Từng "mê mẩn" võ truyền thống Trung Quốc, nhưng rồi Lý Tiểu Long đã "vỡ mộng" và tự tay phá vỡ mọi rào cản để tạo ra Tiệt Quyền Đạo – hệ thống võ học "xịn xò" của riêng mình.
Hành trình từ "fan cứng" đến "anti-fan" võ truyền thống
Hồi còn ở Hong Kong (Trung Quốc), Lý Tiểu Long bắt đầu nhập môn Vịnh Xuân nhờ sự giới thiệu của Trương Trác Khánh – người bạn thân kiêm sư huynh trong môn phái. Trương không chỉ dẫn Lý Tiểu Long đến gặp tông sư Diệp Vấn mà còn trực tiếp "đu đưa" anh những chiêu thức cơ bản của Vịnh Xuân. Nhưng dần dần, Lý Tiểu Long "ngộ ra" những điểm yếu của võ truyền thống so với các kỹ thuật "máu lửa" hơn của phương Tây.
Một người thầy khác có ảnh hưởng "khủng" đến Lý Tiểu Long là Hoàng Thuần Lương, được mệnh danh "Giảng thủ vương" – một cao thủ thực chiến "đỉnh của chóp" trong Vịnh Xuân. Ông nổi tiếng với những trận "hạ gục" các cao thủ võ phái khác, góp phần làm Vịnh Xuân "lên hương" ở Hong Kong.
Những năm sau đó, chính Hoàng Thuần Lương tiếp tục dẫn dắt Lý Tiểu Long tham gia các trận giao đấu, giúp anh "mài giũa" khả năng đối kháng thực tế. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm thực chiến và nền tảng Vịnh Xuân đã giúp Lý Tiểu Long định hình mindset "đi con đường thực tế" – motto xuyên suốt sự nghiệp võ thuật sau này của anh.
Từ "mê tín" đến "tỉnh ngộ"
Lý Tiểu Long bắt đầu học Vịnh Xuân vào khoảng năm 1953 (có nguồn ghi là 1954 hoặc 1955), với niềm đam mê "cháy bỏng". Tuổi thơ anh chịu ảnh hưởng lớn từ tiểu thuyết võ hiệp, biểu diễn sân khấu và các truyền thuyết giang hồ, khiến anh tin tưởng "mù quáng" vào võ thuật truyền thống – đặc biệt là Vịnh Xuân quyền. Trong môi trường Hong Kong (Trung Quốc) nơi "võ quán nhiều hơn tiệm gạo", niềm tin ấy lại càng được "buff mạnh".
Tuy nhiên, đến cuối năm 1957, niềm tin của Lý Tiểu Long bị "sụp đổ" bởi thất bại của chính người sư huynh Hoàng Thuần Lương. Trong một trận thực chiến, dù đang "ăn đứt" đối thủ, Hoàng bất ngờ bị một cú đá từ đối thủ có biệt danh "Vua cước" "hạ màn". Sự kiện này khiến Lý Tiểu Long "shock nặng".
Theo tờ Kknews, Lý Tiểu Long bắt đầu "review" lại Vịnh Xuân và nhận ra những hạn chế của võ thuật truyền thống Trung Quốc, trong đó có sự bảo thủ của hệ thống môn phái, kỹ thuật và phương pháp huấn luyện. Ngay cả Vịnh Xuân – môn võ anh từng coi là "bất khả chiến bại" – cũng có "bug". Từ đây, anh dần hình thành tư duy phê phán và định hướng "đổi mới" võ thuật.
Bắt đầu "tự học" và "nghiên cứu"
Vốn thông minh và ham học hỏi, Lý Tiểu Long bắt đầu tự nghiên cứu võ học một cách khoa học. Sau thất bại của Hoàng, anh "quay đi quay lại" các đoạn phim tài liệu về trận đấu đó để phân tích kỹ thuật và điểm yếu. Anh nhận ra rằng Vịnh Xuân rất mạnh trong cận chiến nhưng gần như không có kỹ thuật đá tầm xa – một "lỗ hổng chí mạng" trong đối kháng thực tế.
Vì vậy, bên cạnh việc học Vịnh Xuân, anh chủ động "lùng sục" các kỹ thuật cước pháp Bắc phái, trong đó có giao lưu với Thiệu Hán Sinh của Hội thể thao Tinh Võ, "cày" các sách võ thuật như "Huấn luyện cơ bản võ thuật", "Hòa quyền", "Nhị thập tứ lộ liên hoàn thoái"... Anh thực hành "nghiêm túc" các bài tập về độ dẻo, sức mạnh, tốc độ từ sách và áp dụng chúng vào thực chiến.
Những kỹ thuật học được không chỉ "nâng tầm" khả năng chiến đấu của Lý Tiểu Long, mà còn được anh thể hiện "đỉnh cao" trong các bộ phim võ thuật sau này. Giai đoạn đầu tại Mỹ, Lý giảng dạy hệ thống "Chấn Phiên Kungfu" – Vịnh Xuân phiên bản "cải tiến", và sau đó phát triển thành một phần quan trọng trong Tiệt quyền Đạo.
Trận thắng "xấu xí" và bài học đắt giá
Năm 1964, tại giải vô địch Karate Long Beach (Mỹ), Lý Tiểu Long "gây bão" khi biểu diễn kỹ thuật "Đả bộ tam bất lạc địa bãi liên thối" – vốn được anh "custom" từ Hòa quyền. Cũng năm đó, anh nhận lời thách đấu của Wong Jack Man (Hoàng Trạch Dân), cao thủ Thiếu Lâm bắc phái tại Oakland và "rinh về" chiến thắng.
Nhưng chính "trận thắng xấu xí" này khiến Lý Tiểu Long "vỡ lẽ" những hạn chế của bản thân và võ thuật truyền thống – một cú sốc lớn hơn cả trận thua năm 1957 của Hoàng Thuần Lương.
Lý Tiểu Long "thừa nhận" rằng khi đối thủ bỏ chạy thì mình không biết phải làm gì, ngoài ra trận đấu này lẽ ra phải kết thúc trong vài giây thì đã bị kéo dài sang 3 phút. Bên cạnh đó, Lý Tiểu Long còn bị "hụt hơi" khi giao đấu.
Công khai "diss" võ truyền thống
Từ năm 1965, Lý Tiểu Long bắt đầu quá trình "từ lượng biến thành chất", hướng đến mục tiêu xây dựng một hệ thống võ thuật hoàn toàn mới – không bị "gò bó" bởi truyền thống hay hình thức. Anh công khai "chỉ trích" võ thuật truyền thống, kêu gọi cải cách, đặc biệt tại các giải đấu karate ở Mỹ.
Trong thư gửi Trương Trác Khánh ngày 4/1/1969, Lý Tiểu Long "tâm sự": "Mười năm qua, việc phát triển võ thuật Trung Quốc luôn là trọng tâm của em... nhưng hiện tại em đã mất niềm tin vào võ thuật truyền thống, kể cả Vịnh Xuân." Anh cũng giới thiệu phương pháp huấn luyện thực chiến hiện đại với mũ bảo hộ, găng tay, bảo vệ toàn thân – thực chiến "full gear", không giới hạn trong hình thức hay bài quyền.
Trong thư ngày 11/1/1970 gửi Hoàng Thuần Lương, Lý Tiểu Long "thẳng thắn" kêu gọi từ bỏ định kiến môn phái, nhấn mạnh: "Về võ đạo, em vẫn luyện tập hàng ngày, cùng các học trò và bạn bè tập hai lần mỗi tuần. Dù là quyền Anh phương Tây, Taekwondo hay vật, không quan trọng môn phái, miễn là hòa khí, không gây hấn". Anh khẳng định: "Tiệt Quyền Đạo chỉ là một cái tên, điều quan trọng là không bị giới hạn bởi định kiến."
Lời cảnh tỉnh "gây sốc" cho đồng môn
Từ năm 1959 đến 1971, trong quá trình sinh sống và giao lưu võ học tại Mỹ, Lý Tiểu Long từng bước "tận mắt chứng kiến" sự yếu kém của võ thuật truyền thống Trung Quốc – bao gồm cả Vịnh Xuân – khi "chạm trán" với võ sĩ quyền Anh phương Tây: từ kỹ năng, thể lực đến thực chiến.
Sự đối lập "rõ mồn một" giữa tính hình thức và thiếu thực dụng của võ truyền thống với sự khoa học và hiệu quả của quyền Anh đã "thôi thúc" Lý Tiểu Long thoát ly hoàn toàn để tạo ra Tiệt quyền Đạo – hệ thống võ đạo "mang tính cách mạng", hướng đến đối kháng thực chiến và hiệu quả "tối đa".
Nguồn: soha.vn