Trên chuyến bay Flydubai bị không tặc hôm 30/9, đa số hành khách là công dân Israel. Vụ việc này làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về lỗ hổng an ninh, khi mà các đối thủ của Israel có vô vàn động cơ để thực hiện những hành động tấn công
Theo Times of Israel, bi kịch này gợi nhớ lại âm mưu tấn công năm 2002. Vào ngày 28/11/2002, một vụ đánh bom xe xảy ra tại khách sạn Paradise của doanh nhân Israel ở Mombasa (Kenya), khiến 10 người Kenya và 3 người Israel thiệt mạng, 80 người bị thương.
Đồng thời, hai quả tên lửa đất-đối-không được phóng nhằm vào máy bay thuê chuyến Israel đang cất cánh từ sân bay Mombasa. May mắn là tên lửa bắn trượt, 271 người trên máy bay đều an toàn
Vụ mưu sát hàng loạt này diễn ra hơn một năm sau khi 78 hành khách và phi hành đoàn - phần lớn là người Israel - thiệt mạng khi chuyến bay từ Tel Aviv (Israel) đến Novosibirsk (Nga) vô tình bị Không quân Ukraine bắn nhầm.
Ký ức về hàng loạt vụ không tặc do khủng bố thực hiện ngay lập tức ùa về trong tâm trí người Israel mỗi khi đồng bào họ trở thành mục tiêu tấn công trên không.
Năm 1976, trong cuộc đột kích giải cứu con tin nổi tiếng tại Entebbe (Uganda), lực lượng đặc nhiệm Israel giải cứu thành công 102/106 con tin sau khi chuyến bay Air France bị ép đổi hướng. Tuy nhiên cuộc đột kích đã cướp đi sinh mạng chỉ huy chiến dịch - ông Yoni Netanyahu, anh trai Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Siết chặt an ninh tới mức nào?
Các chuyến bay luôn là mục tiêu hấp dẫn với các quốc gia thù địch và nhóm khủng bố. Nếu máy bay bị chiếm quyền kiểm soát và buộc hạ cánh xuống lãnh thổ thù địch, kẻ không tặc sẽ nắm hàng chục thậm chí hàng trăm hành khách Israel làm con tin.
Và nếu chúng cho máy bay đâm xuống đất, số thường dân Israel thiệt mạng có thể còn lớn hơn cả hậu quả của hàng chục vụ đánh bom liều chết hay tấn công bằng tên lửa thành công.
Israel đã nhận thức được mối nguy này từ lâu và áp dụng các biện pháp an ninh chưa từng có:
Trước khi check-in, hành khách phải trao đổi với nhân viên an ninh được huấn luyện kỹ để phát hiện hành vi đáng ngờ và nỗ lực che giấu thông tin.
Khi đã lên máy bay, các hành khách tiếp tục được bảo vệ bởi những biện pháp an ninh đặc thù khác.
Tất cả hãng hàng không Israel đều bố trí nhân viên an ninh vũ trang trên mọi chuyến bay quốc tế.
Máy bay El Al thậm chí còn được trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa để tránh tái diễn vụ 2002.
Buồng lái - mục tiêu thường bị nhắm trong vụ không tặc - được bảo vệ nghiêm ngặt. Cửa buồng lái chống đạn và bắt buộc luôn khóa chặt suốt chuyến bay.
Vì phi công đôi khi cần rời buồng lái nhận đồ ăn hoặc đi vệ sinh, khu vực này được thiết kế hệ thống cửa kép, đảm bảo luôn có một lớp cửa khóa kín.
Không quân Israel hộ tống từng chuyến bay
Quân đội Israel cũng đóng vai trò then chốt trong đảm bảo an toàn các chuyến bay dân sự.
Một phần nhiệm vụ của Không quân Israel (IAF) là xử lý các sự cố bất thường liên quan máy bay dân sự bay đến Israel, bao gồm ngăn chặn nguy cơ tấn công khủng bố từ trên không.
IAF cho biết có quy trình có thể kích hoạt trong nhiều tình huống: máy bay chệch lộ trình, không phản hồi vô tuyến, phát tín hiệu khẩn cấp, gặp sự cố kỹ thuật, hoặc có hành khách gặp vấn đề y tế nghiêm trọng cần hạ cánh khẩn cấp.
Khi quy trình kích hoạt, nhiều biện pháp sẽ được triển khai bảo vệ không phận Israel. Nếu cần, không phận Israel bị đóng cửa và máy bay chiến đấu điều động khẩn cấp để xác định và hộ tống máy bay gặp sự cố.
Một quan chức quân sự cho biết, Không quân Israel thường xuyên diễn tập quy trình này, chú trọng xử lý sự cố trong thời gian ngắn và đưa ra quyết định nhanh.
Các lực lượng IAF liên quan cần biết chuyển đổi nhanh từ phát hiện điểm bất thường hoặc dấu hiệu khả nghi sang nắm bắt tình hình và kích hoạt biện pháp ứng phó thích hợp.
Lỗ hổng an ninh đáng lo ngại
Dù đã áp dụng hệ thống an ninh đa lớp, vẫn luôn tồn tại những lỗ hổng.
Sự cố hôm 30/9 làm nổi bật lỗ hổng liên quan các hãng hàng không không phải của Israel khi bay ra vào đất nước này.
Các hãng nước ngoài như Flydubai thường vận chuyển lượng lớn công dân Israel đến hoặc đi từ Israel, nhưng lại không áp dụng biện pháp an ninh tương đương. Israel không thể bắt buộc các hãng này phải bố trí nhân viên an ninh trên chuyến bay, đảm bảo an ninh buồng lái hay thực hiện kiểm tra an ninh trước khi lên máy bay.
"Đó có thể là một chuyến bay chở 400 người từ Dubai mà không hề có nhân viên an ninh nào trên máy bay", một chuyên gia an ninh hàng không Israel chia sẻ với Times of Israel.
Điều đáng ngạc nhiên - và dường như là yếu tố quan trọng trong sự cố hôm 30/9 - là Israel cũng không thể hạn chế quốc tịch các phi công nước ngoài bay đến nước này.
Cơ phó trên chuyến bay Flydubai - người đã đâm cơ trưởng và âm mưu lao máy bay xuống đất - được cho là công dân Oman, một quốc gia không công nhận Israel.
Israel thường đạt được thỏa thuận với các nước về ngăn chặn phi công từ một số quốc gia nhất định bay vào nước này. Tuy nhiên, vì lý do chưa rõ, quy định này dường như không ngăn được một phi công Oman điều khiển chuyến bay chở đầy hành khách Israel đến Tel Aviv hôm 30/9.
Vẫn còn những câu hỏi cấp bách khác chưa có lời giải, đặc biệt là vấn đề liệu có sự can thiệp nước ngoài trong vụ việc này không. Liệu kẻ tấn công hành động đơn độc hay thực hiện hành vi theo chỉ đạo thế lực bên ngoài?
Theo bà Juliette Kayyem - chuyên gia phân tích cấp cao về an ninh quốc gia của đài CNN, trong quá trình điều tra vụ việc, các nhà điều tra sẽ tập trung giải đáp một số câu hỏi then chốt.
Cụ thể, bất kỳ nhà điều tra nào cũng sẽ bắt đầu với giả định rằng đây là một vụ tấn công khủng bố, bởi chuyến bay này đang trên đường đến Israel và chở nhiều hành khách mang quốc tịch Israel.
Ngoài ra còn có những giả thuyết khác. Cơ quan chức năng sẽ xem xét liệu viên phi công có bất thường về sức khỏe tâm thần hay dấu hiệu bị cực đoan hóa không, cũng như liệu người này có đồng phạm hay được một quốc gia nào đó hậu thuẫn không.
Bà Kayyem nhận định, vụ việc cũng đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về an ninh, chẳng hạn như làm thế nào mà nghi phạm - vốn là phi công - lại có thể đi đến bước này mà không bị phát hiện hay ngăn chặn từ trước, trong khi tất cả phi công đều thường xuyên được đánh giá, bao gồm kiểm tra quan điểm chính trị hoặc nguy cơ bị cực đoan hóa.
Nguồn: kenh14.vn
Theo Times of Israel, bi kịch này gợi nhớ lại âm mưu tấn công năm 2002. Vào ngày 28/11/2002, một vụ đánh bom xe xảy ra tại khách sạn Paradise của doanh nhân Israel ở Mombasa (Kenya), khiến 10 người Kenya và 3 người Israel thiệt mạng, 80 người bị thương.
Đồng thời, hai quả tên lửa đất-đối-không được phóng nhằm vào máy bay thuê chuyến Israel đang cất cánh từ sân bay Mombasa. May mắn là tên lửa bắn trượt, 271 người trên máy bay đều an toàn
Vụ mưu sát hàng loạt này diễn ra hơn một năm sau khi 78 hành khách và phi hành đoàn - phần lớn là người Israel - thiệt mạng khi chuyến bay từ Tel Aviv (Israel) đến Novosibirsk (Nga) vô tình bị Không quân Ukraine bắn nhầm.
Ký ức về hàng loạt vụ không tặc do khủng bố thực hiện ngay lập tức ùa về trong tâm trí người Israel mỗi khi đồng bào họ trở thành mục tiêu tấn công trên không.
Năm 1976, trong cuộc đột kích giải cứu con tin nổi tiếng tại Entebbe (Uganda), lực lượng đặc nhiệm Israel giải cứu thành công 102/106 con tin sau khi chuyến bay Air France bị ép đổi hướng. Tuy nhiên cuộc đột kích đã cướp đi sinh mạng chỉ huy chiến dịch - ông Yoni Netanyahu, anh trai Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Siết chặt an ninh tới mức nào?
Các chuyến bay luôn là mục tiêu hấp dẫn với các quốc gia thù địch và nhóm khủng bố. Nếu máy bay bị chiếm quyền kiểm soát và buộc hạ cánh xuống lãnh thổ thù địch, kẻ không tặc sẽ nắm hàng chục thậm chí hàng trăm hành khách Israel làm con tin.
Và nếu chúng cho máy bay đâm xuống đất, số thường dân Israel thiệt mạng có thể còn lớn hơn cả hậu quả của hàng chục vụ đánh bom liều chết hay tấn công bằng tên lửa thành công.
Israel đã nhận thức được mối nguy này từ lâu và áp dụng các biện pháp an ninh chưa từng có:
Trước khi check-in, hành khách phải trao đổi với nhân viên an ninh được huấn luyện kỹ để phát hiện hành vi đáng ngờ và nỗ lực che giấu thông tin.
Khi đã lên máy bay, các hành khách tiếp tục được bảo vệ bởi những biện pháp an ninh đặc thù khác.
Tất cả hãng hàng không Israel đều bố trí nhân viên an ninh vũ trang trên mọi chuyến bay quốc tế.
Máy bay El Al thậm chí còn được trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa để tránh tái diễn vụ 2002.
Buồng lái - mục tiêu thường bị nhắm trong vụ không tặc - được bảo vệ nghiêm ngặt. Cửa buồng lái chống đạn và bắt buộc luôn khóa chặt suốt chuyến bay.
Vì phi công đôi khi cần rời buồng lái nhận đồ ăn hoặc đi vệ sinh, khu vực này được thiết kế hệ thống cửa kép, đảm bảo luôn có một lớp cửa khóa kín.
Không quân Israel hộ tống từng chuyến bay
Quân đội Israel cũng đóng vai trò then chốt trong đảm bảo an toàn các chuyến bay dân sự.
Một phần nhiệm vụ của Không quân Israel (IAF) là xử lý các sự cố bất thường liên quan máy bay dân sự bay đến Israel, bao gồm ngăn chặn nguy cơ tấn công khủng bố từ trên không.
IAF cho biết có quy trình có thể kích hoạt trong nhiều tình huống: máy bay chệch lộ trình, không phản hồi vô tuyến, phát tín hiệu khẩn cấp, gặp sự cố kỹ thuật, hoặc có hành khách gặp vấn đề y tế nghiêm trọng cần hạ cánh khẩn cấp.
Khi quy trình kích hoạt, nhiều biện pháp sẽ được triển khai bảo vệ không phận Israel. Nếu cần, không phận Israel bị đóng cửa và máy bay chiến đấu điều động khẩn cấp để xác định và hộ tống máy bay gặp sự cố.
Một quan chức quân sự cho biết, Không quân Israel thường xuyên diễn tập quy trình này, chú trọng xử lý sự cố trong thời gian ngắn và đưa ra quyết định nhanh.
Các lực lượng IAF liên quan cần biết chuyển đổi nhanh từ phát hiện điểm bất thường hoặc dấu hiệu khả nghi sang nắm bắt tình hình và kích hoạt biện pháp ứng phó thích hợp.
Lỗ hổng an ninh đáng lo ngại
Dù đã áp dụng hệ thống an ninh đa lớp, vẫn luôn tồn tại những lỗ hổng.
Sự cố hôm 30/9 làm nổi bật lỗ hổng liên quan các hãng hàng không không phải của Israel khi bay ra vào đất nước này.
Các hãng nước ngoài như Flydubai thường vận chuyển lượng lớn công dân Israel đến hoặc đi từ Israel, nhưng lại không áp dụng biện pháp an ninh tương đương. Israel không thể bắt buộc các hãng này phải bố trí nhân viên an ninh trên chuyến bay, đảm bảo an ninh buồng lái hay thực hiện kiểm tra an ninh trước khi lên máy bay.
"Đó có thể là một chuyến bay chở 400 người từ Dubai mà không hề có nhân viên an ninh nào trên máy bay", một chuyên gia an ninh hàng không Israel chia sẻ với Times of Israel.
Điều đáng ngạc nhiên - và dường như là yếu tố quan trọng trong sự cố hôm 30/9 - là Israel cũng không thể hạn chế quốc tịch các phi công nước ngoài bay đến nước này.
Cơ phó trên chuyến bay Flydubai - người đã đâm cơ trưởng và âm mưu lao máy bay xuống đất - được cho là công dân Oman, một quốc gia không công nhận Israel.
Israel thường đạt được thỏa thuận với các nước về ngăn chặn phi công từ một số quốc gia nhất định bay vào nước này. Tuy nhiên, vì lý do chưa rõ, quy định này dường như không ngăn được một phi công Oman điều khiển chuyến bay chở đầy hành khách Israel đến Tel Aviv hôm 30/9.
Vẫn còn những câu hỏi cấp bách khác chưa có lời giải, đặc biệt là vấn đề liệu có sự can thiệp nước ngoài trong vụ việc này không. Liệu kẻ tấn công hành động đơn độc hay thực hiện hành vi theo chỉ đạo thế lực bên ngoài?
Theo bà Juliette Kayyem - chuyên gia phân tích cấp cao về an ninh quốc gia của đài CNN, trong quá trình điều tra vụ việc, các nhà điều tra sẽ tập trung giải đáp một số câu hỏi then chốt.
Cụ thể, bất kỳ nhà điều tra nào cũng sẽ bắt đầu với giả định rằng đây là một vụ tấn công khủng bố, bởi chuyến bay này đang trên đường đến Israel và chở nhiều hành khách mang quốc tịch Israel.
Ngoài ra còn có những giả thuyết khác. Cơ quan chức năng sẽ xem xét liệu viên phi công có bất thường về sức khỏe tâm thần hay dấu hiệu bị cực đoan hóa không, cũng như liệu người này có đồng phạm hay được một quốc gia nào đó hậu thuẫn không.
Bà Kayyem nhận định, vụ việc cũng đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về an ninh, chẳng hạn như làm thế nào mà nghi phạm - vốn là phi công - lại có thể đi đến bước này mà không bị phát hiện hay ngăn chặn từ trước, trong khi tất cả phi công đều thường xuyên được đánh giá, bao gồm kiểm tra quan điểm chính trị hoặc nguy cơ bị cực đoan hóa.
Nguồn: kenh14.vn