Hơn 40 năm rồi kể từ khi phần đầu Episode IV: A New Hope (1977) ra mắt, loạt phim Star Wars đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa đại chúng Mỹ. Nhiều thế hệ fan cứ nhắc đến là phải gật đầu lia lịa, công nhận luôn đây là "tượng đài" của dòng phim khoa học viễn tưởng
Đến giờ, Star Wars đã thành thương hiệu trị giá 41,9 tỷ đô (ơ kìa con số khủng khiếp ), là một trong những loạt phim ăn khách nhất mọi thời đại. Nhưng mà ở Việt Nam thì sao? Cứ mỗi lần Star Wars "đổ bộ" rạp là một lần... ế ẩm thảm hại. Vậy lý do gì đây?
**Thành công ở phương Tây: khi trí tưởng tượng và tinh thần nổi loạn được đánh thức**
Nói về mặt thương mại thì phải gật gù thôi. Các phần Star Wars luôn nằm trong top phim có doanh thu cao nhất mọi thời đại. Phần đầu tiên ra mắt, hãng 20th Century Fox thu về 461 triệu đô ở thị trường nội địa và 314 triệu đô quốc tế. Quy đổi ra hiện tại thì tầm 2,8 tỷ đô luôn á! Thành công này giúp giá cổ phiếu của 20th Century Fox tăng gấp đôi, kéo công ty thoát khỏi bờ vực phá sản. Ngay cả Episode VI: Return of the Jedi - phần có doanh thu "kém" nhất - cũng đạt hơn 475 triệu USD. Chưa kể tiền bán bản quyền cho các sản phẩm ăn theo còn cao hơn cả doanh thu chiếu rạp nữa chứ!
Năm 1977 khi Episode IV ra mắt, khán giả phải choáng váng với bối cảnh "một thời đã qua rất lâu ở một thiên hà xa thật xa" đầy huyền bí. Thiết kế hình ảnh đẹp mắt cùng công nghệ kỹ xảo đỉnh cao chưa ai từng thấy trước đó! Trong khi Jaws của Steven Spielberg được coi là bom tấn hè đầu tiên (1975), thì hai năm sau Star Wars đã "fix cứng" khái niệm này bằng cốt truyện đánh đúng tâm lý đại chúng, khiến ai cũng phải kéo đến rạp xem
Có một câu chuyện khá vui giữa hai ông lớn Hollywood nè: Cùng năm đó phim Close Encounter of the Third Kind của Spielberg cũng ra rạp. Lucas thấy phim bạn hay quá, tự ti luôn và nghĩ nó sẽ thành công hơn Star Wars. Nhưng Spielberg lại tin ngược lại và đặt cược với Lucas: ai thua sẽ chuyển 2,5% lợi nhuận cho người kia. Kết quả? Spielberg thắng và kiếm được... rất nhiều tiền từ khoản cá cược này
Star Wars còn đi đầu trong việc thả thính khán giả bằng những chi tiết nhỏ gợi mở. Kiểu như câu hỏi "Anh đã từng chiến đấu trong cuộc chiến với người vô tính à?". Nghe có vẻ vu vơ nhưng lại kích thích trí tưởng tượng và khiến người xem tò mò về thế giới trong phim. Đôi khi chính từ những chi tiết này mà nhà làm phim có ý tưởng phát triển các phần sau đấy!
Nhưng nội dung hay thôi chưa đủ nhé! Star Wars còn ghi điểm bởi kỹ thuật dựng phim siêu công phu. Phần đầu tiên ẵm trọn sáu giải Oscar: chỉ đạo nghệ thuật, thiết kế phục trang, biên dựng, nhạc phim, âm thanh, kỹ xảo. Thêm bốn đề cử Oscar khác cho phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất, kịch bản gốc xuất sắc nhất và diễn viên phụ xuất sắc nhất nữa
Quan trọng nhất, Star Wars biết cách kết nối với khán giả theo cách đặc biệt. Loạt phim kết hợp mô típ người hùng cổ điển, dàn diễn viên hợp vai, bối cảnh vũ trụ huyền bí, công nghệ giả tưởng sáng tạo, chất fantasy của Thần Lực, hành động và hài hước. Tất cả hoà quyện thành một chất xúc tác khuấy động sự phấn khích và hào hứng không chỉ ở trẻ con mà cả người lớn nữa
Tiếp cận thế hệ trẻ Mỹ những năm 80, Star Wars đã đánh thức dòng máu phiêu lưu và chạm đến tinh thần nổi loạn vốn chỉ chờ được bùng lên trong xã hội đầy biến động lúc đó. Không khó để tưởng tượng tác động của nó đến văn hóa đại chúng lớn thế nào. Người ta mê mẩn một cuộc chiến mà anh hùng thuộc phe yếu thế, tư tưởng chống đối và khát vọng khám phá siêu to. Các tác phẩm về sau dù có nhiều điểm mới nhưng vẫn cố giữ phong cách kể chuyện và trung thành với yếu tố cốt lõi của bộ ba đầu tiên
**Không chỉ khán giả Việt thờ ơ đâu nhé!**
Dù là "tượng đài" ở phương Tây nhưng tầm ảnh hưởng của Star Wars tại Việt Nam lại... gần như bằng không Không chỉ khán giả đại chúng mà ngay cả những người có gu điện ảnh đặc biệt cũng không mặn mà với Star Wars lắm.
Điều này có thể do sự khác biệt văn hoá. Không chỉ Việt Nam mà nhiều nước châu Á khác cũng chẳng hứng thú với phim khoa học viễn tưởng cho lắm. Ở Ấn Độ - thị trường điện ảnh từng đứng số 1 thế giới năm 2013 - chỉ có vài bộ phim sci-fi trong top doanh thu. Hầu hết phim thể loại này của Mỹ đều "toang" khi vào Ấn Độ. Hay Trung Quốc - thị trường điện ảnh lớn thứ 2 thế giới hiện nay - bất chấp Disney đổ hàng nghìn đô vào chiến dịch quảng bá hoành tráng nhưng The Force Awakens vẫn thất bại nặng nề ở xứ tỷ dân
Có thể nói thế này: phim khoa học viễn tưởng sinh ra để thỏa mãn trí tưởng tượng của khán giả. Trong khi Mỹ và Canada (thị trường điện ảnh lớn nhất thế giới) là hai quốc gia còn khá trẻ so với châu Âu, thì ở các thị trường lớn châu Á, khán giả được thừa hưởng nền văn hoá truyền thống lâu đời hơn nhiều.
Vì thế, các câu chuyện "thoát li thực tại" của người châu Á thường gắn với huyền thoại, cổ tích, tiên hiệp vốn đã có từ lâu rồi. Đó là lý do tại sao ở Ấn Độ và Trung Quốc người ta làm phim về thần thoại, gia đình, tình yêu, còn Hollywood thì làm về siêu anh hùng và thế giới tương lai. Là nước chịu ảnh hưởng lớn bởi văn hóa Á Đông, khán giả Việt Nam cảm thấy Star Wars xa lạ với gu của mình cũng dễ hiểu thôi
Ngoài ra, khoảng thời gian Star Wars làm mưa làm gió ở phương Tây là những năm 80, 90 thế kỷ trước. Nhìn lại thì nền điện ảnh Việt Nam lúc đó còn rất non trẻ, người dân chưa coi việc đi xem phim là thú vui đại chúng mà chỉ là giải trí của thị dân thành phố. Khái niệm về cuộc chiến vũ trụ, kiếm laser, di chuyển với tốc độ ánh sáng... không thực sự "ăn điểm" với tư duy đương thời của người Việt.
Tính đến khi Star Wars mới du nhập về Việt Nam (thời loạt phim prequel trilogy - bộ ba tiền truyện ra mắt), các rạp ở Việt Nam không chiếu hết series này từ đầu vì tập ba ra rạp nhưng không hút khách. Những ai quan tâm chỉ có thể tìm qua cửa hàng băng đĩa lậu hoặc internet một cách lẻ tẻ, không tập trung, không có cộng đồng fandom nào cả. Chưa kể với thời lượng trung bình dài tầm hai tiếng rưỡi thì các phim Star Wars khó mà cạnh tranh được với những phim hành động giải trí khác theo gu người Việt
Nguồn: kenh14.vn