Nhiều quốc gia trên thế giới đang "chạy đua" chinh phục thị trường này. Còn Việt Nam thì đang đứng trước cơ hội và tiềm năng cực kỳ khủng nha!
Đó chính là thị trường carbon thế giới đây! Thị trường này đang hot rần rần trên toàn cầu, nhất là trong bối cảnh mọi người đang "ráng" ứng phó với biến đổi khí hậu. Theo thông tin từ Viện Thị trường Carbon thế giới, hiện có khoảng 73 cơ chế carbon (tính cả thị trường tự nguyện lẫn bắt buộc) đang vận hành ở cấp quốc gia và địa phương. Các cơ chế này đang phủ khoảng 23% tổng lượng phát thải khí nhà kính trên toàn cầu. Trong năm 2022, các cơ chế này đã huy động được khoảng 100 tỷ USD trên thế giới luôn á!
Trên thế giới đã có sự đồng thuận rằng để giảm phát thải 2% theo Thỏa thuận Paris, mức phát thải phải giảm xuống 28% vào năm 2030. Thị trường carbon, bao gồm tự nguyện (hình thành từ việc mua - bán tự nguyện tín chỉ carbon với mục tiêu giảm phát thải) và bắt buộc (mua – bán dựa trên cơ chế trong Công ước quốc tế về biến đổi khí hậu (UNFCCC)) được hình thành và được coi là một trong những cơ chế quan trọng để giảm phát thải.
Trong năm 2023, Việt Nam đã chuyển nhượng thành công hơn 10 triệu tín chỉ carbon và thu về hơn 50 triệu USD. Đây được coi là tiền đề để nhiều tổ chức, cá nhân và địa phương quan tâm đến thị trường tín chỉ carbon siêu giàu tiềm năng này.
Theo tính toán, chỉ riêng trong ngành nông nghiệp có thể đạt 57 triệu tín chỉ carbon mỗi năm, tương đương 57 triệu tấn CO2 được hấp thụ. Từ đó có thể bán ra cho các tổ chức quốc tế đem về gần 300 triệu USD/năm luôn nha!
Tại hội thảo "Thúc đẩy đổi mới sáng tạo xanh trong nông nghiệp thông qua cơ chế thị trường", PGS Chu Hoàng Long, ĐH Quốc gia Australia (ANU), cho biết: "Từ xa xưa, lúa gạo là ngành hàng quan trọng với nhiều quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, có một thực tế phải thừa nhận rằng sản xuất lúa gạo lại là ngành phát thải ra khí nhà kính nhiều nhất trong nông nghiệp".
Không phải chỉ có giải pháp công nghệ, kỹ thuật mới là quan trọng đâu nha! Theo PGS Chu Hoàng Long, trên thực tế, khía cạnh về kinh tế, xã hội, quy trình thực hiện đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh thành công.
Bởi vì ngành hàng này sử dụng nhiều đầu vào như giống, phân bón, thuốc trừ sâu, nước tưới. Hơn nữa, quá trình sản xuất lúa cũng tạo ra phát thải khí metan. Giải pháp để giảm phát thải trong sản xuất lúa gạo đã có từ đầu những năm 2000, với 2 nhóm giải pháp là giảm bớt đầu vào để nâng cao hiệu quả và giảm bớt thời gian ngập. Tuy nhiên, xét về tổng thể, người nông dân sẽ tốn chi phí hơn hoặc bị giảm lợi nhuận, dẫn tới việc quy mô áp dụng các kỹ thuật canh tác phát thải thấp còn hạn chế. Trên thực tế, có những hộ dân đã áp dụng nhưng sau lại từ bỏ luôn á.
Theo PGS Chu Hoàng Long, cơ chế thị trường được coi là công cụ hiệu quả để giải quyết vấn đề này, thông qua việc bán tín chỉ carbon. Nhưng việc thực hiện cơ chế thị trường cũng đòi hỏi quá trình kiểm định và cần được thiết kế phù hợp với những mục tiêu vĩ mô của quốc gia.
Người nông dân quan tâm tới gì khi chuyển đổi xanh?
TS Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông nghiệp (NN&PTNT), cho hay, điều đầu tiên mà người nông dân quan tâm là chuyển đổi xanh sẽ mang lại hiệu quả kinh tế hay không, bên cạnh chú ý tới việc đóng góp cho việc giảm phát thải, đảm bảo an ninh lương thực. Hiện nay có một điểm rất khó khăn với nông dân Việt Nam. Đó là nông dân của nước ta rất nhỏ lẻ. Vì thế ngay cả hiệu quả kinh tế khá tốt thì tính ra lợi ích mang lại cho nông dân cũng không bằng việc họ cho thuê đất và sau đó đi làm trong những lĩnh vực phi nông nghiệp.
"Trong sinh kế của nông dân Việt Nam, nhất là ở Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, đóng góp của nông nghiệp không phải là cao nhất. Chính vì vậy, nông dân khó mặn mà với việc rất xa xôi và nhiều rủi ro như là việc giảm phát thải carbon", TS Đặng Kim Sơn nhấn mạnh.
Theo TS Đặng Đức Anh, Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, với xu hướng hiện nay, dù chúng ta bận tâm đến vấn đề chi phí, nhưng nếu thị trường chấp nhận giá cao hơn thì chúng ta có thể bán với giá cao hơn. Điều này có nghĩa là lợi nhuận của người nông dân bán nông sản xanh, giảm phát thải vẫn được đảm bảo.
Bà Nguyễn Thị Thành Thực, Chủ tịch Hội đồng quản trị CTCP Đầu tư Bagico, Ủy viên BCH Hiệp hội Nông nghiệp số Việt Nam, nhận định: "Thị trường quyết định tất cả. Chúng ta xây dựng chương trình giảm phát thải, kinh tế xanh, cần phải hướng vào đối tượng khách hàng cụ thể và định vị rõ ràng".
Theo bà Thành Thực, đứng dưới góc độ người dân và doanh nghiệp, Chính phủ phải xác định xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm nông sản, chẳng hạn như lúa gạo. Khi thực hiện chương trình này thì chúng ta bán cho ai? Việc này mới giải quyết được bài toán trên và doanh nghiệp cảm thấy lợi ích của mình trong đó, từ đó giải quyết bài toán của nông dân.
Nguồn: soha.vn