Gần đây tin tức về virus Nipah bùng phát ở Ấn Độ với tỷ lệ tử vong lên đến 50-75% khiến nhiều người lo sợ một "kịch bản Covid-19" lần hai sắp tới. Các chuyên gia, bác sĩ Việt Nam đã có những chia sẻ rất thật về khả năng virus này lây lan trong cộng đồng mình.
Nipah là loại virus RNA thuộc họ Paramyxoviridae, truyền từ động vật sang người, chủ yếu từ lợn và dơi bị nhiễm bệnh, có thể lây qua tiếp xúc gần giữa người với người. Đợt dịch đầu tiên được ghi nhận ở Malaysia năm 1999, khiến 265 người mắc bệnh và 105 người tử vong Từ đó đến nay, mỗi năm có một hoặc hai đợt bùng phát. Hơn một nửa số người nhiễm bệnh đã không qua khỏi.
Các nước láng giềng đang làm gì?
Lo lắng của người dân cũng có lý do khi nhìn vào những động thái quyết liệt từ các nước có hệ sinh thái tương tự Việt Nam.
Ở Thái Lan, Bộ Y tế Công cộng đã tăng cường sàng lọc sức khỏe tại các sân bay lớn với hành khách đến từ Tây Bengal, áp dụng những biện pháp từng dùng thời Covid-19. Hành khách tại sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket được đo nhiệt độ, theo dõi triệu chứng và nhận thẻ cảnh báo y tế hướng dẫn cách xử lý nếu phát bệnh.
Nepal cũng nâng mức cảnh báo và tăng cường kiểm tra y tế tại sân bay quốc tế Tribhuvan ở Kathmandu, cùng các cửa khẩu đường bộ giáp Ấn Độ để ngăn chặn virus xâm nhập.
Còn Đài Loan đang lên kế hoạch xếp bệnh nhiễm virus Nipah vào Nhóm 5 - nhóm bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo cao nhất, dành cho các bệnh mới nổi nguy hiểm. Chính sách này sẽ trải qua giai đoạn lấy ý kiến người dân 60 ngày trước khi có hiệu lực. Nếu được thông qua, quy định mới buộc phải báo cáo ngay lập tức và áp dụng biện pháp kiểm soát đặc biệt nếu xuất hiện ca bệnh.
Chuyên gia nói gì?
Trước những thông tin về dịch bệnh tại Ấn Độ, tâm lý hoang mang là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên chi hội Truyền nhiễm TP.HCM, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh tại Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, việc đặt Nipah lên bàn cân so với Covid-19 là lo ngại quá đáng rồi!
Chia sẻ với Tri Thức News, bác sĩ Trương Hữu Khanh khẳng định, virus Nipah không phải cái tên mới trong bản đồ bệnh truyền nhiễm thế giới.
"Nipah đã được phát hiện từ lâu và được xác định là tác nhân gây viêm não cấp tính. Trước đây, tại Việt Nam, khi nhắc đến viêm não, chúng ta thường nghĩ ngay đến viêm não Nhật Bản, nhưng thực tế, Nipah cũng là một 'sát thủ' thầm lặng trong nhóm bệnh này," bác sĩ Khanh cho biết.
Tại sao Nipah nguy hiểm vậy?
Bác sĩ Khanh phân tích có hai lý do chính khiến Nipah gây tỷ lệ tử vong cao. Thứ nhất, đây là virus hoang dã từ động vật, hệ miễn dịch con người chưa hề chuẩn bị hay "ghi nhớ" để đối phó. Thứ hai, virus này tấn công thẳng vào não bộ, gây co giật, hôn mê và ngưng thở
Hiện nay, virus Nipah vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng bệnh, việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực và xử trí biến chứng. Do đó, khi não đã tổn thương, tiên lượng thường rất nặng.
Nhưng... đừng vội hoảng!
Mặc dù nguy hiểm, bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh rằng virus Nipah khó có khả năng lây lan diện rộng đâu nha!
Vật chủ tự nhiên của virus Nipah là loài dơi ăn quả. Virus tồn tại trong nước bọt, nước tiểu và dịch tiết của dơi. Từ đó, mầm bệnh có thể lây sang người qua một số con đường khá đặc thù.
Thứ nhất là ăn trái cây bị dơi ăn dở hoặc nhiễm nước bọt của dơi. Thứ hai là lây qua vật chủ trung gian như heo, ngựa... khi con người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của các động vật này. Thứ ba là qua thói quen sinh hoạt đặc biệt ở một số vùng, điển hình là uống nhựa cây tươi lấy trực tiếp từ thân cây, nơi dơi thường ghé lại.
Theo bác sĩ Khanh, đây đều là những con đường lây nhiễm đòi hỏi tiếp xúc rất gần với nguồn bệnh. Virus không lây lan dễ dàng qua không khí hay giọt bắn như cúm hay Covid-19. Khả năng lây từ người sang người của virus Nipah khá hạn chế, một số ổ dịch ghi nhận lây trong gia đình hoặc cơ sở y tế, nhưng chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần với bệnh nhân.
"Để một virus hoang dã có thể biến đổi thành loại lây mạnh qua đường hô hấp cần quá trình tiến hóa rất dài và nhiều điều kiện đặc biệt. Nipah chưa hội đủ những yếu tố đó," bác sĩ Khanh nói thêm.
Việt Nam có nguy cơ bùng phát không?
Đánh giá về khả năng bùng phát tại Việt Nam, BSCKII. Dương Minh Tuấn, chuyên khoa Nội tiết ĐTĐ - BV Bạch Mai cho biết, khả năng là rất thấp luôn!
"Chúng ta không có những tập quán ăn uống đặc thù như ở một số vùng Nam Á, cũng không có mức độ tiếp xúc gần với hệ sinh thái dơi ăn quả như những khu vực đã ghi nhận ổ dịch trước đây. Vì thế, người dân không nên hoảng loạn, lo lắng thái quá mỗi khi thấy tin tức về Nipah xuất hiện trên mạng," bác sĩ Tuấn viết trên trang cá nhân.
Vậy nên làm gì bây giờ?
Tuy nhiên, bác sĩ Tuấn đưa ra khuyến cáo không được coi nhẹ bệnh. Nipah là virus có độc lực cao, tỷ lệ tử vong lớn, nên trong y học, điều quan trọng vẫn là phát hiện sớm, cách ly đúng và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc kiểm soát nhiễm khuẩn, đặc biệt trong môi trường bệnh viện.
Nguồn: soha.vn
Nipah là loại virus RNA thuộc họ Paramyxoviridae, truyền từ động vật sang người, chủ yếu từ lợn và dơi bị nhiễm bệnh, có thể lây qua tiếp xúc gần giữa người với người. Đợt dịch đầu tiên được ghi nhận ở Malaysia năm 1999, khiến 265 người mắc bệnh và 105 người tử vong Từ đó đến nay, mỗi năm có một hoặc hai đợt bùng phát. Hơn một nửa số người nhiễm bệnh đã không qua khỏi.
Các nước láng giềng đang làm gì?
Lo lắng của người dân cũng có lý do khi nhìn vào những động thái quyết liệt từ các nước có hệ sinh thái tương tự Việt Nam.
Ở Thái Lan, Bộ Y tế Công cộng đã tăng cường sàng lọc sức khỏe tại các sân bay lớn với hành khách đến từ Tây Bengal, áp dụng những biện pháp từng dùng thời Covid-19. Hành khách tại sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket được đo nhiệt độ, theo dõi triệu chứng và nhận thẻ cảnh báo y tế hướng dẫn cách xử lý nếu phát bệnh.
Nepal cũng nâng mức cảnh báo và tăng cường kiểm tra y tế tại sân bay quốc tế Tribhuvan ở Kathmandu, cùng các cửa khẩu đường bộ giáp Ấn Độ để ngăn chặn virus xâm nhập.
Còn Đài Loan đang lên kế hoạch xếp bệnh nhiễm virus Nipah vào Nhóm 5 - nhóm bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo cao nhất, dành cho các bệnh mới nổi nguy hiểm. Chính sách này sẽ trải qua giai đoạn lấy ý kiến người dân 60 ngày trước khi có hiệu lực. Nếu được thông qua, quy định mới buộc phải báo cáo ngay lập tức và áp dụng biện pháp kiểm soát đặc biệt nếu xuất hiện ca bệnh.
Chuyên gia nói gì?
Trước những thông tin về dịch bệnh tại Ấn Độ, tâm lý hoang mang là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Liên chi hội Truyền nhiễm TP.HCM, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh tại Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, việc đặt Nipah lên bàn cân so với Covid-19 là lo ngại quá đáng rồi!
Chia sẻ với Tri Thức News, bác sĩ Trương Hữu Khanh khẳng định, virus Nipah không phải cái tên mới trong bản đồ bệnh truyền nhiễm thế giới.
"Nipah đã được phát hiện từ lâu và được xác định là tác nhân gây viêm não cấp tính. Trước đây, tại Việt Nam, khi nhắc đến viêm não, chúng ta thường nghĩ ngay đến viêm não Nhật Bản, nhưng thực tế, Nipah cũng là một 'sát thủ' thầm lặng trong nhóm bệnh này," bác sĩ Khanh cho biết.
Tại sao Nipah nguy hiểm vậy?
Bác sĩ Khanh phân tích có hai lý do chính khiến Nipah gây tỷ lệ tử vong cao. Thứ nhất, đây là virus hoang dã từ động vật, hệ miễn dịch con người chưa hề chuẩn bị hay "ghi nhớ" để đối phó. Thứ hai, virus này tấn công thẳng vào não bộ, gây co giật, hôn mê và ngưng thở
Hiện nay, virus Nipah vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng bệnh, việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực và xử trí biến chứng. Do đó, khi não đã tổn thương, tiên lượng thường rất nặng.
Nhưng... đừng vội hoảng!
Mặc dù nguy hiểm, bác sĩ Trương Hữu Khanh nhấn mạnh rằng virus Nipah khó có khả năng lây lan diện rộng đâu nha!
Vật chủ tự nhiên của virus Nipah là loài dơi ăn quả. Virus tồn tại trong nước bọt, nước tiểu và dịch tiết của dơi. Từ đó, mầm bệnh có thể lây sang người qua một số con đường khá đặc thù.
Thứ nhất là ăn trái cây bị dơi ăn dở hoặc nhiễm nước bọt của dơi. Thứ hai là lây qua vật chủ trung gian như heo, ngựa... khi con người tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của các động vật này. Thứ ba là qua thói quen sinh hoạt đặc biệt ở một số vùng, điển hình là uống nhựa cây tươi lấy trực tiếp từ thân cây, nơi dơi thường ghé lại.
Theo bác sĩ Khanh, đây đều là những con đường lây nhiễm đòi hỏi tiếp xúc rất gần với nguồn bệnh. Virus không lây lan dễ dàng qua không khí hay giọt bắn như cúm hay Covid-19. Khả năng lây từ người sang người của virus Nipah khá hạn chế, một số ổ dịch ghi nhận lây trong gia đình hoặc cơ sở y tế, nhưng chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần với bệnh nhân.
"Để một virus hoang dã có thể biến đổi thành loại lây mạnh qua đường hô hấp cần quá trình tiến hóa rất dài và nhiều điều kiện đặc biệt. Nipah chưa hội đủ những yếu tố đó," bác sĩ Khanh nói thêm.
Việt Nam có nguy cơ bùng phát không?
Đánh giá về khả năng bùng phát tại Việt Nam, BSCKII. Dương Minh Tuấn, chuyên khoa Nội tiết ĐTĐ - BV Bạch Mai cho biết, khả năng là rất thấp luôn!
"Chúng ta không có những tập quán ăn uống đặc thù như ở một số vùng Nam Á, cũng không có mức độ tiếp xúc gần với hệ sinh thái dơi ăn quả như những khu vực đã ghi nhận ổ dịch trước đây. Vì thế, người dân không nên hoảng loạn, lo lắng thái quá mỗi khi thấy tin tức về Nipah xuất hiện trên mạng," bác sĩ Tuấn viết trên trang cá nhân.
Vậy nên làm gì bây giờ?
Tuy nhiên, bác sĩ Tuấn đưa ra khuyến cáo không được coi nhẹ bệnh. Nipah là virus có độc lực cao, tỷ lệ tử vong lớn, nên trong y học, điều quan trọng vẫn là phát hiện sớm, cách ly đúng và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc kiểm soát nhiễm khuẩn, đặc biệt trong môi trường bệnh viện.
Nguồn: soha.vn