BubuLili6370
New member
Ổng không chỉ để lại kho tàng y học khủng mà còn được cả nước kính trọng như một "Y thánh" thực thụ luôn! 
Trong lịch sử Việt Nam mình, có những người không chỉ tài giỏi đỉnh cao mà còn sở hữu nhân cách và tư tưởng để lại giá trị xuyên suốt thời gian. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác chính là một trong những con người phi thường ấy. Hơn 200 năm trôi qua, tên tuổi ổng vẫn được nhắc đến như biểu tượng lớn của nền y học cổ truyền Việt Nam, một bậc danh y mà người dân tôn vinh là "Y thánh của Việt Nam" luôn nha!
Danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1724 - 1791) có nguyên quán tại thôn Văn Xá, làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tức xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên (cũ). Quê mẹ ổng ở xứ Bầu Thượng, xã Tĩnh Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, tức xã Sơn Quang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (cũ).
Ổng xuất thân trong một gia đình khoa bảng đình đám dưới thời vua Lê - chúa Trịnh. Cha ổng là Lê Hữu Mưu, đỗ Đệ tam giáp tiến sĩ và từng làm quan tới chức Thượng thư dưới triều Lê Dụ Tôn. Mẹ ổng là bà Bùi Thị Thường, quê ở Hà Tĩnh. Là con thứ bảy trong nhà, từ bé Lê Hữu Trác đã được theo cha ra kinh thành Thăng Long học hành và nổi tiếng là người thông minh, học rộng kiểu "thần đồng" ấy!
Không chỉ giỏi văn chương, ổng còn từng thi đỗ Tam trường, học binh thư và được sung vào quân đội của chúa Trịnh. Tuy nhiên, chứng kiến quá nhiều chuyện rối ren và ngang trái của xã hội đương thời, Lê Hữu Trác dần chán nản với cảnh quan trường. Sau khi anh trai qua đời, ổng xin về quê mẹ ở ẩn với lý do phụng dưỡng mẹ già.
Plot twist cuộc đời
Chính trong khoảng thời gian này, một biến cố lớn đã đưa cuộc đời ổng rẽ sang con đường y học. Trong một lần mắc bệnh nặng, chạy chữa nhiều nơi không khỏi, ổng gặp lương y Trần Độc ở Rú Thành, Nghệ An. Trong hơn một năm chữa bệnh, những lúc rảnh rỗi, ổng thường mượn sách thuốc của thầy để đọc và nhanh chóng thấu hiểu phần lớn kiến thức trong đó - đúng kiểu "học một biết mười" luôn!
Nhận thấy Lê Hữu Trác là người sáng dạ, có duyên với nghề y, lương y Trần Độc đã truyền nghề cho ổng. Vốn là người ham học và có tư duy sâu sắc, ổng nhanh chóng hiểu sâu y lý, say mê nghiên cứu y học và nhận ra nghề thuốc không chỉ giúp ích cho bản thân mà còn có thể cứu người, giúp đời. Từ đó, ổng quyết chí theo con đường y dược - một quyết định làm thay đổi cả nền y học Việt Nam sau này!
Lê Hữu Trác dành nhiều năm miệt mài nghiên cứu sách thuốc, học hỏi kinh nghiệm dân gian và lấy hiệu danh là Hải Thượng Lãn Ông. "Hải Thượng" được ghép từ chữ đầu của quê cha là Hải Dương và phủ Thượng Hồng, đồng thời cũng gợi nhắc vùng Bầu Thượng - quê mẹ, nơi ổng sống phần lớn cuộc đời. Còn "Lãn Ông" nghĩa là "ông già lười", nhưng cái "lười" ấy là lười đối với danh lợi, công danh phú quý, chứ không hề lười với việc cứu người và nghiên cứu y học nha!
Tư tưởng y học tiến bộ vượt thời đại
Để xây dựng nền y học Việt Nam, Hải Thượng Lãn Ông đề cao tinh thần độc lập tư duy, chống giáo điều và luôn dựa trên thực tế khách quan để tìm ra chân lý. Ổng tham khảo nhiều sách Trung y nhưng không rập khuôn mà vận dụng sáng tạo lý luận Đông y vào điều kiện tự nhiên, thể trạng và hoàn cảnh của người Việt Nam - đúng kiểu "bản địa hóa" chuẩn không cần chỉnh!
Ổng cũng đặc biệt coi trọng nghiên cứu lâm sàng, ghi chép hồ sơ bệnh án rất tỉ mỉ. Không chỉ những ca chữa khỏi mà cả những trường hợp tử vong cũng được ổng trung thực lưu lại để tham khảo, rút kinh nghiệm và trao đổi cùng các lương y khác - tinh thần học thuật chuẩn chỉnh từ thế kỷ 18 luôn!
Không chỉ chữa bệnh cứu người, Hải Thượng Lãn Ông còn dành tâm huyết lớn cho việc truyền bá y học dân tộc. Ổng chú trọng đào tạo thế hệ thầy thuốc có y đức và chuyên môn, đủ khả năng chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Di sản y học đỉnh cao
Tinh hoa sự nghiệp y học của ổng được tập hợp trong bộ Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển. Đây là một trong những công trình y học đồ sộ bậc nhất lịch sử Việt Nam, đề cập đến nhiều lĩnh vực như nội khoa, ngoại khoa, phụ khoa, nhi khoa, bệnh truyền nhiễm, cấp cứu, y đức, vệ sinh phòng bệnh, dinh dưỡng và cả các món ăn dưỡng bệnh. Nhiều nhà nghiên cứu đánh giá đây là sự kết tinh giữa tinh hoa y học nhân loại và y học cổ truyền Việt Nam - bộ "bách khoa toàn thư" y học thực thụ!
Không dừng lại ở lĩnh vực y học, Hải Thượng Lãn Ông còn là một nhà văn, nhà thơ và nhà tư tưởng lớn của thời đại - đa tài thật sự luôn! Năm 1781, ổng được chúa Trịnh Sâm triệu ra Thăng Long để chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán. Chuyến đi này sau đó được ổng ghi lại trong tác phẩm nổi tiếng Thượng Kinh Ký Sự.
Cuốn sách không chỉ ghi chép hành trình chữa bệnh mà còn phản ánh chân thực đời sống phủ chúa, cách sinh hoạt của tầng lớp công khanh quý tộc cũng như diện mạo kinh thành Thăng Long cách đây hơn 200 năm với nhiều di tích hiện nay không còn tồn tại - giống như một "travel blog" thời xưa vậy!
Ngoài ra, ổng còn sáng tác nhiều bài thơ và các bài ca về y học với lời lẽ giản dị, dễ hiểu để người dân bình thường cũng có thể tiếp cận kiến thức chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe. Một số tác phẩm tiêu biểu có thể kể tới như Lĩnh Nam Bản Thảo, Vệ Sinh Yếu Quyết Diễn Ca, Y Gia Quan Miên...
Di sản bất tử
Hải Thượng Lãn Ông qua đời vào ngày rằm tháng Giêng năm 1791 tại Bầu Thượng, Hà Tĩnh. Sau khi mất, ổng được nhân dân và giới y học cả nước suy tôn là "Y thánh của Việt Nam". Tại Hà Nội, người dân còn lập miếu thờ chung ổng và Danh y Tuệ Tĩnh.
Nguồn: soha.vn
Trong lịch sử Việt Nam mình, có những người không chỉ tài giỏi đỉnh cao mà còn sở hữu nhân cách và tư tưởng để lại giá trị xuyên suốt thời gian. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác chính là một trong những con người phi thường ấy. Hơn 200 năm trôi qua, tên tuổi ổng vẫn được nhắc đến như biểu tượng lớn của nền y học cổ truyền Việt Nam, một bậc danh y mà người dân tôn vinh là "Y thánh của Việt Nam" luôn nha!
Danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1724 - 1791) có nguyên quán tại thôn Văn Xá, làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tức xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên (cũ). Quê mẹ ổng ở xứ Bầu Thượng, xã Tĩnh Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, tức xã Sơn Quang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (cũ).
Ổng xuất thân trong một gia đình khoa bảng đình đám dưới thời vua Lê - chúa Trịnh. Cha ổng là Lê Hữu Mưu, đỗ Đệ tam giáp tiến sĩ và từng làm quan tới chức Thượng thư dưới triều Lê Dụ Tôn. Mẹ ổng là bà Bùi Thị Thường, quê ở Hà Tĩnh. Là con thứ bảy trong nhà, từ bé Lê Hữu Trác đã được theo cha ra kinh thành Thăng Long học hành và nổi tiếng là người thông minh, học rộng kiểu "thần đồng" ấy!
Không chỉ giỏi văn chương, ổng còn từng thi đỗ Tam trường, học binh thư và được sung vào quân đội của chúa Trịnh. Tuy nhiên, chứng kiến quá nhiều chuyện rối ren và ngang trái của xã hội đương thời, Lê Hữu Trác dần chán nản với cảnh quan trường. Sau khi anh trai qua đời, ổng xin về quê mẹ ở ẩn với lý do phụng dưỡng mẹ già.
Plot twist cuộc đời
Chính trong khoảng thời gian này, một biến cố lớn đã đưa cuộc đời ổng rẽ sang con đường y học. Trong một lần mắc bệnh nặng, chạy chữa nhiều nơi không khỏi, ổng gặp lương y Trần Độc ở Rú Thành, Nghệ An. Trong hơn một năm chữa bệnh, những lúc rảnh rỗi, ổng thường mượn sách thuốc của thầy để đọc và nhanh chóng thấu hiểu phần lớn kiến thức trong đó - đúng kiểu "học một biết mười" luôn!
Nhận thấy Lê Hữu Trác là người sáng dạ, có duyên với nghề y, lương y Trần Độc đã truyền nghề cho ổng. Vốn là người ham học và có tư duy sâu sắc, ổng nhanh chóng hiểu sâu y lý, say mê nghiên cứu y học và nhận ra nghề thuốc không chỉ giúp ích cho bản thân mà còn có thể cứu người, giúp đời. Từ đó, ổng quyết chí theo con đường y dược - một quyết định làm thay đổi cả nền y học Việt Nam sau này!
Lê Hữu Trác dành nhiều năm miệt mài nghiên cứu sách thuốc, học hỏi kinh nghiệm dân gian và lấy hiệu danh là Hải Thượng Lãn Ông. "Hải Thượng" được ghép từ chữ đầu của quê cha là Hải Dương và phủ Thượng Hồng, đồng thời cũng gợi nhắc vùng Bầu Thượng - quê mẹ, nơi ổng sống phần lớn cuộc đời. Còn "Lãn Ông" nghĩa là "ông già lười", nhưng cái "lười" ấy là lười đối với danh lợi, công danh phú quý, chứ không hề lười với việc cứu người và nghiên cứu y học nha!
Tư tưởng y học tiến bộ vượt thời đại
Để xây dựng nền y học Việt Nam, Hải Thượng Lãn Ông đề cao tinh thần độc lập tư duy, chống giáo điều và luôn dựa trên thực tế khách quan để tìm ra chân lý. Ổng tham khảo nhiều sách Trung y nhưng không rập khuôn mà vận dụng sáng tạo lý luận Đông y vào điều kiện tự nhiên, thể trạng và hoàn cảnh của người Việt Nam - đúng kiểu "bản địa hóa" chuẩn không cần chỉnh!
Ổng cũng đặc biệt coi trọng nghiên cứu lâm sàng, ghi chép hồ sơ bệnh án rất tỉ mỉ. Không chỉ những ca chữa khỏi mà cả những trường hợp tử vong cũng được ổng trung thực lưu lại để tham khảo, rút kinh nghiệm và trao đổi cùng các lương y khác - tinh thần học thuật chuẩn chỉnh từ thế kỷ 18 luôn!
Không chỉ chữa bệnh cứu người, Hải Thượng Lãn Ông còn dành tâm huyết lớn cho việc truyền bá y học dân tộc. Ổng chú trọng đào tạo thế hệ thầy thuốc có y đức và chuyên môn, đủ khả năng chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Di sản y học đỉnh cao
Tinh hoa sự nghiệp y học của ổng được tập hợp trong bộ Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển. Đây là một trong những công trình y học đồ sộ bậc nhất lịch sử Việt Nam, đề cập đến nhiều lĩnh vực như nội khoa, ngoại khoa, phụ khoa, nhi khoa, bệnh truyền nhiễm, cấp cứu, y đức, vệ sinh phòng bệnh, dinh dưỡng và cả các món ăn dưỡng bệnh. Nhiều nhà nghiên cứu đánh giá đây là sự kết tinh giữa tinh hoa y học nhân loại và y học cổ truyền Việt Nam - bộ "bách khoa toàn thư" y học thực thụ!
Không dừng lại ở lĩnh vực y học, Hải Thượng Lãn Ông còn là một nhà văn, nhà thơ và nhà tư tưởng lớn của thời đại - đa tài thật sự luôn! Năm 1781, ổng được chúa Trịnh Sâm triệu ra Thăng Long để chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán. Chuyến đi này sau đó được ổng ghi lại trong tác phẩm nổi tiếng Thượng Kinh Ký Sự.
Cuốn sách không chỉ ghi chép hành trình chữa bệnh mà còn phản ánh chân thực đời sống phủ chúa, cách sinh hoạt của tầng lớp công khanh quý tộc cũng như diện mạo kinh thành Thăng Long cách đây hơn 200 năm với nhiều di tích hiện nay không còn tồn tại - giống như một "travel blog" thời xưa vậy!
Ngoài ra, ổng còn sáng tác nhiều bài thơ và các bài ca về y học với lời lẽ giản dị, dễ hiểu để người dân bình thường cũng có thể tiếp cận kiến thức chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe. Một số tác phẩm tiêu biểu có thể kể tới như Lĩnh Nam Bản Thảo, Vệ Sinh Yếu Quyết Diễn Ca, Y Gia Quan Miên...
Di sản bất tử
Hải Thượng Lãn Ông qua đời vào ngày rằm tháng Giêng năm 1791 tại Bầu Thượng, Hà Tĩnh. Sau khi mất, ổng được nhân dân và giới y học cả nước suy tôn là "Y thánh của Việt Nam". Tại Hà Nội, người dân còn lập miếu thờ chung ổng và Danh y Tuệ Tĩnh.
Nguồn: soha.vn