Chill quá trời chill luôn á! Một trong những "thi thể đầm lầy" được bảo tồn đỉnh nhất lịch sử - Tollund Man - được tìm thấy với chiếc thòng lọng quanh cổ, khiến hội nghiên cứu kết luận anh này là nạn nhân của lễ hiến tế thời xưa
Phát hiện chấn động từ đầm lầy
Vào ngày 6/5/1950, hai anh em Viggo và Emil Hojgaard đang cày cuốc khai thác than bùn trên bán đảo Jutland ở Đan Mạch thì... bùm, phát hiện ra một thi thể luôn!
Họ hoảng hồn gọi ngay cảnh sát vì tưởng mình gặp phải hiện trường vụ án mới xảy ra. Nhưng plot twist ở chỗ: thi thể tuy nhìn như mới chết gần đây, nhưng outfit lại... cổ lắm nha! Anh này đội mũ nhọn làm bằng da cừu và len, cổ quấn thòng lọng da động vật bện. Da, tóc và móng tay đều có màu nâu giống da thuộc.
Rồi mọi người mới ngộ ra: đây không phải nạn nhân án mạng thường, mà là "thi thể đầm lầy" - kiểu xác ướp tự nhiên được bảo quản trong đầm lầy than bùn hàng ngàn năm nay!
Anh chàng này được đặt tên là Tollund Man theo tên ngôi làng Đan Mạch gần đó. Việc thi thể được giữ nguyên đến vậy sau hai nghìn năm vẫn gây sốc tới giờ luôn!
Bảo tàng giữ "di sản" đặc biệt
Hiện tại, thi thể Tollund Man đang được trưng bày tại Bảo tàng Silkeborg ở Đan Mạch. Tuy nhiên, do kỹ thuật bảo quản hồi đó chưa xịn nên phần lớn thi thể đã bị khô héo rồi Chỉ có đầu, bàn chân và ngón tay cái được giữ nguyên trạng thái ban đầu thôi.
Định tuổi bằng carbon cho thấy hài cốt Tollund Man hơn 2.000 năm tuổi, từ khoảng năm 405 đến 380 trước Công nguyên, thuộc Thời kỳ đồ sắt tiền La Mã ở Scandinavia. Anh này khoảng 40 tuổi khi mất - bị treo cổ.
Có người nghĩ Tollund Man có thể bị xử tử vì làm gì đó sai trái, nhưng đa số chuyên gia lại thiên về việc anh ta bị "hiến tế cho các vị thần" theo nghi lễ nào đó, theo Smithsonian.
Các đặc điểm trên mặt và nội tạng của Tollund Man - kể cả tim, phổi, gan - được bảo quản tốt đến kinh ngạc, mặc dù da ở tay thì chỉ còn mô và xương cứng lại. Thi thể nằm ở tư thế bào thai, nhắm mắt, miệng hé ra thành một nụ cười nhẹ.
Tollund Man còn nguyên vẹn đến mức khi được phát hiện, các nhà khoa học có thể lấy được dấu vân tay luôn đó! Ngay cả nội tạng cũng còn tốt, phân tích dạ dày cho thấy bữa ăn cuối cùng của anh diễn ra khoảng 12-24 giờ trước khi chết. Nhìn thành phần thì có lẽ là cháo làm chủ yếu từ hạt lanh và lúa mạch.
Những bí ẩn từ đầm lầy Bắc Âu
Những thi thể đầm lầy như Tollund Man được tìm thấy khắp các đầm lầy than bùn ở Bắc Âu nè.
Phần lớn các thi thể này được khai quật ở Bắc Âu và có niên đại từ Thời đại Đồ đồng và Đồ sắt.
Theo tác giả Christian Fischer trong cuốn "Mummies, Disease and Ancient Culture", ước tính có 122 thi thể đầm lầy hoàn chỉnh đã được tìm thấy và xác định được, mặc dù một số ước tính đưa ra con số lên tới 1.400 luôn!
Theo Smithsonian, gần như tất cả các thi thể trong đầm lầy đều có dấu hiệu bị giết trong nghi lễ hiến tế hoặc trừng phạt nào đó. Giáo sư khảo cổ học Peter Vilhelm Glob cho rằng có thể họ bị hiến tế cho nữ thần ngoại giáo Nerthus (còn gọi là Mẹ Trái Đất), người gắn liền với hòa bình và thịnh vượng.
Những thi thể đầm lầy đầu tiên được ghi nhận từ thế kỷ 17 rồi á. Một xác được phát hiện ở Đức năm 1640 được coi là thi thể đầm lầy đầu tiên. Rồi năm 1780, một thợ cắt than bùn ở Bắc Ireland tìm thấy thêm một xác ướp nữa, dẫn đến tài liệu công bố đầu tiên về các thi thể đầm lầy.
Cho đến nay, thi thể đầm lầy lâu đời nhất là Koelbjerg Man, hài cốt có niên đại khoảng 8.000 năm trước Công nguyên! Tuy chỉ tìm thấy hộp sọ và vài mảnh xương, nhưng đây là bộ xương người cổ nhất từng được tìm thấy ở Đan Mạch.
Nhiều nhà sử học tin rằng nhiều thi thể đầm lầy này có thể liên quan đến nhau. Giả thuyết này được củng cố khi phát hiện thêm một thi thể đầm lầy khác cách nơi tìm thấy Tollund Man chỉ khoảng 80 mét thôi!
Bí mật của quá trình "ướp xác tự nhiên"
Những thi thể đầm lầy như Tollund Man thường được gọi là "ướp xác tự nhiên" do được bảo quản cực kỳ tốt nhờ các yếu tố tự nhiên.
Nước trong mỏ than bùn có tính axit cực cao do nằm gần vùng nước mặn lạnh, như Biển Bắc của Scandinavia. Hàm lượng muối cao giúp rêu than bùn phát triển thoải mái, và khi rêu thối rữa, nó giải phóng một lượng axit khủng vào đầm lầy.
Theo Bảo tàng Silkeborg, nước trong đầm lầy có độ pH gần bằng giấm luôn á! Nhờ vậy mà hài cốt người còn sót lại được bảo quản giống như rau củ ngâm giấm vậy - axit ngăn vi khuẩn phát triển, chặn đứng quá trình phân hủy thi thể
Tất cả các thi thể đầm lầy đều được đặt trong nước vào mùa đông, khi nhiệt độ nước dưới 4 độ C. Nhiệt độ này tương tự tủ lạnh và ngăn chặn vi khuẩn sinh sôi nảy nở.
Nguồn: kenh14.vn