Với nhiều bạn trẻ, kỳ nghỉ nào cũng bắt đầu bằng cảm giác nhớ nhà muốn quay về ngay lập tức, nhưng rồi chỉ sau vài ngày lại muốn... "chạy" về thành phố luôn
Theo ThS. BS Phạm Văn Giào, chuyên gia tâm lý cho biết đây không phải vì tình cảm nhạt phai đâu nhé, mà là do sự va chạm giữa nhu cầu không gian cá nhân với những áp lực vô hình khi trở về "quê thật" chứ không phải "quê trong ký ức" nữa.Về đến nhà rồi mà sao muốn đi ngay vậy trời?
Với Đỗ Đạt (sinh năm 2003, Phú Thọ, đang làm marketing tại Hà Nội), mỗi lần chuẩn bị về quê là một cuộc chiến tâm lý thật sự. Vừa mong được sum họp gia đình sau bao ngày xa cách, vừa lo sợ hàng tá câu hỏi kinh điển về công việc, lương bổng hay định hướng tương lai
Theo Đạt chia sẻ, mỗi lần về quê là mẹ lại hỏi đi hỏi lại về lương, giờ giấc làm việc, hay sao không về quê làm ăn cho gần. Dù biết là xuất phát từ yêu thương, nhưng những câu hỏi này vô tình khiến Đạt cảm thấy như gia đình chưa tin tưởng vào lựa chọn của mình lắm.
Chính vì thế, chỉ sau khoảng 2-3 ngày ở nhà, Đạt đã bắt đầu "nhớ" phòng trọ Hà Nội quá rồi. Ngày đầu thì vui vẻ hỏi han, nhưng càng ở lâu thì sự khác biệt trong quan điểm sống càng lộ rõ. Đạt hiểu bố mẹ muốn con có tương lai ổn định, nhưng việc phải liên tục giải thích về con đường sự nghiệp khiến mỗi cuộc trò chuyện dễ biến thành tranh cãi gay gắt, khi ai cũng nghĩ mình đúng cả
"Mình không cần gia đình phải lựa chọn thay hay đảm bảo rằng mọi quyết định của mình đều đúng. Điều mình cần nhất là cảm giác bố mẹ đứng về phía mình, sẵn sàng lắng nghe và ủng hộ", Đạt tâm sự.
Không chỉ những câu hỏi về tương lai, sự khác biệt còn nằm ở không gian sống nữa. Đạt cho biết phòng trọ Hà Nội tuy nhỏ nhưng vẫn thấy thoải mái vì mọi người cùng hoàn cảnh, tôn trọng quyết định của nhau và không judge. Trong khi đó, lời khuyên của bố mẹ tuy xuất phát từ tình thương nhưng đôi khi lại khiến anh cảm thấy bị gò bó quá
Cũng vậy thôi, mỗi khi có dịp nghỉ dài, Bảo Ngọc (2005, sống tại TP. HCM) lại háo hức về quê vì nhớ gia đình, muốn giúp đỡ bố mẹ, ông bà.
Nhưng mà chỉ sau vài ngày, Ngọc lại bắt đầu muốn trở lại thành phố rồi. Một trong những lý do dễ thấy nhất là nhịp sinh hoạt khác biệt quá trời. Gia đình thường dậy từ 5h sáng, trong khi Ngọc quen với việc bắt đầu ngày mới muộn hơn nhiều. Không biết từ lúc nào, việc bị nhắc nhở vì ngủ dậy muộn, không kịp phụ giúp gia đình khiến những ngày nghỉ ở quê trở nên áp lực với Ngọc
Ngọc hiện là sinh viên năm cuối và đang đi thực tập không lương. Trong thời gian về quê, những câu chuyện về việc làm, thu nhập và lựa chọn công việc liên tục được nhắc đến một cách dồn dập. Gia đình cho rằng Ngọc đang phụ thuộc và nên tìm công việc khác thay vì tiếp tục thực tập, trong khi bản thân Ngọc vẫn muốn theo đuổi lựa chọn hiện tại.
"Ở nhà thì cảm giác ấm áp và có người đồng hành, còn ở riêng thì tự do và thoải mái hơn", Bảo Ngọc chia sẻ.
Khi sống một mình, Ngọc có thể tự quyết định thời gian ăn, ngủ, nấu nướng hay nghỉ ngơi. Về nhà thì những sinh hoạt quen thuộc của gia đình lại đòi hỏi Ngọc phải điều chỉnh theo nhịp sống chung. Ngọc tuy hiểu việc phụ giúp gia đình là cần thiết, nhưng cũng mong những ngày trở về có một khoảng thời gian để chill mà không đi kèm cảm giác "về nhà thì phải..."
Với cả Đỗ Đạt và Bảo Ngọc, mong muốn quay lại thành phố sau vài ngày không có nghĩa là họ không muốn ở bên gia đình đâu nha. Sau một thời gian sống độc lập, cả hai đã hình thành những thói quen, nhịp sinh hoạt và cách tự quyết định cuộc sống riêng. Vì vậy, một căn phòng nhỏ ở thành phố đôi khi lại mang lại cảm giác dễ chịu hơn, bởi đó là nơi họ có thể làm chủ cuộc sống của mình.
"Quê thật" khác xa "quê trong ký ức" lắm nha
Dưới góc độ khoa học tâm lý, ThS. BS Phạm Văn Giào - Viện trưởng Viện ứng dụng Khoa học Tâm lý - Giáo dục cho rằng, điều người trẻ nhớ khi xa nhà đôi khi chỉ là những cảm xúc gắn với quê hương như món ăn, cha mẹ, căn phòng cũ hay cảm giác thân thuộc thôi.
"Người trẻ về nhà là để được nghỉ ngơi, không phải để chứng minh cuộc sống của mình hay lo sợ bị đánh giá", ThS. BS Phạm Văn Giào chia sẻ.
Khi ở xa, họ thường chỉ nhớ những điều dễ chịu và quên mất những bất tiện. Nhưng khi trở về, họ phải sống trong "quê thật" chứ không phải "quê trong trí nhớ" nữa: Giờ giấc khác biệt, ít không gian riêng hơn, có thể phải giải thích mình đi đâu, làm gì và đối diện với nhiều câu hỏi hơn.
Trong thời gian sống xa gia đình, người trẻ cũng đã hình thành những thói quen, các mối quan hệ, cách học tập, làm việc và đặc biệt là cảm giác tự quyết định cuộc sống.
Theo ông Giào, một căn phòng trọ có thể nhỏ và kém tiện nghi hơn ở nhà, nhưng lại là nơi người trẻ có quyền tự sắp xếp cuộc sống của mình. "Quê vẫn có thể là nơi mình thuộc về về mặt tình cảm, trong khi nơi mình đang sống lại là nơi phù hợp hơn với con người mà mình đã trở thành ở thời điểm hiện tại", ông Giào nhận định.
Ông cho rằng hiện tượng "xa nhà thì nhớ, về nhà lại muốn đi" liên quan khá rõ đến nhu cầu tự chủ. Khi sống xa gia đình, người trẻ tự quyết định những điều rất nhỏ như ngủ lúc nào, ăn gì, đi đâu, gặp ai, hay sắp xếp việc học, việc làm ra sao... Những lựa chọn ấy dần tạo nên cảm giác "đây là cuộc sống của mình".
Khi trở về, những câu hỏi và quy tắc quen thuộc có thể khiến họ cảm thấy mình trở lại vai trò của một đứa trẻ, trong khi bản thân đã quen với vị trí của một người trưởng thành có khả năng tự quyết rồi. Bởi vậy, mong muốn quay lại thành phố sau vài ngày ở nhà không đồng nghĩa với việc người trẻ ít yêu thương hoặc đang xa cách gia đình đâu nhé
Theo chuyên gia, điều cần nhìn vào không phải là người trẻ ở nhà bao nhiêu ngày, mà là họ có còn duy trì sự kết nối với gia đình hay không. Ông Giào cho rằng những ngày con cái trở về không nên trở thành một "đợt kiểm tra" về học tập, công việc, thu nhập hay chuyện tình cảm.
Thay vì liên tục hỏi về những điều người trẻ chưa đạt được, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những câu hỏi mở hơn, chẳng hạn: "Dạo này công việc có làm con mệt không?". Những câu hỏi như vậy tạo cảm giác được quan tâm chứ không phải bị đánh giá.
"Gia đình cũng nên hạn chế so sánh hoặc hỏi những vấn đề riêng tư trước mặt họ hàng. Khi con cái trưởng thành, cách ứng xử của gia đình cần chuyển dần từ quản lý sang đồng hành", ông Giào nói.
Nhà vẫn có thể là nơi người trẻ mong trở về sau những ngày xa cách. Tuy nhiên, để những ngày đoàn tụ thực sự trở thành khoảng thời gian nghỉ ngơi, điều người trẻ cần có lẽ không phải là sự bao bọc nhiều hơn, mà là việc được đồng hành, lắng nghe và tôn trọng những lựa chọn của mình. "Khi có được cảm giác đó, bữa cơm mới thực sự là bữa cơm, kỳ nghỉ mới thực sự là kỳ nghỉ", ThS. BS Phạm Văn Giào chia sẻ.
Nguồn: svvn.tienphong.vn