Nằm giữa dòng Mekong hùng vĩ, Lào từng mơ ước trở thành "viên pin của châu Á" - nhưng giấc mơ ấy đang gặp thử thách cực lớn sau thảm họa vỡ đập gây chấn động
Tối 23/7, đập thủy điện Xe Pian Xe Namnoy ở tỉnh Attapeu (gần biên giới Lào - Campuchia) đã vỡ, gây ra một thảm họa nhân đạo khủng khiếp. Hàng trăm người mất tích, nhiều người được cho là đã thiệt mạng, và hơn 6.600 người mất nhà cửa theo báo cáo của hãng thông tấn Lao News.
Sự cố này như một cú tát trời giáng vào kế hoạch tham vọng của Lào - đất nước đang đặt cược lớn vào việc trở thành nhà cung cấp điện chính cho Đông Nam Á.
Dự án tỉ đô tan thành mây khói
Đập thủy điện công suất 410MW này được khởi công từ 2013, trị giá tới 1,02 tỉ USD và dự kiến sẽ phát điện trong năm tới. Nó là một phần trong dự án khổng lồ của công ty điện Xe Pian Xe Namnoy (PNPC) - một liên doanh được thành lập năm 2012 với sự tham gia của công ty điện Ratchaburi (Thái Lan), Korea Western Power (Hàn Quốc) và doanh nghiệp nhà nước Lào.
Nguyên nhân vỡ đập vẫn chưa rõ ràng, nhưng sự việc xảy ra sau đợt mưa lớn và lũ lụt trên khắp miền Nam Lào. Công ty SK E&C của Hàn Quốc chịu trách nhiệm thi công dự án này.
Giấc mơ "viên pin châu Á" của Lào
Với địa hình nằm dọc sông Mekong và các nhánh sông, Lào có vị thế địa lý hoàn hảo để phát triển thủy điện. Chính phủ nước này đã khởi động kế hoạch đồ sộ: xây dựng hàng loạt đập nước để sản xuất và xuất khẩu điện năng cho các nước láng giềng.
"Nếu tất cả các nguồn năng lượng có thể được phát triển, Lào có thể trở thành viên pin của Đông Nam Á. Chúng tôi có thể bán năng lượng của mình cho các nước láng giềng. Lào có thể trở nên giàu có", Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Lào Nam Viyaketh từng tuyên bố với CS Monitor.
Giới chức Lào tin rằng bằng cách tận dụng sườn núi dốc, hang động lớn và hệ thống sông ngòi phong phú, đất nước nhỏ bé này sẽ nhanh chóng giàu lên nhờ xuất khẩu điện năng.
Con số ấn tượng nhưng đầy lo ngại
Hiện tại, Lào có khoảng 10 đập thủy điện đang hoạt động, 20 đập đang xây dựng và hàng chục đập khác đang trong giai đoạn hoạch định. Ngoài ra còn có 39 nhà máy thủy điện cùng 59 nhà máy đang được lên kế hoạch hoặc xây dựng.
Tính đến năm 2020, Lào còn định xây thêm 54 đường truyền điện và 16 trạm điện nữa. Tham vọng thật sự đáng nể!
Lào hiện đã xuất khẩu 2/3 lượng điện sản xuất được, chiếm gần 30% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của nước này.
Dự án gây tranh cãi
Trung tâm của tầm nhìn "viên pin châu Á" là dự án thủy điện Xayaburi ở hạ lưu sông Mekong, do tập đoàn Thái Lan CH Karnchang thi công. Đập công suất 1.285MW, trị giá 3,5 tỉ USD này đã gây nhiều tranh cãi.
Các nhà môi trường lo ngại việc xây đập sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng cá và đa dạng sinh học của sông Mekong - nguồn sống của hàng triệu người trong khu vực.
Nguồn: soha.vn