Chuyện NATO mở rộng đang làm các chuyên gia lo sốt vó vì có thể khiến cuộc chiến ở Ukraine leo thang thêm, lan rộng và kéo dài mãi không hết. Đáng sợ hơn, nguy cơ xung đột hạt nhân cũng tăng vọt luôn, mà nếu điều đó xảy ra thì thảm họa toàn cầu là chuyện không tránh khỏi rồi
**Bản đồ an ninh châu Âu đang thay đổi chóng mặt**
Sau gần 3 tháng cân nhắc kỹ càng, Phần Lan và Thụy Điển đã chính thức nộp đơn xin gia nhập NATO. Cuộc chiến ở Ukraine thực sự đã làm thay đổi cục diện địa chính trị châu Âu và thế giới rồi các bạn ơi! Việc 2 nước Bắc Âu này vào NATO sẽ khiến biên giới giữa Nga và NATO tăng gấp đôi luôn á
Và quan trọng hơn nữa, đảo Gotland của Thụy Điển nằm giữa Biển Baltic sẽ mang lại lợi thế chiến lược cực khủng cho NATO đó. Khi cả Thụy Điển lẫn Phần Lan gia nhập NATO, Biển Baltic - cửa ngõ của Nga ra Biển Bắc và Đại Tây Dương - sẽ bị bao vây bởi các thành viên NATO gồm Phần Lan, Estonia, Latvia, Litva, Ba Lan, Đức, Đan Mạch và Thụy Điển. Tưởng tượng cảnh bị vây kín thế nào không? ️
Để gia nhập NATO, Thụy Điển và Phần Lan đã phải từ bỏ lịch sử trung lập kéo dài từ lâu của mình. Trước đây, ưu tiên của họ là tránh xa mọi drama đối đầu giữa các siêu cường trong Chiến tranh Lạnh và giữ quan hệ tốt với cả 2 bên.
Mặc dù cuộc tranh luận về việc gia nhập NATO đã diễn ra suốt gần 3 thập kỷ, nhưng rất ít sự đồng thuận ở 2 quốc gia này, đặc biệt là ở Thụy Điển về chuyện trở thành thành viên của liên minh quân sự phương Tây.
"Ngày 24/2 đã thay đổi mọi thứ", cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt có chia sẻ vào tháng trước trong chuyến thăm New Delhi, Ấn Độ.
Nếu một trong những lý do Tổng thống Putin tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine là do NATO mở rộng về phía Đông thì giờ tình hình lại đang diễn ra theo chiều ngược lại luôn Nếu được công nhận, Phần Lan và Thụy Điển sẽ trở thành thành viên thứ 31 và 32 của NATO. Liên minh này có 12 thành viên sáng lập năm 1949 nhé!
Hồi tháng 3, khả năng 2 quốc gia Bắc Âu này gia nhập NATO đã khiến Nga cảnh báo Moscow sẽ đưa ra phản ứng đáp trả bằng cách đặt các vũ khí siêu thanh và vũ khí hạt nhân gần Biển Baltic. Tuy nhiên, trong những phát biểu gần đây nhất sau khi Phần Lan và Thụy Điển chính thức thông báo quyết định gia nhập NATO, Tổng thống Putin có vẻ... "bình tĩnh" hơn khi nhận định: "Nga không có vấn đề gì với việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO bởi điều này không gây ra mối đe dọa trực tiếp với chúng tôi. Tuy nhiên, sự mở rộng của các cơ sở hạ tầng quân sự trên lãnh thổ những nước này chắc chắn sẽ dẫn đến phản ứng của chúng tôi".
Thụy Điển khẳng định nước này sẽ không cho phép NATO đặt căn cứ hay vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình. Còn Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin cũng nói với tờ Corriere della Sera của Italy ngày 19/5 rằng nước này phản đối việc NATO triển khai vũ khí hạt nhân hay lập các căn cứ quân sự ở Phần Lan nếu gia nhập liên minh.
**Ảnh hưởng đến diễn biến chiến sự ở Ukraine ra sao?**
Diana Ohlbaum, cố vấn chính sách đối ngoại kỳ cựu và từng là thành viên cấp cao Ủy ban Đối ngoại Thượng viện và Hạ viện Mỹ cho rằng việc mở rộng NATO có nguy cơ khiến cuộc chiến ở Ukraine leo thang, lan rộng và kéo dài. Điều này cũng làm tăng nguy cơ xung đột hạt nhân - thứ dễ biến thành một thảm họa toàn cầu.
Chuyên gia này cho rằng ưu tiên cao nhất của Mỹ nên là đưa cuộc chiến ở Ukraine nhanh chóng đi đến hồi kết qua một lệnh ngừng bắn ngay lập tức cùng với kết quả đàm phán công bằng và bền vững.
Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Biden, dưới sức ép của Quốc hội và việc thiết lập các ưu tiên về chính sách đối ngoại dường như đã phát triển các mục tiêu của mình, từ kiềm chế Nga đến làm suy yếu Nga. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã nhận định, mục tiêu của Mỹ là "làm suy yếu Nga đến mức nước này không thể tiến hành những việc như tấn công Ukraine"
Sự can dự ngày càng sâu của Mỹ vào cuộc chiến ở Ukraine không chỉ dừng lại ở những tuyên bố nữa đâu. Mỹ hiện thừa nhận nước này đã cung cấp các thông tin tình báo mà lực lượng Ukraine sử dụng để nhắm vào các mục tiêu của Nga. Việc vận chuyển các vũ khí tiên tiến hạng nặng từ Mỹ và các đồng minh sang Ukraine đã vượt ngoài việc hỗ trợ Ukraine tự vệ mà còn thúc đẩy Tổng thống Zelensky mở rộng các yêu cầu để bước vào đàm phán hòa bình.
Trong khi Tổng thống Zelensky trước đó chỉ yêu cầu sự dàn xếp linh hoạt ở Donbass thì giờ nhà lãnh đạo Ukraine yêu cầu "khôi phục biên giới như trước cuộc tấn công, sự trở lại của hơn 5 triệu người tị nạn, tư cách thành viên trong EU và các nhà lãnh đạo quân sự Nga phải chịu trách nhiệm" cho cuộc chiến ở Ukraine. List yêu cầu dài hơn hẳn rồi nhỉ!
Trong bối cảnh này, theo bà Diana Ohlbaum, việc NATO tăng cường ảnh hưởng ở cửa ngõ của Nga có thể bị coi là một hành vi khiêu khích và ngày càng khiến Nga cảm thấy bị cô lập cũng như bị bao vây.
Điều này còn khiến cuộc chiến bị kéo dài và làm tăng nguy cơ chiến tranh vượt ngoài biên giới Ukraine
Nhà quan sát này cũng cho rằng nói đồng ý trước việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO còn khó hơn nhiều việc từ chối Ukraine. Quan trọng hơn, việc Phần Lan và Thụy Điển trở thành thành viên của liên minh quân sự này thay vì bảo vệ an ninh châu Âu thì có thể khiến nó trở nên bất ổn hơn. Không có quốc gia nào đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng từ Nga trước cuộc khủng hoảng nhưng sự tăng cường quân sự qua việc mở rộng NATO có thể dẫn đến những phản ứng đáp trả từ phía Nga.
Điều châu Âu cần làm không phải là vạch ra những lằn ranh như Chiến tranh Lạnh hay mở rộng ảnh hưởng quân sự lớn hơn của NATO mà là xây dựng một cấu trúc an ninh và kinh tế mới mà trong đó các nước châu Âu, kể cả Nga, có thể tham gia.
Sự mở rộng và leo thang của cuộc chiến ở Ukraine cũng làm dấy lên nguy cơ chiến tranh hạt nhân bùng nổ. Như nhà bình luận Thomas L. Friedman từng nói: "Cuộc chiến càng kéo dài, nguy cơ những tính toán sai lầm nghiêm trọng xảy ra càng cao và những yếu tố dẫn đến điều này sẽ chất chồng nhanh chóng". Việc quân đội NATO và các hệ thống vũ khí hạt nhân của liên minh này càng gần lãnh thổ Nga thì càng gây ra nhiều rủi ro hơn nữa
Nguồn: soha.vn