Chuyên gia đang khẳng định: nơi này có đủ năng lượng nuôi cả Trung Quốc trong vòng... 100 năm nữa nha!
Giữa lúc xung đột ở Iran đang làm đứt gãy nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, Trung Quốc với nền kinh tế "ăn" than đá đang có cơ hội bùng nổ chưa từng có.
Phóng viên SCMP vừa tận mắt check-in Tân Cương – một trong bốn căn cứ công nghiệp xịn sò nhất TQ – nơi hội tụ đầy đủ công nghệ đỉnh cao và mỏ than khủng có thể "feed" cả nước suốt cả thế kỷ luôn!
Nơi công nghệ tương lai đang diễn ra hằng ngày
Từ thủ đô Urumqi của Tân Cương lái xe 4 tiếng về phía đông bắc, một mỏ than lộ thiên siêu to khổng lồ hiện ra trước mắt.
Điểm đặc biệt: ở đây toàn xe tải điện tự lái đang hoạt động trong sự im lặng đến kinh ngạc, chính xác như đồng hồ Thụy Sĩ vậy. Chúng tự động định vị trên địa hình phức tạp để chở từng núi đất đá về bãi tập kết xa tít tắp.
Ở vùng viễn tây TQ này, công nghệ xanh và tương lai đang upgrade ngành khai thác than lên tận mây xanh, đồng thời khai thác tối đa tiềm năng thông qua quy trình chế biến hóa chất siêu sâu.
Khu phát triển kinh tế và công nghệ quốc gia Chuẩn Đông đang nằm trên một mỏ than khổng lồ – nếu tính theo trọng lượng thì giàu hơn cả dầu mỏ vùng Vịnh Ba Tư á!
Khu Chuẩn Đông này là một siêu dự án vĩ đại vô cùng. Trải dài trên ba huyện với diện tích 15.500 km², dài từ đông sang tây 220km – tạo nên dấu ấn công nghiệp khủng in hằn lên vùng đất khô cằn.
Gồm 5 mỏ thành phần, đây là mỏ than liền dải lớn nhất TQ. Trữ lượng ước tính khoảng 390 tỷ tấn – chiếm tới 7% tổng trữ lượng cả nước. Chuyên gia nhận định mỏ này đủ đáp ứng nhu cầu năng lượng của TQ trong vòng... một thế kỷ luôn!
So sánh cho dễ hình dung: theo OPEC, tổng trữ lượng dầu mỏ đã xác minh của các nước trọng điểm vùng Vịnh Ba Tư chỉ khoảng 117 tỷ tấn khi quy đổi theo chuẩn dầu thô quốc tế thôi nha!
Khi xung đột Iran làm tê liệt chuỗi cung ứng dầu mỏ, khí đốt và hóa chất toàn cầu, chính quyền địa phương Tân Cương đã ngay lập tức tăng tốc phát triển chuỗi sản xuất carbon thấp, tích hợp từ than sang hóa chất bằng những công nghệ đỉnh cao nhất.
Trong kế hoạch đầy tham vọng này, các mỏ than quy mô lớn đang dẫn đầu đẩy mạnh điện khí hóa và tự động hóa chuyên sâu để giảm phụ thuộc vào dầu diesel.
Phần lớn than sau khi khai thác được chuyển đến nhà máy điện hoặc nhà máy hóa chất gần đó. Tại đây, than được biến thành điện năng cho ngành luyện kim, hoặc dùng trực tiếp làm nguyên liệu sản xuất hàng loạt mặt hàng hóa chất từ cơ bản đến cao cấp.
"Mặc dù Tân Cương có than siêu nhiều và sản lượng tăng mạnh những năm gần đây, nhưng vị trí xa xôi và hạ tầng đường sắt hạn chế đã cản trở việc xuất khẩu tài nguyên thô", ông Kevin Tu, Giám đốc điều hành Agora Energy China, một tổ chức nghiên cứu năng lượng và khí hậu ở Bắc Kinh cho biết.
"Chính vì thế, chính quyền địa phương đã chọn giải pháp chuyển hóa than ngay tại chỗ thành điện hoặc sản phẩm hóa chất".
Full tự động, không cần con người
Một mỏ than lộ thiên khổng lồ với công suất top đầu không chỉ Tân Cương mà cả TQ, nằm giữa những đồng muối cằn cỗi vô tận, xung quanh gần như không có tòa nhà hay hạ tầng phụ trợ gì khác.
Mỏ này cũng gần như không bị ảnh hưởng bởi biến động giá dầu quốc tế nhờ điện khí hóa toàn bộ hoạt động khai thác.
Dù nhịp độ khai thác diễn ra liên tục nhưng người ta lại xuất hiện rất ít. Thay vào đó, những chiếc xe tải điện tự lái từ nhiều hãng khác nhau liên tục ra vào, vận chuyển đất đá từ khu khai thác đến bãi tập kết.
Hằng ngày, các xe này tự động quét bản đồ công trường để cập nhật lộ trình và tự tìm đến trạm đổi pin khi dung lượng pin xuống dưới 30%. Tại đây, cánh tay robot sẽ thay pin cỡ container chỉ trong 6 phút. Một khối pin mới có thể duy trì xe hoạt động liên tục 3 giờ.
Từ tháng 8 năm ngoái, mỏ than này đã đưa vào vận hành gần 300 chiếc xe như vậy. Trong đó, Boonray Intelligent Technology – nhà cung cấp công nghệ khai thác mỏ tự hành và chạy điện hàng đầu TQ có trụ sở tại Thượng Hải – đang có đội xe 120 chiếc hoạt động ở đây.
Kỹ sư họ Zhang, người giám sát đội xe của Boonray, cho biết mặc dù xe tải tự hành hiện chưa đạt hiệu suất tối ưu như phiên bản diesel do người lái truyền thống, nhưng chúng giúp cắt giảm được lượng lớn nhân sự. Giờ chỉ cần 4 người ngồi tại trung tâm điều khiển là quản lý được toàn bộ đội xe rồi!
Hơn nữa, những xe này dùng nguồn điện do chính nhà máy điện của mỏ than sản xuất luôn.
Theo ông Zhang, mô hình "khai thác mỏ thông minh" này không chỉ là thiết bị phần cứng, mà còn có hệ thống giám sát real-time và nền tảng hạ tầng công nghệ thông tin siêu phức tạp hỗ trợ.
Không chỉ khai thác than, đi về phía bắc có hơn một chục nhà máy nhiệt điện than quy mô vừa và lớn thuộc các tập đoàn hàng đầu ngành năng lượng TQ, như Tập đoàn Năng lượng Quốc gia (State Energy Group) và Tập đoàn Đầu tư Năng lượng Nhà nước (SPIC).
Sau khi than được chuyển hóa thành điện ở đây, một phần sản lượng được truyền tải vượt hành trình hơn 3.300km về phía đông qua tuyến đường dây Chuẩn Đông – Hoàn Nam.
Vào tháng 9/2019, tuyến đường dây này được mệnh danh là "đỉnh Everest của ngành điện lực" đã chính thức hoạt động, đóng vai trò hành lang "xuất khẩu điện Tân Cương" thứ hai.
Bắt đầu từ Xương Cát và kết thúc ở tỉnh An Huy, tuyến này nắm giữ kỷ lục về cấp điện áp cao nhất, công suất truyền tải lớn nhất và khoảng cách truyền tải dài nhất thế giới. Lượng điện nó cung cấp được cho là đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng năm của 133 triệu hộ gia đình!
Không chỉ than đâu, còn nhiều thứ khác nữa
Khu đại công nghiệp này không chỉ có than và nhiệt điện mà còn nhiều loại hình công nghiệp khác đang diễn ra sôi nổi.
Bốn nhà sản xuất nhôm lớn trong khu vực, bao gồm Tập đoàn Công nghiệp Nhôm Kỳ Á Tứ Xuyên (Qiya Aluminium), có tổng công suất sản xuất hằng năm gần 3 triệu tấn – chiếm hơn 6,5% tổng sản lượng cả nước.
"Chỉ bán than thô thì không phải là bài toán kinh doanh hiệu quả", chuyên gia logistics kỳ cựu Liu Hao chia sẻ. "Một tấn than thô chỉ bán được hơn 400 nhân dân tệ (khoảng 59 USD), trong khi giá thị trường một tấn nhôm thành phẩm có thể lên tới khoảng 10.000 nhân dân tệ".
Bên cạnh đó, một lượng than khổng lồ hoàn toàn không qua khâu phát điện mà được chuyển thẳng sang ngành công nghiệp hóa chất, làm nguyên liệu thô sản xuất urê, melamine, olefin từ than, methanol từ than và nhiều sản phẩm khác.
Chuyển hóa năng lượng sạch chính là mảnh ghép hoàn thiện cuối cùng trong bức tranh công nghiệp của Chuẩn Đông.
Nguồn: kenh14.vn