Chuyện xếp hạng các trường đại học Việt Nam đang gây "bão" trong giới giáo dục, nhưng thực sự mà nói thì... vẫn loay hoay chưa ra hồn đâu các bạn ơi!
Từ năm 2017, đã có những nhóm chuyên gia độc lập thử nghiệm công bố bảng xếp hạng cho 49 trường đại học Việt Nam.
Đến năm 2020, nhóm nghiên cứu của ĐH Quốc gia Hà Nội (có tài trợ từ Chương trình Khoa học Giáo dục cấp quốc gia do Bộ GD-ĐT chủ trì) cũng ra mắt bảng xếp hạng và gắn sao lần đầu tiên cho 30 cơ sở giáo dục Việt Nam và ASEAN, gọi là UPM.
Gần đây nhất, VNUR (Viet Nam's University Rankings) chính thức debut và được xem là bảng xếp hạng các trường đại học đầu tiên "made in Vietnam" luôn. Nhưng mà độ tin cậy ra sao và "sống" được bao lâu thì... còn phải xem nha!
Data sai sai, tin sao được?
TS Lê Đông Phương (nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giáo dục đại học của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam) cho biết việc xếp hạng đại học trên thế giới đã có từ lâu rồi, mục đích là để so sánh tương đối giữa các trường, giúp mọi người đưa ra quyết định.
Nhưng vấn đề là: mỗi bảng xếp hạng có mục đích khác nhau nên kết quả cũng khác nhau luôn. Học sinh thì muốn có bảng xếp hạng để tham khảo, còn các trường thì chưa chắc thích lắm - nhất là khi kết quả không như ý muốn thì lại kêu là "sai" hết á
Theo ông Phương, các bảng xếp hạng ở Việt Nam hiện tại đều có vấn đề về mục đích và nguồn dữ liệu. Điểm vướng lớn nhất là: "Một kết quả đưa ra mà không hợp ý đối tượng nào đó thì ngay lập tức bị chê bai, cho là sai liền!"
Cách đây 5 năm có nhóm công bố xếp hạng 49 trường rồi cũng... biến mất. Bảng UPM thì chỉ xếp hạng những trường nào muốn tham gia và đóng tiền thôi - sau gần 3 năm mới có khoảng 30-40 trường join.
Còn VNUR thì lấy data từ website chính thức của các trường, nghe có vẻ khách quan nhưng... "chính chủ" cung cấp thông tin mà không ai kiểm chứng được thì làm sao chắc là đúng?
Ông Phương còn bóc phốt luôn: Có 2 trường được xếp hạng khá cao trong top 100 của VNUR nhưng lại từng dính scandal "mua bán bài báo, thuê người nước ngoài viết báo"... Ủa vậy thì xếp hạng có đáng tin không nè?
Số liệu "ảo" thì xếp hạng kiểu gì?
PGS.TS Nguyễn Viết Thái (giảng viên Trường ĐH Thương mại) cũng khẳng định: rất khó có bảng xếp hạng uy tín vì thiếu cơ sở dữ liệu khách quan và chính xác.
Ông Thái chỉ ra nhiều lỗ hổng nghiêm trọng: ĐH Quốc gia Hà Nội có gần 60.000 sinh viên nhưng bảng xếp hạng chỉ tính chưa đến 50.000 em - vậy là các chỉ số tính theo đầu sinh viên đã sai tè le rồi!
Hay như số lượng giảng viên: Nhiều trường "khai vống" vì tính cả giảng viên hợp đồng. Thậm chí có thể một giảng viên được tính cho mấy trường khác nhau luôn. Còn nếu chỉ "có tên" mà không thực tế giảng dạy thì xếp hạng... cũng như không!
"Nếu chỉ dựa vào thông tin trên website các trường thì thực sự không ổn, bởi câu chuyện là con số đó có đúng hay không" - ông Thái nhấn mạnh.
Giải pháp nào cho bài toán nan giải?
Theo ông Thái, muốn có bảng xếp hạng đáng tin thì cần một hệ thống cơ sở dữ liệu toàn quốc tốt, liên thông và cập nhật được với dữ liệu của các trường - giống như hệ thống tuyển sinh, số liệu nào cũng hiện lên hệ thống chung của Bộ GD-ĐT, các trường không thể báo cáo sai được.
Nếu không giải quyết được vấn đề căn bản này, việc xếp hạng chỉ khiến các trường sa vào cuộc chạy đua tốn kém và vô bổ, chỉ làm giàu cho các tổ chức xếp hạng mà thôi!
Còn ông Phương thì cho rằng thời điểm này chưa nhất thiết phải có bảng xếp hạng ngay. Vì giờ thông tin các trường đã công khai nhiều rồi, tra cứu cũng dễ dàng hơn xưa. Thay vì đua theo xếp hạng, nên tập trung vào việc công khai minh bạch thông tin trước đã!
Nguồn: svvn.tienphong.vn