XuBobo6056
New member
Trận mưa kéo dài mấy ngày qua đã gây ra thảm họa lũ ống, lũ quét và sạt lở đất cực nghiêm trọng, cướp đi sinh mạng của 11 người ở Yên Bái, Lào Cai, Lai Châu và Sơn La Hàng chục căn nhà bị cuốn trôi không thương tiếc, hàng trăm căn khác hư hỏng nặng, giao thông tắc nghẽn toàn tập, điện và sóng điện thoại mất liên lạc, các công trình công cộng cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng...
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao lũ quét và sạt lở đất lại xảy ra khốc liệt đến vậy ở các tỉnh miền núi Tây Bắc? Và phải làm sao để hạn chế thiệt hại đây?
## Lũ ống, lũ quét ngày càng "khó đoán" hơn
Mưa to liên tục với cường độ khủng khiếp chính là "thủ phạm" chính gây ra lũ ống, lũ quét lần này. Cụ thể, từ 01-06/8 tại Sơn La, tổng lượng mưa phổ biến từ 100-400mm/đợt; có nơi mưa siêu to như Chiềng Lao tới 476mm, Tạ Bú 407mm, Mường La 401mm Còn tại huyện Mù Cang Chải (Yên Bái) từ 19h ngày 04/8 đến 13h ngày 07/8, lượng mưa ở một số điểm cũng khủng khiếp: Lao Chải 306,4mm; Mồ Dề 2: 222,8mm; Kim Nọi 1: 206,0mm; Chế Tạo 225,6mm...
Khi mưa lớn đổ xuống nơi có sườn núi dốc đứng, địa hình bị chia cắt lung tung, cây cối lại thưa thớt thì tạo ra lũ ống, lũ quét có sức công phá cực mạnh, cuốn phăng mọi thứ trên đường đi: nhà cửa, công trình, cây cối... tất cả bay hết
Ông Mùa A Dê ở bản Trống Là, xã Hồ Bốn kể lại: Tối 5/8 gia đình đang ăn cơm bỗng nghe hàng xóm la hét, cả nhà chỉ kịp bế con chạy lên cao, không kịp cứu gì cả. May mắn là cả 7 người đều thoát nạn, nhưng ngôi nhà chắc chắn và tài sản vài trăm triệu đều bị lũ cuốn sạch trong chớp mắt "Tôi đã bảo vợ bế các cháu chạy lên trên rừng. Khi chạy dù không thấy con đường nào nhưng vẫn cố gắng chạy để tránh bị sạt lở vào người", ông Dê nhớ lại còn run run.
Ông Lường Gia Uynh ở bản Khiết, xã Tà Mung cũng kể: Khoảng 3h sáng 6/8, cả bản đang ngủ say thì tiếng đá lăn uỳnh uỳnh xen lẫn tiếng nước lũ ầm ầm từ đầu nguồn đổ về làm ông giật mình tỉnh giấc. Nhìn ra thấy nước lớn tràn về, ông lập tức gọi cả nhà chạy lên núi lánh nạn. "Ở bản Khiết này từ lâu nay cũng có lũ lụt hàng năm, nhưng mà các năm trước đây chỉ có lũ ít, chỉ vào bản một ít thôi. Nhưng mà năm nay là năm kỷ lục là lũ to, ảnh hưởng rất lớn. Một số nhà ở cạnh đường cũng bị ngập, bùn vào tới tận nhà, ngập hết cả nhà", ông Uynh chia sẻ.
Ông Lò Quyết Thắng, Chủ tịch UBND xã Mường Kim, huyện Than Uyên cho biết, địa hình cũng là một yếu tố "chí mạng": "Lưu lượng nước dồn về quá lớn. Ở xã có 2 nguồn suối, từ trên huyện đổ xuống và từ Mù Cang Chải đổ về"
Thêm một nguyên nhân nữa là bà con vùng cao thường san gạt mặt bằng dưới chân đồi núi để xây nhà. Khi mưa lớn đến, sạt lở kéo đất từ phía sau nhà và từ trên đồi cao ùn ùn đổ xuống, không kịp trở tay...
Chị Quàng Thị Ngân ở xã Nặm Păm, huyện Mường La (Sơn La) kể: "Lúc 4h mưa to, 6-7h bắt đầu sạt lở, mình mới chạy ra ngoài. Mình rất là lo sợ, sợ sạt cả đồi, đẩy nhà xuống dưới. Chồng đi làm chưa về, mỗi mình ở nhà chỉ biết ngồi ôm con khóc thôi, không biết làm thế nào. May mắn lúc đấy người dân, họ hàng đã đến rồi hỗ trợ chuyển đồ đạc ra ngoài"
Còn theo ông Cao Viết Thịnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chánh Văn phòng Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Sơn La thì Viện Địa chất Trung ương từng chỉ ra nguyên nhân sạt lở đất tại Mường La: "Địa hình miền núi, đồi đất đá xen kẹp, đất đá phong hóa và đã bị nhàu nát do địa chất lâu năm, việc mưa dài ngày đã ủ nước trên các triền dốc có địa chất phong hóa đó, khi có một trận mưa lớn trong cường độ thời gian ngắn thì sẽ gây sụt sạt là rất lớn xảy ra".
Rừng mất nhiều ở Tây Bắc suốt mấy chục năm qua cũng là một nguyên nhân khiến tình hình mưa lũ trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều Rừng mất → thảm thực vật suy giảm → khả năng cản dòng chảy giảm → mưa lũ di chuyển nhanh hơn. Thực tế cho thấy dù rừng có tăng diện tích, đồi núi trọc giảm dần, nhưng các năm qua nước ta vẫn bị lũ lụt tàn phá nghiêm trọng do rừng trồng phòng hộ chất lượng và số lượng chưa đủ; một số nơi rừng phòng hộ tự nhiên bị chặt phá lung tung nên không giữ được khả năng phòng hộ nữa.
## Phương án nào để "sống chung với lũ"?
Đối mặt với nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở đất thường trực bao năm, nhiều người dân đã được trang bị những kỹ năng cần thiết, trong đó có việc chú ý quan sát thời tiết để chủ động phòng ngừa. Chị Giàng Thị Khua, người dân bản Trống Là, xã Hồ Bốn, huyện Mù Cang Chải cho biết, khoảng 19h tối 5/8, lũ đột ngột về nhưng nhờ quan sát kỹ nên chị cùng 5 người thân và hàng xóm đã chạy thoát khỏi lũ. Mất hết nhà cửa, tài sản nhưng mọi người vẫn thấy rất may mắn khi còn sống
"Bố mẹ cũng rất quan tâm, liên tục quan sát, đến lúc nghe thấy tiếng lũ to dần, to dần lên thì cả nhà đã sẵn sàng chạy", chị Khua kể.
Ông Trần Anh Văn, Phó Văn phòng thường trực Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Yên Bái cho biết, để hạn chế thiệt hại, ngoài kiến thức, kinh nghiệm của người dân thì các cấp ngành cần làm tốt công tác cảnh báo về thời tiết: "Khi mà nhận được những cảnh báo về diễn biến thời tiết phức tạp của Ban chỉ huy phòng chống thiên tai của tỉnh thì huyện và xã truyền tải toàn bộ thông tin cảnh báo xuống các thôn để thông báo đến người dân để người dân nắm được".
Vấn đề di dời dân đến các khu vực an toàn đang được các địa phương tập trung rà soát, thực hiện. Và khi mưa lũ, sạt lở đất ngày càng phức tạp thì công tác này phải được làm quyết liệt hơn nữa trong những năm tới.
Ông Nguyễn Văn Thăng, Chủ tịch UBND huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu cho biết: "UBND huyện và Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của huyện cũng đã ban hành các văn bản, công điện chỉ đạo UBND các xã chỉ đạo bà con nhân dân di dời ngay người và tài sản ra khỏi nơi nguy hiểm có nguy cơ sạt lở. Đồng thời các lán nương của các hộ gia đình đã bị đất lở vào hoặc đã đổ sập thì không ngủ lại, sơ tán về nơi an toàn".
Theo ông Cao Viết Thịnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chánh Văn phòng Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Sơn La, trước mắt để khắc phục, hỗ trợ những gia đình bị mất nhà, địa phương đang bố trí các địa điểm an toàn như trường học, nhà văn hóa để các hộ đến ở tạm.
"Giao cho địa phương, cụ thể là xã là lo ăn ở cho bà con, đảm bảo trong thời gian mà Nhà nước sẽ có phương án đầu tư xây dựng các địa điểm mới cho bà con, có nơi ăn ở ổn định đời sống", ông Thịnh cho biết.
Đây cũng là giải pháp bước đầu mà Chủ tịch UBND huyện Mù Cang Chải Lê Trọng Khang chia sẻ: "Trước mắt là tập trung tìm quỹ đất để bố trí tái định cư đối với 22 hộ dân bị mất nhà hoàn toàn. Đến nay sau khi họp, vận động thì đã có 4 hộ xác định được địa điểm cụ thể, còn lại các hộ khác thì sẽ tiếp tục rà soát trong 1-2 ngày tới, cấp tốc triển khai trong thời gian nhanh nhất".
Số liệu khí tượng thủy văn trong nhiều năm qua cho thấy, ở vùng núi Tây Bắc khi mưa trên 3 giờ với lượng mưa từ 120mm đến 210mm là khả năng xảy ra lũ quét rất cao rồi. Con số này cho thấy nguy cơ lũ quét ở Tây Bắc luôn rình rập
Để phòng tránh, hạn chế thấp nhất thiệt hại, ngoài nỗ lực của địa phương, cần tăng cường áp dụng khoa học công nghệ trong công tác quan trắc, cảnh báo, ứng dụng các giải pháp công trình giảm nhẹ rủi ro thiên tai, lũ quét, sạt lở đất
Nguồn: soha.vn