Hôm qua khi nghe tin Microsoft sa thải tận 4.800 người, điều đầu tiên mình nghĩ đến là Ninja Theory – studio làm game Hellblade đình đám. Bro ơi, họ vừa mới flex trên sân khấu Xbox Games Showcase được đúng 9 ngày thì bị đóng cửa vào giữa tháng 6 luôn Compulsion Games và Double Fine – hai cái tên từng làm nên những tựa game xịn xò – giờ cũng đang trong tình trạng "chờ đóng cửa" hoặc đi tìm người nhận nuôi. Nhưng mà đọc kỹ hơn thì mình thấy đây không đơn giản là đợt "cắt người" thông thường, mà là dấu hiệu Xbox đang từ từ bỏ cách làm game kiểu truyền thống để chuyển sang làm... hạ tầng phần mềm và dịch vụ đám mây rồi các bạn ơi!
Đặt cược lung tung, ăn thua cũng lung tung
Số liệu mình kiếm được hơi sốc đấy. Chưa kể thương vụ mua Activision Blizzard 68,7 tỷ đô (vâng, TỶ nha), riêng mảng Xbox đã đốt hơn 20 tỷ đô trong 5 năm cho nội dung, nền tảng và trợ giá phần cứng. Thế mà doanh thu hàng năm lại giảm gần 500 triệu đô trong cùng thời gian Phép tính này rõ ràng không "vibe" chút nào, đúng như CEO Xbox Asha Sharma thẳng thắn nhận là mảng kinh doanh này "không healthy", với biên lợi nhuận thấp hơn 3 đến 10 lần so với các nền tảng khác.
Nguyên nhân cốt lõi là gì? Microsoft đã cố gắng chơi cùng lúc quá nhiều bàn cờ: console phần cứng, PC gaming, mobile, Game Pass subscription, và cloud streaming. Vấn đề không phải từng hướng đi là sai, mà là công ty đổi chiến lược nhanh hơn tốc độ các studio kịp làm game để phục vụ chiến lược đó
Kết quả là hệ thống studio bị rải rác, những IP chủ lực chưa bao giờ được "chăm" đủ để thực sự cạnh tranh và win được – đúng như cách nội bộ Microsoft tự review đấy.Từ máy chơi game thành phần mềm "không cần máy"
Điều mình thấy hay ho nhất là hướng đi tiếp theo của Microsoft. Thay vì rút lui khỏi gaming, họ đang redefine lại Xbox thành một hệ sinh thái... không cần console vật lý nữa! Ba trụ cột mới gồm có:
• Xbox Mode trên Windows: biến PC thường thành giao diện giống console luôn
• Gaming Copilot: trợ lý AI trong game chạy trên mô hình ngôn ngữ lớn, giúp bạn vượt qua những đoạn khó nhằn
• Cloud gaming: chơi game qua đám mây mọi lúc mọi nơi
Fun fact: hơn 70% người dùng Game Pass giờ truy cập từ nhiều thiết bị khác nhau, còn lượng người chơi qua cloud tăng 140% so với năm ngoái đó nha!
Chiêu cao tay ở đây là Microsoft đang xây dựng gói miễn phí có quảng cáo cho phép người dùng trải nghiệm toàn bộ hệ sinh thái Xbox trên phần cứng mà... chính Microsoft không cần phải sản xuất hay ship đi đâu cả. Nói nôm na, thay vì đua với Sony hay Nintendo bằng cỗ máy vật lý tốn kém, Microsoft đặt cược rằng tương lai gaming nằm ở phần mềm chạy trên bất kỳ màn hình nào bạn đã có sẵn – laptop, smart TV, hay điện thoại gì cũng được!
AI là lý do thật hay chỉ là "cái cớ" xịn xò?
Microsoft khẳng định việc cắt người không phải do AI thay con người, nhưng thực tế khó mà tách rời hai chuyện này. Số liệu cho thấy các công ty Mỹ đã công bố cắt giảm 123.653 việc làm từ đầu năm 2025 đến cuối tháng 6, tăng 66% so với cùng kỳ năm ngoái, và AI được coi là nguyên nhân top đầu trong ba tháng gần nhất
Big picture là các ông lớn công nghệ đang đổ tiền khổng lồ vào hạ tầng AI, nên những mảng có lợi nhuận thấp như làm game truyền thống tất nhiên là bị "trảm" đầu tiên để lấy nguồn lực rồi.
Với Xbox cụ thể, mình nghĩ AI vừa là lý do thật, vừa là cái cớ thuận tiện. Thật vì Gaming Copilot và các tính năng AI khác cần đầu tư hạ tầng riêng, tiền phải lấy từ đâu đó. Cớ thuận tiện vì bản thân mảng gaming đã có vấn đề từ trước khi trend AI nổi lên, chỉ là giờ có cái tên để đổ thôi, còn hơn phải thừa nhận chiến lược dàn trải trước đó đã fail
Console truyền thống còn tương lai không?
Điều khiến mình phải dừng lại suy nghĩ là: nếu Xbox – một trong ba cái tên khủng nhất làng console – đang chủ động rút khỏi cuộc đua phần cứng để chuyển sang mô hình phần mềm và cloud, thì khái niệm "máy chơi game" như một sản phẩm độc lập còn hợp lý về kinh tế trong kỷ nguyên AI ngốn phần lớn vốn đầu tư hay không?
Sony và Nintendo vẫn đang kiên định với phần cứng, nhưng cả hai cũng đang gánh áp lực chi phí tăng vọt tương tự thôi.
Nguồn: tinhte.vn