Sáng ngày 20/12, tại Diễn đàn quốc gia phát triển Kinh tế số và Xã hội số lần thứ 3, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương - Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (Bộ Công an) đã có bài phát biểu khá "chất" về chủ đề "Từ dữ liệu quốc gia về dân cư tới phát triển kinh tế dữ liệu".
Anh cho biết, nhân loại đã trải qua nhiều kỷ nguyên khác nhau: thế kỷ XIX là thời của than đá và thép, thế kỷ XX là era của dầu mỏ và điện năng, còn thế kỷ XXI bây giờ chính là thời đại của dữ liệu và AI.
"Điểm khác biệt là dữ liệu không giống dầu mỏ hay than đá - nó không bao giờ cạn kiệt mà còn có thể được làm giàu thêm, vừa là nguyên liệu sản xuất chính lại vừa tạo ra thặng dư dữ liệu", ông Cương giải thích.
Nếu kinh tế số gắn với IT, máy tính, vi mạch thì kinh tế dữ liệu lại xoay quanh dữ liệu và AI. Nói chung là cuộc cách mạng dữ liệu đang tạo ra một hình thái kinh tế hoàn toàn mới, nơi dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược để thúc đẩy mọi hoạt động.
Tại sao phải coi kinh tế dữ liệu là đột phá chiến lược? Anh Cương liệt kê luôn 5 lý do:
Thứ nhất: Dữ liệu là động lực tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời đại mới
Thứ hai: Dữ liệu là nguyên liệu cho các công nghệ lõi như AI - không có dữ liệu thì không có AI
️ Thứ ba: Dữ liệu liên quan trực tiếp đến chủ quyền, an ninh và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu
Thứ tư: Dữ liệu có tiềm năng khủng, giúp bỏ qua các giai đoạn phát triển truyền thống
Thứ năm: Đây là cơ hội tốt nhất để Việt Nam nâng cao vị thế quốc gia
Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy cuộc cách mạng dữ liệu từ xây hạ tầng đến tạo dữ liệu tin cậy, từ tự chủ công nghệ đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Có nghĩa là chúng ta đang cố gắng chuyển hóa rất nhanh một chu trình phát triển mà thế giới đã vượt qua để bắt kịp và làm chủ hình thái kinh tế mới", Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhấn mạnh.
Dữ liệu dân cư không chỉ để... quản lý hành chính nha!
Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an không đơn thuần chỉ là công cụ quản lý hành chính mà còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.
Thành tích của Đề án 06 cũng khá impressive: 107 triệu dữ liệu công dân, kết nối 15 bộ ngành và 34 địa phương, tiếp nhận 2,1 tỷ lượt xác thực.
VNeID hiện có 67 triệu tài khoản định danh điện tử, tích hợp 50 tiện ích. Cổng dịch vụ công quốc gia tích hợp 4.700 thủ tục, tiếp nhận 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến năm 2025 và tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội. VNeID còn chi trả 33.000 tỷ tiền an sinh xã hội cho 675.000 người nữa đó.
Tuy nhiên, đại diện Bộ Công an cũng thẳng thắn chỉ ra: nếu nhìn vào thực chất, chúng ta mới ở giai đoạn xây nền móng ban đầu của nền kinh tế dữ liệu thôi.
"Nếu hình thành và khai thác được tiềm năng của cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia với 4 trụ cột chính là con người, vật phẩm, địa điểm và hoạt động thì sẽ phát huy vai trò hơn nữa", ông Cương cho hay.
3 điểm nghẽn cần phá để GDP tăng trưởng 2 con số
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026-2030, chúng ta cần xử lý 3 điểm nghẽn quan trọng:
Điểm nghẽn thứ nhất: Nghịch lý giữa có dữ liệu nhưng thiếu dữ liệu sống động. Hiện mới có 12 cơ sở dữ liệu trọng điểm theo Quyết định 02/QĐ-TTg ngày 12/1/2021, trong đó 8 cơ sở dữ liệu chưa có nền tảng chung hoặc mức độ hoàn thiện rất thấp.
Với 105 cơ sở dữ liệu được giao tại Quyết định 71/QĐ-TTg, mặc dù các bộ ngành đã cam kết hoàn thành trong năm 2025, nhưng thực tế có 38/105 cơ sở dữ liệu có nguy cơ cao không kịp deadline.
Điểm nghẽn thứ hai: Mâu thuẫn giữa có nền tảng nhưng thiếu hệ sinh thái. VNeID có 67 triệu tài khoản nhưng chưa thực sự trở thành siêu nền tảng, người dân vẫn phải dùng nhiều app khác nhau cho từng dịch vụ và chưa có trải nghiệm liền mạch.
Theo Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, chúng ta chưa có cơ chế đột phá để doanh nghiệp khai thác dữ liệu một cách hợp pháp an toàn nhằm phát triển sản phẩm đổi mới. Chương trình vườn ươm dữ liệu quốc gia và nền tảng công nghiệp kinh tế dữ liệu vẫn còn sơ khai.
Điểm nghẽn thứ ba: Chưa xác định được mô hình kinh tế dữ liệu của quốc gia. Thế giới có 3 mô hình chính: Thị trường tự do của Mỹ (doanh nghiệp làm chủ, quy mô toàn cầu); mô hình Nhà nước điều phối của Trung Quốc; mô hình bảo vệ lợi ích người dân của EU. Còn Việt Nam thì đang ở bước đầu tìm mô hình riêng.
5 đột phá chiến lược để "lên level"
Để vượt qua 3 điểm nghẽn trên, Bộ Công an đề xuất 5 đột phá chiến lược:
Đột phá 1: Xây dựng Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế dữ liệu. Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, tiếp cận số nhanh, nguồn tài nguyên dữ liệu quy mô quốc gia, hạ tầng dữ liệu hiện đại - đây là cơ hội để tăng tốc, bỏ qua giai đoạn phát triển truyền thống.
Đột phá 2: Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở để phục vụ doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo. Bộ Công an đang xây dựng nghị định về vườn ươm sáng tạo khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia.
Vườn ươm sẽ hỗ trợ toàn diện doanh nghiệp từ cơ sở vật chất, kết nối vốn đầu tư, tư vấn chuyên môn. Mô hình này đã thành công ở Singapore, Estonia và kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam hình thành các công nghiệp dữ liệu trị giá hàng tỷ USD, đóng góp 30% GDP vào năm 2030.
Đột phá 3: Nâng cấp VNeID thành siêu nền tảng số quốc gia, trung tâm của hệ sinh thái số. VNeID không chỉ là app định danh mà trở thành điểm truy cập duy nhất, kết nối liền mạch giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Đột phá 4: Triển khai chiến lược phát triển công dân số quốc gia với cơ chế khuyến khích đột phá. Đây là giải pháp cho điểm nghẽn nguồn nhân lực xã hội số. Bộ Công an đang chủ trì xây dựng Nghị quyết phát triển công dân số - văn bản pháp lý đầu tiên của Việt Nam quy định toàn diện về công dân số.
Đột phá 5: Triển khai khung kiến trúc dữ liệu quốc gia để các bộ ngành căn cứ xây dựng khung kiến trúc riêng, và xây dựng nghị định tổ chức hoạt động của Trung tâm Dữ liệu Quốc gia như Thủ tướng đã chỉ đạo.
Năm đột phá này không phải 5 mảnh ghép rời rạc mà là hệ thống tích hợp tác động đến các trụ cột phát triển kinh tế dữ liệu.
Nguồn: genk.vn
Anh cho biết, nhân loại đã trải qua nhiều kỷ nguyên khác nhau: thế kỷ XIX là thời của than đá và thép, thế kỷ XX là era của dầu mỏ và điện năng, còn thế kỷ XXI bây giờ chính là thời đại của dữ liệu và AI.
"Điểm khác biệt là dữ liệu không giống dầu mỏ hay than đá - nó không bao giờ cạn kiệt mà còn có thể được làm giàu thêm, vừa là nguyên liệu sản xuất chính lại vừa tạo ra thặng dư dữ liệu", ông Cương giải thích.
Nếu kinh tế số gắn với IT, máy tính, vi mạch thì kinh tế dữ liệu lại xoay quanh dữ liệu và AI. Nói chung là cuộc cách mạng dữ liệu đang tạo ra một hình thái kinh tế hoàn toàn mới, nơi dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược để thúc đẩy mọi hoạt động.
Tại sao phải coi kinh tế dữ liệu là đột phá chiến lược? Anh Cương liệt kê luôn 5 lý do:
Thứ nhất: Dữ liệu là động lực tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời đại mớiThứ hai: Dữ liệu là nguyên liệu cho các công nghệ lõi như AI - không có dữ liệu thì không có AI
️ Thứ ba: Dữ liệu liên quan trực tiếp đến chủ quyền, an ninh và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu
Thứ tư: Dữ liệu có tiềm năng khủng, giúp bỏ qua các giai đoạn phát triển truyền thống
Thứ năm: Đây là cơ hội tốt nhất để Việt Nam nâng cao vị thế quốc gia
Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy cuộc cách mạng dữ liệu từ xây hạ tầng đến tạo dữ liệu tin cậy, từ tự chủ công nghệ đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
"Có nghĩa là chúng ta đang cố gắng chuyển hóa rất nhanh một chu trình phát triển mà thế giới đã vượt qua để bắt kịp và làm chủ hình thái kinh tế mới", Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhấn mạnh.
Dữ liệu dân cư không chỉ để... quản lý hành chính nha!
Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an không đơn thuần chỉ là công cụ quản lý hành chính mà còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.
Thành tích của Đề án 06 cũng khá impressive: 107 triệu dữ liệu công dân, kết nối 15 bộ ngành và 34 địa phương, tiếp nhận 2,1 tỷ lượt xác thực.
VNeID hiện có 67 triệu tài khoản định danh điện tử, tích hợp 50 tiện ích. Cổng dịch vụ công quốc gia tích hợp 4.700 thủ tục, tiếp nhận 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến năm 2025 và tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội. VNeID còn chi trả 33.000 tỷ tiền an sinh xã hội cho 675.000 người nữa đó.
Tuy nhiên, đại diện Bộ Công an cũng thẳng thắn chỉ ra: nếu nhìn vào thực chất, chúng ta mới ở giai đoạn xây nền móng ban đầu của nền kinh tế dữ liệu thôi.
"Nếu hình thành và khai thác được tiềm năng của cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia với 4 trụ cột chính là con người, vật phẩm, địa điểm và hoạt động thì sẽ phát huy vai trò hơn nữa", ông Cương cho hay.
3 điểm nghẽn cần phá để GDP tăng trưởng 2 con số
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026-2030, chúng ta cần xử lý 3 điểm nghẽn quan trọng:
Điểm nghẽn thứ nhất: Nghịch lý giữa có dữ liệu nhưng thiếu dữ liệu sống động. Hiện mới có 12 cơ sở dữ liệu trọng điểm theo Quyết định 02/QĐ-TTg ngày 12/1/2021, trong đó 8 cơ sở dữ liệu chưa có nền tảng chung hoặc mức độ hoàn thiện rất thấp.
Với 105 cơ sở dữ liệu được giao tại Quyết định 71/QĐ-TTg, mặc dù các bộ ngành đã cam kết hoàn thành trong năm 2025, nhưng thực tế có 38/105 cơ sở dữ liệu có nguy cơ cao không kịp deadline.
Điểm nghẽn thứ hai: Mâu thuẫn giữa có nền tảng nhưng thiếu hệ sinh thái. VNeID có 67 triệu tài khoản nhưng chưa thực sự trở thành siêu nền tảng, người dân vẫn phải dùng nhiều app khác nhau cho từng dịch vụ và chưa có trải nghiệm liền mạch.
Theo Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, chúng ta chưa có cơ chế đột phá để doanh nghiệp khai thác dữ liệu một cách hợp pháp an toàn nhằm phát triển sản phẩm đổi mới. Chương trình vườn ươm dữ liệu quốc gia và nền tảng công nghiệp kinh tế dữ liệu vẫn còn sơ khai.
Điểm nghẽn thứ ba: Chưa xác định được mô hình kinh tế dữ liệu của quốc gia. Thế giới có 3 mô hình chính: Thị trường tự do của Mỹ (doanh nghiệp làm chủ, quy mô toàn cầu); mô hình Nhà nước điều phối của Trung Quốc; mô hình bảo vệ lợi ích người dân của EU. Còn Việt Nam thì đang ở bước đầu tìm mô hình riêng.
5 đột phá chiến lược để "lên level"
Để vượt qua 3 điểm nghẽn trên, Bộ Công an đề xuất 5 đột phá chiến lược:
Đột phá 1: Xây dựng Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế dữ liệu. Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, tiếp cận số nhanh, nguồn tài nguyên dữ liệu quy mô quốc gia, hạ tầng dữ liệu hiện đại - đây là cơ hội để tăng tốc, bỏ qua giai đoạn phát triển truyền thống.
Đột phá 2: Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở để phục vụ doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo. Bộ Công an đang xây dựng nghị định về vườn ươm sáng tạo khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia.
Vườn ươm sẽ hỗ trợ toàn diện doanh nghiệp từ cơ sở vật chất, kết nối vốn đầu tư, tư vấn chuyên môn. Mô hình này đã thành công ở Singapore, Estonia và kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam hình thành các công nghiệp dữ liệu trị giá hàng tỷ USD, đóng góp 30% GDP vào năm 2030.
Đột phá 3: Nâng cấp VNeID thành siêu nền tảng số quốc gia, trung tâm của hệ sinh thái số. VNeID không chỉ là app định danh mà trở thành điểm truy cập duy nhất, kết nối liền mạch giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Đột phá 4: Triển khai chiến lược phát triển công dân số quốc gia với cơ chế khuyến khích đột phá. Đây là giải pháp cho điểm nghẽn nguồn nhân lực xã hội số. Bộ Công an đang chủ trì xây dựng Nghị quyết phát triển công dân số - văn bản pháp lý đầu tiên của Việt Nam quy định toàn diện về công dân số.
Đột phá 5: Triển khai khung kiến trúc dữ liệu quốc gia để các bộ ngành căn cứ xây dựng khung kiến trúc riêng, và xây dựng nghị định tổ chức hoạt động của Trung tâm Dữ liệu Quốc gia như Thủ tướng đã chỉ đạo.
Năm đột phá này không phải 5 mảnh ghép rời rạc mà là hệ thống tích hợp tác động đến các trụ cột phát triển kinh tế dữ liệu.
Nguồn: genk.vn