"Không có xe điện giá mềm cạnh tranh được với Trung Quốc à? Thì tại bạn đó nha!"
Sáng sớm hôm đó, con tàu siêu to khổng lồ Drive Green Highway đang bận rộn "tiễn" từng đoàn xe lăn bánh lên dốc, chuẩn bị hòa vào đám hàng chục nghìn chiếc xe khác đang nằm chờ ở bến cảng. Cùng lúc đó, vô số xe khác cũng từ từ lăn bánh vào đường băng rồi tiến thẳng vào tàu mang cờ Panama.
Đây chính là cảng Zeebrugge, nằm trên bờ biển Flanders của Bỉ. Mới 8 giờ sáng mà trung tâm ô tô nhộn nhịp nhất hành tinh này đã tấp nập người qua kẻ lại rồi. Năm ngoái, hơn 3 triệu chiếc ô tô đã lăn bánh qua đây, trong đó phần lớn là xe điện made in Trung Quốc
Điều này khiến giới chức Brussels phải lo lắng thật sự. Họ quyết định mở cuộc điều tra về hoạt động trợ cấp xe điện của đại lục sau khi phát hiện nhiều bằng chứng về việc "bẻ cong" thị trường. Động thái này được đưa ra theo lệnh từ chị đại Ursula von der Leyen - người đứng đầu Ủy ban Châu Âu, người đã phản đối kịch liệt "cơn lũ xe điện Trung Quốc" hồi tháng trước vì cho rằng chúng "làm biến dạng thị trường".
"Chúng ta phải lấp đầy khoảng cách về chi phí với mấy cao thủ Trung Quốc, họ bắt đầu làm xe điện từ sớm lắm rồi", giám đốc điều hành Renault Luca de Meo nói với Reuters tại IAA Mobility.
Số liệu từ hải quan Trung Quốc cho thấy xuất khẩu xe điện sang EU đã chạm mốc 9,2 tỷ USD, tăng tận 86% trong 8 tháng đầu năm 2023 so với cùng kỳ năm trước. Và từ cùng kỳ năm 2018, xuất khẩu đã tăng trưởng khủng khiếp 123.219% luôn á Trong đó, Bỉ là một trong những điểm đến yêu thích top đầu.
Năm nay, 19% tổng lượng xe điện xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc đã được ship tới Bỉ. Hầu hết đều cập bến Zeebrugge trước khi tỏa ra khắp các thị trường châu Âu.
"Số lượng xe đang tăng lên đáng kể. Hiện tại, cảng nhập khẩu lớn nhất của chúng tôi là Thượng Hải luôn", Marc Adriansens, giám đốc điều hành của International Car Operators (ICO) cho biết. "Năm ngoái, hơn 200.000 ô tô đã được nhập khẩu từ Thượng Hải. Con số này chiếm khoảng 10% tổng lượng ô tô của chúng tôi. 20% tổng lượng ô tô nhập khẩu hiện đến từ Trung Quốc đó".
Marc Adriansens phụ trách giám sát hoạt động nhập xe từ bến cảng. Ông cho biết tình trạng thiếu hụt xe tải – hậu quả của đại dịch – đang ngày càng trầm trọng hơn.
"Rất nhiều xe Tesla đó, nhưng dù sao thì nó cũng được sản xuất tại Trung Quốc mà. Tôi nghĩ một nửa số xe này thuộc hãng Tesla", Adriansens nói và ước tính cứ 10 xe thì có 1 xe đến từ các thương hiệu đại lục, ví dụ như MG hay Geely.
Thực tế, tất cả các dòng xe điện sản xuất tại Trung Quốc hay châu Âu đều sẽ bị giám sát cực kỹ. Phía quan chức EU thừa nhận muốn bảo vệ thị trường việc làm trong khối, đồng thời tạo sân chơi bình đẳng cho những hãng xe không được "ăn bám" vào sự trợ giúp từ Trung Quốc đại lục.
"Chúng tôi không thể cạnh tranh với Trung Quốc về trợ cấp, ngay cả khi chúng tôi muốn đi chăng nữa", một quan chức thừa nhận.
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu, hiện tại các thương hiệu xe điện Trung Quốc chỉ chiếm 3,7% thị trường EU thôi nhưng tỷ lệ này đang tăng siêu nhanh. "Đó giống như một con sóng đến từ tương lai vậy", Pepijn de Vreese, quản lý cảng nói. "Nhìn vào thị trường ngày nay, họ có nhiều sản phẩm xịn với mức giá cạnh tranh lắm".
Trước đó, dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump, mức thuế 27,5% đồng nghĩa với việc xe điện của Trung Quốc thực sự bị loại khỏi thị trường Mỹ luôn. Theo Most Favoured Nation, thuế quan của Ấn Độ đối với ô tô có giá dưới 40.000 USD lên tới 70%, trong khi ở Thổ Nhĩ Kỳ, tất cả xe điện của Trung Quốc đều bị đánh thuế 50%.
Như vậy, mức thuế bổ sung 10% từ cuộc điều tra của EU có thể nâng tổng mức thuế lên 20% và khiến các nhà sản xuất ô tô gặp khó khăn trong việc đạt được chỗ đứng trên thị trường.
"Châu Âu là thị trường mở cuối cùng rồi", Brad Setser, thành viên cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho biết. "Khối đang cố gắng tìm cách cân bằng các cam kết của mình với nguyên tắc WTO và thực tế là họ đang tự đặt mình vào thế bất lợi".
Trở lại với cảng Zeebrugge, nơi Leander Desmedt điều hành Trung tâm Ô tô được gần 30 năm rồi. Người đàn ông này từng phục vụ độc quyền cho đội xe Ford, phụ trách xử lý các vết lõm phát sinh trong quá trình vận chuyển và đảm bảo phòng trưng bày luôn sáng bóng.
Những năm gần đây, Leander Desmedt cho biết ngày càng có nhiều thương hiệu Trung Quốc thâm nhập thị trường. Sân sau la liệt các dòng xe của BYD - đối thủ đến từ đại lục của Tesla đó.
"Họ chỉ muốn chinh phục thị trường thôi", ông nói khi bình luận về nỗ lực không ngừng nghỉ của các nhà sản xuất Trung Quốc. "Năm nay nhập khẩu 20.000 ô tô thì năm tới có thể là 200.000 chiếc luôn".
Được biết trong 7 tháng đầu năm 2023, 189.000 ô tô Trung Quốc đã được bán ở châu Âu, tương đương 2,8% tổng doanh số. Ngân hàng UBS ước tính thị phần ô tô tại châu Âu của Trung Quốc có thể đạt 20% vào năm 2030. Tất cả sẽ được điện khí hóa hết
Đây chính là kết quả từ mong muốn của chính phủ, rằng Trung Quốc có thể tạo ra một lực lượng toàn cầu trong lĩnh vực sản xuất ô tô. Doanh số bán xe điện trong nước chậm lại đã khuyến khích các nhà sản xuất Trung Quốc mở rộng thị phần ra nước ngoài.
Theo SCMP, BYD đã bắt đầu chuyển đội xe của mình đến Rotterdam rồi. Các thương hiệu khác cũng đang nhờ cậy container để phục vụ hoạt động xuất khẩu.
Nguồn: soha.vn