Hôm trước lúc ông Biden vừa mới nhậm chức tổng thống Mỹ, dân tình đã rần rần share ảnh bố trí văn phòng Bầu Dục của ông. Và guess what? Trong số những món đồ "chanh sả" trên kệ, có một viên đá... từ Mặt Trăng luôn á!
Viên đá này được đựng trong hộp kính, ghi dòng chữ "Mẫu vật Mặt Trăng 76015,143" - nghe xịn chưa! Nó là mảnh vỡ từ vụ thiên thạch đâm "sấp mặt" vào Mặt Trăng ngày xưa. Các phi hành gia đã mang nó về từ sứ mạng Apollo 17 - chuyến bay cuối cùng mà con người đặt chân lên mặt trăng đó nha!
Trùng hợp đau lòng với ngày khởi động Apollo 17
Theo Washington Post, TT Biden chọn viên đá này để "nhắc người Mỹ về tham vọng và thành tích đỉnh cao của những thế hệ trước". Mẫu vật được mượn từ Trung tâm hàng không vũ trụ Johnson của NASA ở Houston, Texas nha.
Noah Petro - nhà khoa học đang làm việc cho dự án khám phá quỹ đạo Mặt Trăng cho biết ông và team đều hype lắm khi thấy TT Biden chọn viên đá này. Ai cũng tò mò "nó đến từ đâu vậy trời?"
Chi tiết hơn nè: Mẫu vật này do phi hành gia Harrison "Jack" Schmitt (nhà địa chất duy nhất từng lên Mặt Trăng đó) và Eugene Cernan thu thập trong sứ mạng Apollo 17. Và có cái trùng hợp buồn lắm nha - Apollo 17 khởi hành tháng 12/1972, đúng thời điểm Biden phải vĩnh biệt vợ đầu và con gái trong tai nạn xe hơi
Viên đá "xịn xò" mở ra cánh cửa lịch sử Mặt Trăng
Từ 1969 đến 1972, các phi hành gia Apollo đã mang về tổng cộng 381,92 kg mẫu vật từ Mặt Trăng. Các nhà khoa học nói "từng viên đá nhỏ xíu cũng cung cấp nhiều info quan trọng về lịch sử Mặt Trăng lắm đó".
Phi hành gia Schmitt đã đào mẫu 76015,143 ở rìa Trạm 6 - chân núi North Massif, phía bắc Thung lũng Taurus-Littrow. Ae nào tò mò có thể xem lại clip 2 phi hành gia làm việc hồi xưa (có phụ đề nên xem dễ lắm nha).
Viên đá này được xác định 3,9 tỷ năm tuổi (già vãi nha! ), thuộc nhóm đá tan chảy va chạm breccia, chứng minh Mặt Trăng từng bị thiên thạch khổng lồ "đấm" mạnh vào. Khi thiên thạch đụng vào, năng lượng cực khủng làm đá bị nghiền nát và nung chảy, rồi hình thành lại ngay lập tức.
NASA nghiên cứu và phát hiện mẫu 76015,143 có thể sinh ra từ vụ va chạm tạo nên Lưu vực Imbrium (đốm đen lớn ở góc Tây Bắc khi nhìn lên Mặt Trăng) với đường kính hơn 1200 km luôn á!
Theo các nhà khoa học, mẫu 76015,143 giống như một "Time Capsule" - cái hộp thời gian ấy, giúp xác định thời điểm xảy ra va chạm. Vì các trận va chạm khủng sẽ "reset lại tuổi của đá", nên chỉ cần xác định tuổi đá là biết được thời điểm va chạm rồi. Phân tích nhiều mẫu như vậy sẽ hiểu hơn về lịch sử "chịu đau" của Mặt Trăng.
Hiện hầu hết mẫu vật Mặt Trăng thu được trong 6 sứ mạng Apollo đều được niêm phong cẩn thận tại Phòng thí nghiệm Mẫu Mặt Trăng thuộc Trung tâm không gian Johnson của NASA ở Houston, Texas. Một số mẫu được chia nhỏ hoặc cắt mỏng để kiểm tra ngay khi về Trái Đất. Những mẫu khác vẫn nguyên vẹn, chờ công nghệ phát triển hơn để nghiên cứu. Hồi 2 năm trước, các nhà khoa học mới mở một mẫu từ Apollo 17 để research đó.
Cách nghiên cứu đá Mặt Trăng cũng tương tự đá Trái Đất thôi - xem nó hình thành từ vật liệu gì, ra sao, thuộc loại nào. Nhưng khác ở chỗ đá Mặt Trăng cực kỳ già (ít nhất 4,5 tỷ năm tuổi đó), không có quá trình tái tạo như Trái Đất và không bị ăn mòn.
Một nhà nghiên cứu chia sẻ: "Nếu bạn soi viên đá dưới kính hiển vi, bạn sẽ thấy những hố thiên thạch siêu nhỏ do hạt bụi siêu tốc bắn vào. Vì Mặt Trăng không có khí quyển bảo vệ như Trái Đất nên nó thường xuyên bị 'ăn đòn' bởi lớp bụi này."
Canh giữ đá Mặt Trăng - chuyện "stress vãi"
NASA cho biết họ khó khăn lắm trong việc kiểm soát các mẫu đá từ Mặt Trăng. Nhiều mẫu đã được tách nhỏ cho các viện bảo tàng, cơ quan nghiên cứu trên thế giới mượn. TT Nixon hồi xưa từng dùng một vài mẫu làm quà tặng cho các chức sắc nước ngoài, một số khác thì... bị trộm mất luôn!
Năm 2002, ba thực tập sinh tại trung tâm không gian Johnson đã đánh cắp khối đá Mặt Trăng và rao bán trên mạng với giá 2 triệu đô. May là FBI nhanh tay bắt được và thu hồi kịp thời.
Thực ra mẫu 76015,143 không phải viên đá Mặt Trăng đầu tiên trong phòng Bầu Dục đâu nha. Hồi 20/7/1999, ba phi hành gia Neil Armstrong, Buzz Aldrin và Michael Collins đã tặng cựu TT Bill Clinton mẫu 10057,30 - tảng đá họ mang về từ sứ mạng lịch sử. Thực ra chính xác là mảnh bạc khoảng 6cm tách từ viên đá lớn hơn, được kẹp giữa 2 lớp kính chứa ni tơ và đặt trên cửa sổ kính màu của Nhà thờ quốc gia Washington từ năm 1974.
Lần này, việc TT Biden chủ động mượn viên đá Mặt Trăng cho thấy tầm nhìn của ông về Khoa học và Công nghệ, thậm chí ảnh hưởng đến ngân sách và định hướng của NASA luôn đó.
Năm 2019, NASA đã tiết lộ sứ mạng Artemis với mục tiêu đưa người phụ nữ đầu tiên cùng những người đàn ông khác lên Mặt Trăng vào năm 2024. Đó là deadline khá gấp và chương trình này nhiều lần đối mặt với trì hoãn, quá ngân sách... Do đó, việc chọn đá Mặt Trăng trưng trong phòng lần này khiến nhiều người đặt câu hỏi Biden sẽ tập trung vào Mặt Trăng hay nơi khác trong Hệ Mặt Trời.
Nguồn: tinhte.vn