới 112 tỷ euro trong ba năm qua. Riêng Đức trợ cấp ngành nhiên liệu hóa thạch 36 tỷ euro cùng kỳ.
Từ góc nhìn của Trump, những người trong cộng đồng thế giới tấn công ông về vấn đề khí hậu lại không thể hoặc không muốn đáp ứng cam kết của chính họ. Không chỉ vậy, các nước ký kết Hiệp định Paris đang thêm các nhà máy nhiệt điện than giống như Trump hiện đang dự định làm.
Lập luận của Trump là cộng đồng thế giới đang kêu gọi Mỹ "tự phạt mình" để đạt mục tiêu khí hậu trong khi phần còn lại của thế giới tiếp tục "business as usual" (làm ăn như thường)
Để "thêm dầu vào lửa", Trump luôn phản đối rằng Obama đã không khôn ngoan và bất hợp pháp khi ký Hiệp định Paris mà không có sự phê duyệt cần thiết từ Quốc hội. Quốc hội sẽ không phê duyệt thỏa thuận đó đâu. Trump đã phá hủy công việc của Obama cũng bằng "một nét bút" thôi.
NATO. Trump gọi NATO là tổ chức "lỗi thời" và tấn công các thành viên vì không chi đủ cho quốc phòng của chính họ, đẩy gánh nặng an ninh lên vai Mỹ. Các thành viên NATO có nghĩa vụ chi 2% GDP cho quốc phòng, nhưng chỉ 5 trong 28 thành viên làm vậy. Mỹ chi 5% và đang tăng lên nữa. Lập luận của Trump là Mỹ trả tiền cho quốc phòng châu Âu, cho phép họ giải phóng ngân sách để tài trợ các chương trình trong nước cho công dân của họ, đổ chi phí lên đầu người nộp thuế Mỹ.
Ngoài lập luận công bằng của Trump rằng châu Âu đang "bóc lột" Mỹ, việc thiếu chi tiêu của họ còn có hậu quả nghiêm trọng cho cán cân quyền lực trong khu vực với Nga. Đức chỉ chi 1,2% GDP cho quốc phòng. Các nhà phân tích quân sự kết luận rằng người Đức gần như không thể kháng cự Nga trong trường hợp xung đột vũ trang. Một tờ báo hàng đầu của Đức, Die Welt, đưa tin về tình trạng đáng thương của quân đội Đức vào tháng 2 năm đó. Người Đức chỉ có 95 xe tăng chiến đấu chủ lực đang hoạt động. Còn Nga có 20.000 xe. Trump chế giễu rằng có lẽ người Đức đã đầu hàng trước luôn rồi Mỹ có khoảng 10.000 xe tăng.
Trump dường như đang nói rằng việc bảo vệ châu Âu là vì lợi ích của Mỹ, nhưng ông đặt câu hỏi tại sao việc tự bảo vệ mình lại không phải là lợi ích của châu Âu.
Các chính sách "não cá vàng". Trong khi Trump coi các chính sách của mình là chiến thắng trước Obama và giới toàn cầu hóa, một số trong đó thực sự sai lầm và nguy hiểm. Thương mại có lẽ là tệ nhất. Trump đang từ bỏ các thỏa thuận thương mại tự do đa phương đang có hoặc đang tiến hành. Ông muốn các thỏa thuận song phương có lợi cho Mỹ và đối tác thương mại.
Vấn đề với chiến lược này là nó có nhiều mặt xấu lắm bạn ơi. Ông chỉ đạt được một thỏa thuận thương mại song phương với Hàn Quốc sau 15 tháng tại nhiệm. Ông đã phá vỡ Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ với Canada và Mexico mà không thay thế nó. Ông đã từ bỏ thỏa thuận Đối tác Xuyên Thái Bình Dương – giữa 11 quốc gia bao gồm cả Việt Nam – về cơ bản là nhường quyền lực cho Trung Quốc thống trị thương mại ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương Ông không nhận ra rằng một số thỏa thuận thương mại là cần thiết về mặt chính trị, nếu không phải về kinh tế: ông tấn công Hàn Quốc và Nhật Bản về thương mại khi ông cần thiện chí của họ về vấn đề vũ khí hạt nhân Triều Tiên. Khi không thể biện minh cho tính kinh tế của các loại thuế quan mà ông áp đặt, ông dựa vào lý do an ninh quốc gia đáng ngờ, trông có vẻ vô căn cứ. Trên hết, Trump tung ra các chính sách này bằng Twitter theo cách rất "không ngoại giao"
Làm sao hiểu được vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ đây?
Cả Trump lẫn Obama đều không đóng vai trò lãnh đạo toàn cầu một cách hiệu quả. Trong gần một thập kỷ, Obama đã thay đổi kỳ vọng toàn cầu về vai trò lãnh đạo của Mỹ nên như thế nào. Obama nhường vai trò lãnh đạo toàn cầu cho người khác. Các đồng minh và đối thủ sau đó đã thay đổi hành vi của họ cho phù hợp. Họ bắt đầu theo đuổi chương trình nghị sự của riêng mình một cách tích cực hơn nhiều. Obama, trong việc chuyển đổi vai trò lãnh đạo của Mỹ, đã theo đuổi các chính sách khiến giới toàn cầu hóa vui lòng. Nhưng ông không thể đảm bảo sự ủng hộ cho các chính sách của mình ở Quốc hội hoặc trong số người dân Mỹ trong nhiều trường hợp. Hành động như vậy, Obama đã tạo ra các chính sách có thể dễ dàng bị lật ngược. Và rồi Trump xuất hiện!
Trump đã rất rõ ràng trong việc trình bày mô hình lãnh đạo mới của mình cho thế giới. Ngoài việc hứa sẽ phá hủy mọi thứ Obama làm, mô hình của Trump tìm kiếm các đối tác quốc tế sẽ theo đuổi các chính sách có lợi chung, không phải một chiều. Nhưng Trump đang thất bại vì những lý do giống như Obama và ông còn thêm một số khía cạnh mới nữa.
Trump, mặc dù tự nhận là người làm thỏa thuận và đàm phán "đỉnh cao" nhưng đã không giành được nhiều sự ủng hộ rộng rãi từ người Mỹ, Quốc hội hay thế giới. Vì vậy, cũng giống như ông có thể hủy bỏ các chính sách của Obama, Trump đang tạo ra tình huống mà người khác sẽ hủy bỏ các chính sách của ông. Bất ổn sẽ thống trị thôi các bạn ạ
Chuyện vớ vẩn với Twitter và hành vi thô lỗ của Trump có thể hấp dẫn những người thích thấy một tổng thống mạnh mẽ đối đầu với đối thủ, nhưng nó không cần thiết và tự đánh bại chính mình. Gần như mỗi lần Trump chiến thắng trong lĩnh vực chính sách, ông lại "tự bắn vào chân mình". Ông tấn công một ngôi sao điện ảnh hoặc chính trị gia nào đó, cố gắng hạ thấp họ. Ông Tweet một thông điệp nào đó mâu thuẫn với chính sách của chính mình. Hoặc ông trình bày sai sự thật rồi phải rút lại, tạo ra danh tiếng là kẻ nói dối hoặc thiếu hiểu biết. Trump đã hy sinh uy tín của chính mình để nuôi cái tôi của mình
Trump thực sự có thể thành công nếu ông xây dựng sự ủng hộ và từ bỏ chính sách làm việc qua Twitter của mình. Nhưng mà ông đã tại nhiệm hơn một năm và dường như ngày càng rối loạn hơn, có vẻ điều này sẽ không thay đổi đâu. Những người ủng hộ ông chỉ thở dài: "cứ để Trump là Trump thôi"
Phe đối lập của Trump sẽ tiếp tục tấn công miễn là ông cư xử như bây giờ. Nhưng Phong trào Kháng cự (The Resistance), cả trong nước lẫn toàn cầu, có thể muốn xem xét cái giá Mỹ sẽ phải trả nếu họ đẩy Trump quá giới hạn. Trump phát triển nhờ tranh cãi và hỗn loạn, và dường như không quan tâm liệu mình có được yêu thích hay không. Ông dường như đo lường thành công dựa trên số lượng kẻ thù mình đã tạo ra. Đây không phải cách để cai trị đâu nhé
Nguồn: soha.vn