Đập Kakhovka ở tỉnh Kherson vừa vỡ toang, gây ra trận lũ khủng khiếp ở miền Nam Ukraine luôn Nước tràn về đe dọa cuốn trôi cả làng mạc, còn hy vọng quân đội Ukraine tiến qua sông Dnieper thì... chắc tạm gác lại đã!
Nga và Ukraine giờ đang "bóc phốt" nhau là thủ phạm phá đập này. Còn các chuyên gia thì đang loay hoay đánh giá thiệt hại môi trường, hai bên thì bận rộn sơ tán hàng nghìn người dân. Câu hỏi nóng bỏng giờ là: vụ đập vỡ này sẽ ảnh hưởng thế nào đến cuộc chiến Nga-Ukraine và ai là người "ăn đòn" nhiều hơn?
Nga có lợi hay không?
Khi đập Kakhovka vỡ, Ukraine lập tức chỉ mặt quân Nga - những người đang cầm đập và khu vực xung quanh phải chịu trách nhiệm. Drama này xảy ra chưa đầy 48 tiếng sau khi Moscow thông báo Ukraine chính thức bắt đầu cuộc phản công "đã lên kế từ lâu lắm rồi". Các quan chức Kiev nghi ngờ: timing này hơi sus đấy nhỉ?
Kherson từ lâu đã là mục tiêu "hot" trong kế hoạch phản công của Ukraine. Nga chiếm Kherson từ 2022, ngay sau khi bắt đầu chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine. Sau đó Nga rút lui khỏi thành phố Kherson và dựng phòng tuyến ở bờ đông sông Dnieper, còn Ukraine giữ bờ tây. Sông Dnieper - nơi đập Kakhovka nằm vắt ngang - giờ đóng vai trò như đường phân chia tự nhiên giữa hai bên.
Trước đó, Ukraine nhiều lần cảnh báo Nga có thể sẽ cho nổ đập, còn Moscow cũng cảnh báo ngược lại về Ukraine. Christopher Tuck, chuyên gia về xung đột và an ninh tại Đại học King's College London nhận xét: "Vụ vỡ đập có thể mang lại lợi thế cho Nga vì Moscow đang ở thế phòng thủ còn Ukraine đang tấn công. Kiev chắc chắn sẽ gặp khó khi muốn băng qua sông do nước lũ dâng cao".
Các cuộc tấn công của Ukraine trên chiến tuyến tuần này có thể là dấu hiệu cuộc phản công đã bắt đầu, nhưng quy mô chiến trường đang bị thu hẹp lại. Theo giới phân tích, điều này có thể có lợi cho Nga.
Michael A. Horowitz, nhà phân tích địa chính trị và an ninh - người đứng đầu bộ phận tình báo của công ty tư vấn Le Beck nhận định: "Đập Kakhovka vỡ sẽ khiến nỗ lực vượt sông của Ukraine gặp trở ngại đáng kể, thậm chí không thực hiện được. Quan trọng hơn, điều đó sẽ làm giảm diện tích chiến tuyến mà quân đội Nga cần phải bảo vệ sau các cuộc giao tranh dữ dội mùa Đông làm tiêu hao cả nhân lực và vật lực của hai bên".
Cố vấn Tổng thống Ukraine Mykhailo Podolyak cáo buộc Nga làm nổ tung con đập với mục tiêu "tạo chướng ngại cho các hoạt động tấn công của Kiev". Theo một số quan chức phương Tây, chính phủ Mỹ có nguồn tin tình báo nghiêng về khả năng Nga đứng sau vụ tấn công đập Kakhovka.
Ukraine thiệt thòi ra sao?
Về phần mình, Nga phủ nhận toàn bộ cáo buộc của Ukraine và phương Tây, đồng thời "reply" lại rằng Kiev phá hủy con đập để đánh lạc hướng khỏi cuộc phản công lớn. Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu cho rằng Kiev có thể lợi dụng vụ vỡ đập để chuyển các đơn vị từ tiền tuyến Kherson đến những nơi cần thiết hơn.
Một số blogger quân sự Nga cho rằng vụ vỡ đập sẽ có lợi cho Ukraine vì các khu vực do Moscow kiểm soát sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nước lũ sẽ phá vỡ những bẫy mìn và gây hư hại các vị trí tiền tuyến của Nga. Theo một số nhà phân tích, hệ thống phòng thủ mà Nga đã dày công xây dựng trong nhiều tháng qua sẽ bị ảnh hưởng một phần, nhưng vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy động cơ rõ ràng của Ukraine.
Còn theo chuyên gia Michael A. Horowitz, việc đập Kakhovka vỡ sẽ khiến cả hai bên mất đi một số lợi thế. "Một số tuyến phòng thủ mà quân đội Nga xây dựng dọc bờ biển sẽ bị mất và điều này chắc chắn tác động đến các khu định cư ở những vùng do Nga kiểm soát. Còn đối với Ukraine, điều này sẽ dẫn đến thảm họa môi trường và nguy cơ mất đi một trong những nguồn năng lượng chính ở phía Nam".
Vài tháng trước khi vụ việc xảy ra, các chuyên gia đã lo ngại về nguy cơ đối với con đập Kakhovka, đồng thời cảnh báo rằng hồ chứa ở phía sau đã quá đầy do mưa lớn và tuyết tan. Frank Ledwidge, giảng viên về chiến lược quân sự tại Đại học Portsmouth ở Anh nhấn mạnh: "Vụ vỡ đập là thảm họa đối với tất cả mọi người".
Cuộc phản công của Ukraine có bị "chặn đứng" không?
Vẫn còn quá sớm để xác định vụ vỡ đập ảnh hưởng thế nào đến cuộc phản công của Ukraine, đặc biệt khi Kiev giữ bí mật tuyệt đối về kế hoạch. Nhưng nhiều nhà quan sát cho rằng vụ việc có thể cản trở các cuộc tấn công trên bộ và buộc chính phủ Ukraine phải tập trung sự chú ý cũng như mọi nguồn lực để khắc phục hậu quả.
Phillips O'Brien, giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Đại học St. Andrews ở Scotland lưu ý: "Vụ vỡ đập thủy điện có thể khiến nhiều khu vực rộng lớn bị ngập lụt trong thời gian dài. Điều kiện ẩm ướt và lầy lội trên mặt đất sẽ khiến Ukraine khó có thể di chuyển số lượng lớn xe bọc thép hay pháo binh để phá vỡ công sự của Nga".
Còn theo chuyên gia Christopher Tuck, rất khó có khả năng vụ vỡ đập sẽ ngăn chặn hoàn toàn cuộc phản công của Ukraine: "Các cuộc tấn công qua đường sông thường rất khó khăn, vì thế Ukraine có thể lựa chọn tấn công theo trục đất liền hơn là dọc theo sông Dnieper. Nhưng lũ lụt có thể làm gián đoạn các cuộc tấn công thứ cấp của Ukraine từ hướng đó".
Ngay cả trước khi vụ vỡ đập xảy ra, sông Dnieper vẫn được coi là chướng ngại vật đáng kể đối với các lực lượng Ukraine. Họ sẽ phải tìm cách vượt qua con sông này bằng thuyền, cầu vượt, cầu phao hay trực thăng. Tất cả các phương tiện đó đều có nguy cơ bị tấn công cao ngất
Michael Kofman, Giám đốc Chương trình Nghiên cứu Nga tại CNA cho rằng, thay vì vượt qua sông Dnieper, Ukraine có thể lựa chọn tấn công mạn phía Đông của con sông, ở vùng Zaporizhia. Cuộc tấn công này sẽ giúp họ tránh được chiến dịch vượt sông nguy hiểm, trong khi vẫn có cơ hội chia cắt các lực lượng Nga ở phía Nam Kherson và ở khu vực miền Đông.
Nguồn: soha.vn