Đây là bài viết của Caroline Haskins đăng trên Vice ngày 06/05/2019. Góc nhìn hơi "khét" nhưng phân tích cũng khá toàn diện, mời mọi người cùng đọc nhé!
AirPods được gọi là sản phẩm của quá khứ luôn. Nó làm từ nhựa - một hỗn hợp carbon, hydro, oxy, nitrogen, clo và lưu huỳnh. Bên trong có loa và pin từ tungsten, thiếc, lithium và cobalt. Những nguyên tử này được tạo ra từ 13,8 tỷ năm trước trong vụ nổ Big Bang đấy! Con người phải vào hầm mỏ đào chúng lên, nung luyện thành nguyên liệu. Các thợ mỏ còn hít phải bụi khoáng chất vào phổi nữa chứ.
Nguyên liệu được nhập từ Việt Nam, Nam Phi, Kazakhstan, Peru, Mexico, Indonesia và Ấn Độ về nhà máy ở Trung Quốc. Ở đó, cả một đội quân công nhân lắp ráp 4 con chip máy tính, hàn lên bo mạch. Cảm biến, microphone, loa, lưới che bụi, ăng ten được nhét vào vỏ nhựa trắng. Thế là có AirPods! Giống các sản phẩm khác, nó được tạo từ những nguyên tử có từ buổi đầu vũ trụ. Công nhân được trả lương "bèo bọt" để làm ra nó, rồi Apple - công ty nghìn tỷ đô đầu tiên - bán với giá 159 USD.
Trong vài năm, AirPods sẽ chơi nhạc, nghe podcast, gọi điện cho người dùng. Sau đó pin lithium-ion xuống cấp dần, đến lúc không đủ pin dùng cả ngày như lúc mới mua nữa. Nó không sửa được vì dán chặt lại chứ không dùng ốc vít. Mọi người cũng không thể vứt vào sọt rác vì pin có thể gây cháy nổ, nguy hiểm lắm! Còn tái chế thì gần như không có cách nào an toàn để tách pin lithium-ion khỏi vỏ nhựa. Cách duy nhất không hại môi trường là... vứt vào ngăn kéo để đó mãi mãi.
Kyle Wiens, CEO của iFixit nói thẳng AirPods là sản phẩm "độc ác với môi trường". Theo Rtings.com, chất âm của AirPods còn dưới mức trung bình á. Nhưng theo cộng đồng mạng thì nó là minh chứng cho... sự giàu có của chủ nhân!
Nói thật thì AirPods không chỉ là tai nghe. Nó mô tả hoàn hảo khoảng cách giai cấp và văn hóa. Người lao động ở các nước đang phát triển chấp nhận nguy hiểm tính mạng để đào nguyên liệu Apple cần. Công nhân với đồng lương ít ỏi lắp ráp chúng. Trong khi đó giá AirPods chỉ người trung lưu trở lên mới mua được thôi.
Mặc dù mọi người chỉ sở hữu AirPods vài năm, nhưng trái đất mới là nơi "chứa chấp" nó vĩnh viễn. Sau khi người dùng qua đời, xương sẽ phân hủy sau chưa đầy 1 thế kỷ. Nhưng vỏ nhựa AirPods thì cả nghìn năm vẫn còn nguyên! Vài nghìn năm nữa nếu con người còn tồn tại, nhà khảo cổ sẽ tìm thấy hộp nhựa với hai mẩu earbud ở di chỉ khảo cổ, nơi hiện tại là nhà của chúng ta. Họ sẽ thắc mắc: sao lại tạo ra chúng, sao nhiều người mua vậy? Thực ra ngay bây giờ chúng ta đã có thể tự hỏi câu đó rồi. Sao lại tạo ra công nghệ dùng vài năm nhưng tồn tại hàng thiên niên kỷ?
AirPods trong mắt cư dân mạng
AirPods hoàn toàn không phải tai true wireless đắt nhất đâu nhé. Sol Republic bán Amps Air 2.0 giá 730 USD. Sennheiser có đôi 300 USD, Bose 200 đô. Nhưng dù chỉ 159 USD, trên Reddit hay 9Gag vẫn coi AirPods như thứ tự động biến chủ nhân thành... đại gia!
Có thể giải thích meme này nhờ kích thước AirPods. Nó quá nhỏ, dễ đánh mất hoặc lỡ để chung quần áo bỏ vào máy giặt. Vậy nên AirPods là món đồ đầy "nguy cơ tiềm ẩn". Người mua không chỉ phải có tiền mà còn phải sẵn sàng tâm lý đánh mất một bên tai hoặc làm hỏng rồi mua cái mới, vì AirPods gần như không sửa được.
Một meme khác khiến nhiều người cười là: "Ui họ đeo AirPods đấy, họ không nghe thấy chúng ta nói gì đâu". Thực ra khả năng cách âm của AirPods chỉ trung bình thôi, nhưng meme này mỉa mai người mua AirPods giống người nổi tiếng, không quan tâm thế giới xung quanh để nghe "dân thường" nói gì nữa.
Những bài review đầu tiên nói thiết kế AirPods trông rất kỳ quặc. Nhưng bù lại dễ nhận ra ở ngoài đường. Việc chấp nhận sản phẩm hình thù kỳ dị và đeo lên tai cũng đồng nghĩa người dùng tự hào về AirPods họ sở hữu. Đó là tâm lý cộng đồng mạng, chứ thực ra AirPods rất tiện. Nó kết nối liên tục với iPhone chứ không như tai nghe Bluetooth khác. Và vì Apple loại bỏ cổng 3.5 trên iPhone, người dùng chỉ còn hai lựa chọn: tai nghe cổng Lightning hoặc tai không dây như AirPods. Lựa chọn thứ 3 là mua cổng chuyển Lightning sang 3.5mm, nhưng cũng dễ mất lắm.
Mạng xã hội cũng không giúp gì nhiều cho AirPods. Cư dân mạng thích mỉa mai người khác đang dần tạo hình ảnh không đẹp cho cặp tai nghe có nhiều tiện ích, ít nhất với những người trung thành với hệ sinh thái Apple. Dù sao nó vẫn là món đồ "dùng xong vứt đi", đúng như cụm từ "disposable" được gán cho sản phẩm ngày nay.
Chính sự "disposable" của AirPods mô tả hoàn hảo môi trường lao động nơi chúng được tạo ra. Công nhân chỉ có giá trị khi làm việc hết sức, làm đến kiệt sức, rồi nhanh chóng bị đào thải để thay bằng người khác, như vòng lặp không hồi kết. Tương tự, khi có nhu cầu thị trường họ có việc. Khi thị trường hạ nhiệt họ mất việc. Luôn có lực lượng nhân công thời vụ đáp ứng nhu cầu của Apple hay hãng nào khác. Sau khi làm xong họ bị đào thải không thương tiếc.
Mọi sản phẩm điện tử đều vậy. Tài nguyên trong lòng đất được khai thác bằng tay công nhân nghèo. Theo Business Insider tháng 05/2018, nhà máy Foxconn tại Trịnh Châu có 350 nghìn nhân công lắp ráp iPhone. Lương khởi điểm 300 USD/tháng. Nơi này được gọi là "thành phố iPhone". Tương tự, Apple từng đặt hàng cobalt và tantalum từ Cộng hòa Dân chủ Congo - nơi dùng cả lao động trẻ em. Những thương tích hay tử vong của thợ mỏ đã khiến Apple dừng mua hai nguyên liệu từ quốc gia này.
Người tiêu dùng không biết gì về những câu chuyện đó, hay đúng hơn là không nên biết. Apple không bao giờ cởi mở về chuỗi cung ứng vì họ không muốn chúng ta biết. Phía sau lớp vỏ trắng tinh khôi mượt mà của AirPods là mồ hôi, nước mắt, và đôi khi cả máu của công nhân. Đó là thứ chúng ta không thấy và có thể không bao giờ nhìn thấy.
AirPods trong mắt Apple
Nguồn: tinhte.vn