Sau khi cựu Cục trưởng ngành Dược Trịnh Tiêu Du bị tử hình, Trung Quốc chợt nhận ra phải siết chặt quản lý thị trường thuốc gấp lắm rồi. Và giải pháp được đưa ra chính là "Y - Dược phân ly" - tức là tách hẳn 2 ngành này ra luôn ấy!
**Kỳ 1:** Vụ án thuốc giả chấn động Trung Quốc: Mồ chôn Trịnh Tiêu Du còn xanh cỏ!
"Y – Dược phân ly" là cách quản lý đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng rồi, còn Trung Quốc thì nghĩ ra từ cuối những năm 1990 cơ.
Hiểu đơn giản là thế này nha: khi "Y - Dược phân ly", bệnh nhân vẫn đến bệnh viện khám như thường, nhưng thuốc thì không mua ở bệnh viện nữa mà được các công ty sản xuất giao thẳng tay luôn!
## Phân ly xong thì có gì hay?
**Thứ nhất**, cách phân phối trực tiếp này sẽ chặn đứng việc các cá nhân, tổ chức "ăn chặn" tiền thuốc. Thuốc đến tay người mua sẽ đúng giá niêm yết thôi.
**Thứ hai**, "Y – Dược phân ly" khiến người bán thuốc và bệnh viện không còn "cùng phe" nữa. Thu nhập của bác sĩ sẽ phụ thuộc vào kết quả chữa bệnh. Từ đó bác sĩ sẽ chăm chỉ hơn trong việc chẩn đoán và điều trị.
**Thứ ba**, thị trường dược phẩm sau khi tách riêng sẽ được quản lý chặt như thị trường thực phẩm vậy. Hiệu quả chữa bệnh, nguồn gốc, thuốc thật giả hay giá cả đều được kiểm tra siêu kỹ.
**Thứ tư**, lợi nhuận của công ty sản xuất sẽ dựa vào nhu cầu thị trường. Hiệu quả làm việc của bác sĩ sẽ dựa vào kết quả điều trị. Nhờ vậy, những loại thuốc đắt đỏ mà không hiệu quả dần dần sẽ bị "out" khỏi thị trường.
## Trung Quốc thí điểm 20 năm, kết quả ra sao?
Năm 1997, chính phủ Trung Quốc đưa ra quyết định cải cách phát triển các vấn đề vệ sinh dịch tễ. Chính sách cải cách này nêu rõ: "Thực hiện Y – Dược phân ly để hạch toán, chia ra quản lý".
Tháng 2/2002, 8 bộ ủy nước này tiếp tục gửi công văn đề nghị:
"Muốn giải quyết được thực trạng lấy dược nuôi y đã tồn tại nhiều năm, phải cắt đứt lợi ích kinh tế giữa việc khám chữa bệnh và tiêu thụ thuốc men, từ đó từng bước nhờ trợ cấp tài chính để điều chỉnh giá cả dược phẩm, biến nhà thuốc thành công ty bán lẻ, độc lập hạch toán, nộp thuế theo quy định".
Theo đề án "Y – Dược phân ly", ngành y tế nước này đã thí điểm "Dược phòng thác quản" và thiết lập "Kho thuốc điện tử" ở nhiều bệnh viện và cơ quan y tế công lập.
**"Dược phòng thác quản"** là hình thức phân phối dược phẩm theo hợp đồng, quyền sở hữu nhà thuốc vẫn giữ nguyên, nhưng những cơ sở này sẽ có tư cách kinh doanh hợp pháp. Chủ nhà thuốc có thể giao việc kinh doanh cho bên thứ ba quản lý. Người kinh doanh phải đảm bảo cân bằng giữa giá trị gia tăng của nhà thuốc, lợi ích xã hội và hiệu quả kinh tế.
**"Kho thuốc điện tử"** là hình thức biến doanh nghiệp phân phối dược phẩm thành nơi dự trữ thuốc men cho bệnh viện. Nhờ vậy, bệnh viện không cần tốn không gian và nhân lực cho việc quản lý thuốc. Người mua sẽ trực tiếp thông qua dữ liệu điện tử để lấy thuốc từ công ty, giá bán ra đúng với giá niêm yết tại nơi sản xuất.
Năm 2015, Trung tâm y tế địa phương tại Thạch Cảnh Sơn (Bắc Kinh) đã áp dụng mô hình "Dược phòng thác quản" và thiết lập "Kho thuốc điện tử". Nếu trước đó, điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực chỉ cho phép trung tâm tích trữ 400 loại thuốc, thì giờ số lượng thuốc dữ trữ trên dữ liệu điện tử đã lên tới hơn 1000 chủng loại luôn!
Hai hình thức này khiến việc phân phối thuốc không bị giới hạn về không gian và nhân lực, không qua tay nhiều kênh trung gian, giá cả dược phẩm không bị "múc" thêm.
Đối với những loại thuốc không có trong danh mục dự trữ, công ty dược phẩm sẽ giao tới tay người mua trong vòng 4 giờ. Với loại thuốc cần dùng gấp, công ty cam kết giao trong vòng 2 giờ thôi - nhanh phết!
Trung tâm Y tế Phụ nữ và Nhi đồng Quảng Châu cũng đã thí điểm việc tách nhà thuốc khỏi bệnh viện. Nhà thuốc bệnh viện đã đóng cửa, thay vào đó là trung tâm dược phẩm đại chúng ngay cạnh cơ sở y tế, trực tiếp phân phối thuốc tới tay người tiêu dùng theo giá niêm yết.
Các thành phố Thành Đô, Thượng Hải và Trịnh Châu cũng đang bắt đầu thí điểm mô hình này.
Mặc dù thu được nhiều thành quả tích cực, nhưng theo các chuyên gia y tế, những mô hình trên cũng có một số vấn đề tồn đọng nhất định, đặc biệt là chuyện bồi thường phí tổn cho bệnh viện và gánh nặng với bảo hiểm xã hội cùng ngân sách nhà nước. Vì vậy, việc cải cách toàn diện theo hướng "Y – Dược phân ly" vẫn cần cả một quá trình dài.
## Đức: Quốc gia thành công nhờ "Y - Dược phân ly"
Là một trong những quốc gia sản xuất dược phẩm hàng đầu thế giới, chính phủ Đức không ngừng thử nghiệm những chính sách mới để đảm bảo sự ổn định của thị trường thuốc men trong nước.
Quốc gia này từ lâu đã áp dụng hình thức "Y – Dược phân ly". Theo đó, tất cả các bệnh viện và trung tâm y tế đều không được phép mở nhà thuốc riêng.
Người bệnh sau khi khám sẽ nhận đơn thuốc và tới địa điểm phân phối dược phẩm do bác sĩ chỉ định. Luật pháp tại Đức cũng quy định, giá cả của tất cả các loại thuốc đều phải tuân theo niêm yết của nhà nước.
Riêng đối với những loại thuốc độc quyền, công ty sản xuất có quyền tự chủ định giá. Nhưng chi phí chỉ được dao động trong mức cho phép. Sau khi trải qua quá trình kiểm định, những công ty khác cũng có quyền sản xuất loại thuốc này để giá thành sản phẩm giảm xuống.
Đặc biệt, để tránh tình trạng nhà sản xuất đổi tên thuốc cũ và bán theo giá mới (chiêu cũ mà vẫn ăn thua gì ), chính phủ Đức đã thông qua "Luật cải cách thị trường dược phẩm" vào tháng 1/2011, chính thức đưa việc đánh giá nghiên cứu so sánh về hiệu quả của thuốc vào cơ chế định giá thuốc độc quyền.
Đạo luật quy định mỗi loại thuốc mới đều phải được "đánh giá hiệu quả tiền kỳ" bởi Sở nghiên cứu hiệu suất và chất lượng chăm sóc y tế. Chỉ những loại thuốc được đánh giá tốt hơn sản phẩm hiện hành mới có cơ hội tăng giá.
Nước Đức cũng thi hành chế độ bảo hiểm y tế bắt buộc trên cả nước. Trẻ em 12 tuổi trở xuống được bảo hiểm chi trả toàn bộ chi phí chữa bệnh.
Cơ quan bảo hiểm y tế tại quốc gia này còn trực tiếp thỏa thuận giá cả với cơ sở sản xuất. Điều này một mặt giúp bình ổn giá cả dược phẩm, mặt khác lại thông qua cơ chế cạnh tranh để khiến nguồn "tài nguyên" thuốc ngày càng trở nên linh hoạt.
## Hàn Quốc: Tăng cường vai trò bảo hiểm y tế thông qua "Y - Dược phân ly"
Ngành y tế nước này từng xảy ra thực trạng "cạnh tranh" khốc liệt giữa bác sĩ và dược sĩ. Bác sĩ muốn kê đơn có nhiều thuốc để được hưởng "tiền hoa hồng", mà dược sĩ lại tìm cách trục lợi bằng việc bán thuốc không theo đơn hoặc dùng thuốc thay thế - drama quá trời!
Theo số liệu thống kê năm 2000, thị trường dược phẩm Hàn Quốc có 61,5% lượng thuốc bán ra theo đơn và 38,5% thuốc bán không theo đơn.
Ngày 1/7/2000, chính phủ Hàn Quốc chính thức áp dụng "Y – Dược phân ly" và coi đây là một trong những ưu tiên cải cách hàng đầu.
Chính sách này chủ yếu chú trọng việc kiểm soát lượng dược phẩm phân phối ra thị trường, đồng thời giảm tỷ trọng của những loại thuốc không hiệu quả hoặc đã quá hạn sử dụng.
Sau khi chính phủ quyết định niêm yết giá thuốc men, các công ty bảo hiểm y tế đã trở thành khách hàng chính của những doanh nghiệp sản xuất dược phẩm. Những công ty này sẽ cân nhắc tới nhu cầu của thị trường, tính thay thế của thuốc để trả giá với nơi sản xuất.
Những cơ sở sản xuất dược phẩm phải thông báo lượng tiêu thụ dự trù. Nếu lượng tiêu thụ thực tế cao hơn mức này, giá thành thuốc sẽ phải hạ xuống.
Chính sách này vừa bình ổn giá thành dược phẩm trong nước, lại vừa tăng cường vai trò của bảo hiểm y tế tại Hàn Quốc.
Nguồn: soha.vn