Năm 2018, khi đáp xuống tiểu hành tinh Bennu để "xin" chút mẫu vật, tàu thăm dó OSIRIS-REx suýt nữa thì... chìm nghỉm luôn vì bề mặt nó khác xa tưởng tượng của NASA
**NASA làm nên lịch sử với "nắm đất" từ không gian**
Ngày 24/9, NASA chính thức flex thành tích "xịn xò" khi lần đầu tiên mang về Trái Đất mẫu vật từ một tiểu hành tinh siêu xa xôi!
Tiểu hành tinh Bennu này rộng 262m, nằm lơ lửng cách Trái Đất tận 6,2 tỷ km (xa muốn xỉu luôn á). Việc "đào" mẫu vật được thực hiện bởi tàu thăm dò OSIRIS-REx vào năm 2020, rồi con tàu mất tới 3 năm trời mới ship hàng về tới nhà
Khi còn cách Trái Đất khoảng 108.000 km, OSIRIS-REx thả viên nang chứa mẫu vật xuống bầu khí quyển. Sau khi được team NASA kiểm tra kỹ càng, viên nang vẫn nguyên vẹn không trầy xước gì nha! Lượng mẫu vật thu được khoảng 250 gram – gấp hơn 4 lần mục tiêu ban đầu là 60 gram. Đây là lượng mẫu vật "khủng" nhất mang về từ vũ trụ kể từ thời chương trình Apollo đó!
**Plot twist: Bennu có thể "hôn" Trái Đất trong tương lai**
Bennu có đường kính khoảng 0,5km. Các nhà khoa học tính ra tỷ lệ Bennu đụng Trái Đất trong năm 2200 là 1/2.700. Còn đến năm 2300 thì tỷ lệ này là 1/1.750. Dự đoán ngày "hẹn hò" tiềm năng là 24/9/2182 (note lịch đi các bạn ơi ).
**Quá trình hạ cánh đầy "drama"**
Do Bennu thuộc hội "những tiểu hành tinh có thể va chạm Trái Đất", NASA quyết định phóng tàu OSIRIS-REx năm 2016 để đi thăm dò. Mãi đến 2018 con tàu mới tới nơi.
Trước đó, đã có mấy sứ mệnh thăm dò tiểu hành tinh của tàu Hayabusa 1 (Nhật Bản) và NEAR-Shoemaker (Mỹ). Các sứ mệnh này xác nhận: nhiều tiểu hành tinh không phải khối đá đặc chắc như tưởng, mà là combo của đá, cát, sỏi – sinh ra từ những vụ va chạm trong lịch sử hệ Mặt Trời.
Với nhiệm vụ của OSIRIS-REx, khi nhìn từ kính viễn vọng, các nhà thiên văn nghĩ Bennu giống Itokawa (dựa theo thông tin từ tàu Hayabusa của Nhật năm 2010). Họ tưởng Bennu sẽ có những bề mặt mượt mà đầy cát, dễ hạ cánh lắm luôn.
Nhưng thực tế thì... **sốc nặng**! Khi nhìn cận cảnh Bennu lần đầu, OSIRIS-REx phát hiện một "khung cảnh địa ngục" toàn đá nhọn nhô lên cao bất chấp trọng lực yếu ớt. Kế hoạch hạ cánh ban đầu dùng máy đo độ cao laser... toang hết luôn!
Để tìm chỗ đáp an toàn, team NASA phải dùng camera trên tàu lập bản đồ từng centimet bề mặt Bennu. Sau đó, với sự trợ giúp đặc biệt của nhà vật lý kiêm nhạc sĩ nổi tiếng Brian May, một hình ảnh 3D được tạo ra giúp team đánh giá độ an toàn của các điểm hạ cánh tiềm năng.
**Suýt bị tiểu hành tinh "ăn thịt" luôn rồi**
Sau 22 tháng cân nhắc kỹ càng, các nhà nghiên cứu chọn địa điểm tên Nightingale, nơi OSIRIS-REx chạm tới ngày 20/10/2020. Thay vì đáp ở bãi 50m như dự kiến, con tàu to bằng xe tải phải cố chen vào miệng hố chỉ rộng 10m thôi. Team vận hành còn phải lập trình lại tàu từ xa để hoàn thành nhiệm vụ nữa chứ!
Nhưng ngay cả khi chọn được chỗ "êm" nhất rồi, OSIRIS-REx vẫn gặp sự cố bất ngờ. **Vừa hạ cánh xuống bề mặt Bennu, con tàu lún sâu khoảng 50cm**, như thể đang bị nuốt chửng trong đầm lầy vậy! Chỉ khi tàu bắn luồng khí nitơ nhanh từ hệ thống đẩy TAGSAM, số phận của OSIRIS-REx mới không kết thúc tại Bennu.
Tuy nhiên, lực phun quá mạnh khiến một đống sỏi và đá bốc lên từ miệng hố bay tứ tung vào không gian, bao trùm cả tàu đang bay lên. May mắn là không có sự cố gì xảy ra với OSIRIS-REx!
Team NASA vừa thở phào nhẹ nhõm vừa bối rối max. Theo dự kiến, bề mặt Bennu phải chịu được trọng lượng của tàu khá tốt, giống như đống sỏi thông thường.
Nhưng quá trình chạm xuống cho thấy lớp bề mặt Bennu có mật độ thấp hơn nhiều so với phần còn lại của tiểu hành tinh. Các nhà khoa học vẫn đang tìm lời giải thích cho hiện tượng này
Có thể bề mặt mật độ thấp là do có nhiều khoảng trống giữa các tảng đá. Trong quá khứ, những khoảng trống đó có thể được lấp đầy bằng vật chất mịn, nhưng trong hàng tỷ năm Bennu "du hành" trong hệ Mặt Trời, những hạt mịn này có thể đã lắng xuống bên trong tiểu hành tinh – nơi có mật độ đậm đặc hơn nhiều so với bề mặt.
Nguồn: soha.vn