TitNho2705
New member
Sức mạnh cực khủng của hỏa hổ và hỏa cầu kết hợp với IQ 200 của quân Tây Sơn đã khiến giặc Thanh phải khóc thét không kịp
LTS: Suốt hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, tổ tiên mình đã phải đứng lên xử đẹp bọn xâm lược phương Bắc không biết bao nhiêu lần rồi. Mỗi lần như vậy, dù chỉ có mũi tên, ngọn giáo hay vũ khí xịn xò hơn, ông cha ta vẫn làm bọn chúng phải hoảng hồn bỏ chạy.
Loạt bài NHỮNG VŨ KHÍ KHIẾN GIẶC PHƯƠNG BẮC KHIẾP SỢ sẽ kể cho các bạn nghe về những "siêu phẩm" đã cùng tổ tiên mình làm nên những chiến công xịn sò trong việc bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc trước đám ngoại xâm phương Bắc.
Với thiên tài quân sự bậc thầy, vua Quang Trung đã build đội quân Tây Sơn thành một lực lượng cực mạnh với vũ khí xếp vào hàng top thời đó. Trong số các loại vũ khí ấy, hỏa hổ và hỏa cầu chính là hai thứ khiến quân Thanh phải sợ run cầm cập.
Hỏa hổ và hỏa cầu - Rồng lửa của Việt Nam mình
Theo các sách cổ ghi lại về hỏa lực thời Tây Sơn, vũ khí bá đạo nhất của quân ta là ống phun lửa hay còn gọi là hổ lửa (hỏa hổ) và lực lượng voi trận cực mạnh. Khi chiến đấu, quân ta dùng thứ này đốt cháy quần áo đối phương khiến họ phải tháo chạy.
Theo nhiều sách cổ, hỏa hổ của quân Tây Sơn là một loại vũ khí hình ống. Sách Hổ trướng khu cơ của Đào Duy Từ mô tả: "Hỏa đồng còn có tên là hỏa hổ, có bầu lớn dài chừng một thước, khi lâm trận phun lửa, trong ống tống nhựa thông ra, trúng phải đâu, lập tức bốc cháy...". "vì lửa cháy dữ dội, nên gọi là hỏa hổ". Sử sách thời Nguyễn thường gọi hỏa hổ là hỏa phún đồng.
Tờ biểu của Nguyễn Huy Túc ghi lại hình ảnh về hỏa hổ như sau: Tháng 6 năm thứ 51 (tức năm Bính Ngọ 1786) Nguyễn Nhạc, Nguyễn Văn Huệ công thành, nghe nói có đến hơn 5 vạn quân, vũ khí của họ phần lớn là giáo mác và hỏa đồng, còn có tên là hoả hổ, có bầu lớn, dài chừng một thước (khoảng 30 cm), khi lâm trận phun lửa, trong ống tống nhựa thông ra, trúng phải đâu, lập tức bốc cháy, có cả hoả pháo nhưng không nhiều...
Sách Binh thư yếu lược hướng dẫn cách chế tạo súng và liều thuốc như sau: Súng được làm bằng một ống (bằng sắt hoặc bằng tre, gỗ) dài khoảng 25cm, nạp thuốc thành nhiều nấc. Nấc đầu tiên là liều thuốc bắn, giã nén chặt dày khoảng 4cm, sau đó tiếp nấc thứ hai là liều thuốc phun, giã nén chặt, dày khoảng 12cm. Sau đó, nạp đạn ghém gồm các vật liệu sát thương, dày khoảng 4cm. Phần ống còn lại nạp đầy thuốc phun.
Gặp địch, người dùng hỏa hổ châm ngòi, cầm cán tre chĩa vào, thuốc phun và đạn sẽ bay ra đốt cháy và hạ gục đối phương. Dùng xong lại có thể nạp liều thuốc khác vào tiếp.
Theo các nhà nghiên cứu, hỏa hổ thời Tây Sơn được upgrade từ các hỏa đồng (ống lửa) loại nhỏ thời Lê sơ. Trong tay nghĩa quân Tây Sơn, nó được dùng tập trung, ầm ầm, tạo thành hỏa lực cực mạnh.
Hỏa cầu là loại vũ khí xuất hiện từ thế kỉ 17, được nhà quân sự Đào Duy Từ sáng chế dựa trên kĩ thuật hỏa khí phương Tây, hỏa cầu còn có tên gọi khác là hỏa cầu lưu hoàng. Đây là một quả cầu kim loại rỗng ruột hoặc bằng giấy quét nhựa bên ngoài, có tay cầm, to cỡ quả bưởi, bên trong nhồi thuốc nổ, chất cháy, mảnh gang, sắt vụn và các quả cầu con, để gây cháy, nổ dây chuyền. Khi sử dụng thì châm ngòi nổ và ném vào đối phương. Có thể nói đây là một loại lựu đạn sơ khai cực nguy hiểm.
Quân Tây Sơn đã dùng hỏa cầu lưu hoàng trong trận đốt cháy tàu Manuel năm 1782 và trong trận tấn công đồn Ngọc Hồi năm 1789 khiến quân Thanh chạy té khói.
IQ 200 của con người mới là chìa khóa thành công
Hỏa hổ và hỏa cầu không phải là loại vũ khí hoàn toàn mới đối với quân Thanh nhưng chính cách sử dụng "não to" của vua Quang Trung mới là điều tạo nên sức hủy diệt của loại vũ khí này.
Với sự sáng tạo đỉnh cao, quân Tây Sơn đã chế tạo ra hỏa hổ bằng những ống tre, trở thành một vũ khí cá nhân có tính sát thương cực lớn. Nếu so với những khẩu súng hỏa đồng của quân nhà Trịnh hay súng pháo lớn cần hàng chục người vận chuyển của nhà Minh, nhà Thanh thì sự sáng tạo này của Quang Trung đã vượt xa mấy level. Tư tưởng này cũng nằm trong truyền thống nghệ thuật quân sự Việt Nam: lấy nhỏ thắng lớn.
Theo sách Những khám phá về hoàng đế Quang Trung, vào năm 1786, khi quân Tây Sơn ra Thăng Long đuổi bọn quan lại nhà Lê, lính Bắc Hà đã tận mắt thấy sức mạnh của Hỏa hổ Tây Sơn: "Các đội quân Trịnh thấy mũi giáo Tây Sơn quá sắc liệu không chống nổi, cố sức lấy súng lớn bắn ra, quân Tây Sơn đều cúi đầu tránh đạn mà nhảy vào. Chúa Trịnh mặc nhung phục, đứng trên voi phất cờ hồng thúc các quân. Quân Tây Sơn lấy ống Hỏa hổ tung ra, quân Trịnh đều tan vỡ, vứt gươm, bỏ giáo, xô nhau chạy trốn thể như núi đổ…"
Đặc biệt quân Thanh khi đối đầu với quân Tây Sơn đều phải sợ run vì hỏa hổ, vì vậy để ngăn ngừa sự rối loạn đội hình, cách đối phó với hỏa hổ được ghi luôn vào quân luật. Điều thứ 5 trong 8 điều quân luật ghi như sau: "Quân Nam không có sở trường gì khác, toàn dùng ống phun lửa làm lợi khí, gọi là hoả hổ. Khi hai quân giáp nhau, trước hết họ dùng thứ đó để đốt cháy quần áo người ta, buộc người ta phải rút lui. Nhưng tài nghệ của họ cũng chỉ có thế thôi, so với súng ống của ta thì họ kém rất ra... Hiện nay, ta chế sẵn vài trăm lá chắn da trâu sống. Nếu gặp hoả hổ của người Nam phun lửa, thì quân tay cầm lá chắn ấy đỡ lửa một tay cầm dao chém bừa chắc rằng chúng bỏ chạy tan tác".
Về hỏa cầu lưu hoàng, vua Quang Trung đã kết hợp với voi chiến tạo thành một lực lượng đột kích mạnh, nhanh chóng phá vỡ đội hình của đối phương. Sử nhà Thanh viết như sau: "Trên lưng mỗi con voi có ba, bốn người lính chít khăn đỏ, ngồi ném tung hỏa cầu lưu hoàng ra khắp nơi, đốt cháy cả người nữa".
Tổng kết lại chiến thuật mà vua Quang Trung sử dụng, các nhà nghiên cứu đánh giá: Quân Tây Sơn thường dùng voi chiến đánh bại kỵ binh, dùng hỏa hổ, hỏa cầu gây rối loạn bộ binh quân Thanh, rồi cho quân xông lên giáp lá cà bằng các vũ khí thông thường.
Tuy đã chuẩn bị tinh thần và cách đối phó từ trước nhưng đối diện với tốc độ thần tốc và tinh thần quyết chiến quyết thắng của quân Tây Sơn trong cuộc tiến công chiến lược mùa xuân Kỷ Dậu 1789, 29 vạn quân Thanh đã nhanh chóng hoảng loạn, tan rã đội hình trước sức mạnh của hỏa hổ và hỏa cầu nên nhanh chóng thất bại toàn diện.
Hỏa hổ và hỏa cầu chính là một trong những vũ khí thể hiện truyền thống mưu trí, sáng tạo của nhân dân Việt Nam trong công cuộc chống âm mưu xâm lược của phong kiến phương Bắc. Đúng là "tổ tiên ta đã xịn từ thời xưa" luôn!
Nguồn: soha.vn