Hoàng Hà nhìn hùng vĩ phết đấy, nhưng cứ mỗi lần lũ về là người Trung Quốc lại "đau đầu" vì những hậu quả thảm khốc kéo dài hàng thế kỷ luôn á
Các nhà nghiên cứu đã mổ xẻ cơ chế gây lũ trên sông Hoàng Hà rồi nè. Hoá ra lớp phù sa chất đống trên sông chính là thủ phạm khiến nước sông có màu vàng "signature" và hay tràn bờ gây ngập lụt đến vậy.
Theo Tân Hoa Xã cho biết, hàng thế kỷ qua phù sa cứ bồi đắp mãi, lại thêm các con đê bao quanh, khiến mặt nước sông Hoàng Hà cao hơn đất canh tác 2 bên bờ đến vài mét luôn. Tưởng tượng cảnh nước chảy cao hơn ruộng đồng là biết tình hình nghiêm trọng thế nào rồi Ước tính đê trên sông Hoàng Hà đã vỡ không dưới 1.500 lần á, nghe mà thấy sợ!
Thêm vào đó, Trung Quốc xây siêu nhiều đập nước mà chưa tính toán kỹ chuyện trầm tích, phù sa sẽ tích tụ thế nào. Kết quả là lòng sông bị nông dần, không chứa được nhiều nước lũ như trước nữa.
Hoàng Hà là dòng sông dài thứ 6 thế giới và dài thứ 2 tại Trung Quốc, chỉ sau sông Dương Tử thôi nha. Lưu vực sông này còn được coi là cái nôi của nền văn minh Trung Quốc cơ đấy ️
Dài tận 5.464 km, Hoàng Hà chảy qua 9 tỉnh thành Trung Quốc rồi mới đổ ra biển Bột Hải. Vì phải đi qua cao nguyên Hoàng Thổ ở Tây Bắc Trung Quốc nên sông mới có màu vàng đặc trưng vậy. Hoàng Hà trong tiếng Trung cũng có nghĩa là "sông màu vàng" luôn. Dòng sông này còn cung cấp nước cho người dân ở tận 40 tỉnh thành Trung Quốc nữa đó!
Những trận lũ lịch sử gần đây nhất trên sông Hoàng Hà xảy ra vào các năm 1931, 1938 và 1943.
Trận lũ năm 1931 ở Trung Quốc được đánh giá là đại hồng thủy khủng khiếp nhất lịch sử thế giới luôn, cướp đi sinh mạng của khoảng 3,7 triệu người (trực tiếp và gián tiếp), theo Cục quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA).
Mưa to năm đó khiến nước sông dâng cao bất thường, làm khu vực rộng 180.000 km vuông chìm trong nước. Dịch bệnh và nạn đói kéo theo sau cũng cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người nữa
Sông Hoàng Hà vận chuyển lượng phù sa, trầm tích nhiều gấp 10-20 lần so với giới hạn của mô hình nghiên cứu ấy chứ. Phù sa trên sông này có dạng hạt nhỏ và mịn, dễ bị nước cuốn đi một quãng đường dài.
Không có mấy con sông trên thế giới có loại phù sa nhỏ mịn như ở sông Hoàng Hà đâu. Từ năm 2002, Trung Quốc bắt đầu xây một số đập trên dòng sông này để kiểm soát lũ.
Ban đầu xây đập trên sông Hoàng Hà thấy hiệu quả lắm, điều tiết lũ ổn áp. Nhưng thời gian qua thì thấy rõ việc xây đập lớn không phải giải pháp tối ưu cho sông Hoàng Hà rồi
Những con đập đã "nhốt" một phần phù sa, trầm tích trong hồ chứa, làm giảm khả năng vận chuyển phù sa của con sông. Những năm gần đây, lòng sông Hoàng Hà ngày càng có nhiều hạt phù sa to và nặng hơn. Điều này khiến việc vận hành các con đập kém hiệu quả hơn nhiều.
Nhiều cuộc tranh luận đã nổ ra ở Trung Quốc sau khi đập Tam Môn Hiệp gặp phải nhiều vấn đề.
Đây là con đập đầu tiên được xây trên sông Hoàng Hà. Công trình này xây từ năm 1957 đến 1960 thì hoàn tất. Hồi đó đập Tam Môn Hiệp được coi như thành tựu lớn của Trung Quốc đó nha!
Nhưng mà chỉ 18 tháng sau khi hoạt động, lượng phù sa tích tụ dưới đáy hồ đã lên tới 1,8 tỷ tấn, làm giảm 17% dung tích trữ nước. Ối trời ơi
Vào những năm 1970, Trung Quốc phải bỏ ra 1,2 triệu USD để cải tạo đập Tam Môn Hiệp, mở thêm 6 cống ngầm để giải phóng phù sa.
Trung Quốc đã có nhiều lần sửa chữa, thiết kế lại đập Tam Môn Hiệp vì lượng phù sa tích tụ quá nhiều trong hồ chứa.
Những vấn đề trong vận hành con đập này vẫn còn kéo dài đến tận ngày nay. Một số kỹ sư hàng đầu Trung Quốc thậm chí còn kêu gọi dừng hoạt động đập Tam Môn Hiệp luôn á!
Nguồn: soha.vn