Bao giờ bạn để ý đến đôi chân của mình chưa? Chắc là chỉ khi nào thấy tinh tinh dùng chân nhặt đồ ăn như tay thường thôi nhỉ?
Thật sự thì mỗi lần thấy mấy chú tinh tinh dùng chân kẹp đồ khéo như tay, ai cũng tự hỏi: "Sao mình không làm được vậy ta?" Câu hỏi này tưởng đơn giản nhưng lại cực kỳ thú vị đó nha!
Theo các nhà khoa học, câu trả lời nằm ở ba yếu tố chính: cấu trúc giải phẫu cơ thể, cách não bộ phân bổ tài nguyên điều khiển, và đặc biệt là lịch sử tiến hóa hàng triệu năm đã định hình cách chúng ta đứng, đi và xài tay.
Chuyện từ vườn thú Knoxville
Steven Lautzenheiser, trợ lý giáo sư nhân chủng học sinh học tại Đại học Tennessee, kể rằng có lần ổng đến sở thú Knoxville, thấy chú tinh tinh Ripley xài chân như tay luôn á. Nó kẹp rơm, nhặt đồ chơi, quặp ngón chân vào dây treo... siêu linh hoạt! Cảnh đó khiến ổng và nhiều người tự hỏi: tại sao con người lại không làm được vậy?
Plot twist nè: Hoá ra không phải chúng ta kém hơn, mà là... chúng ta đã "nâng cấp" theo hướng khác luôn!
98.8% DNA giống tinh tinh nhưng khác biệt triệt để
Con người và tinh tinh share tới 98.8% DNA đó, nhưng mà cách xài bàn chân thì trời với vực luôn. Lý do chính là vì tổ tiên chúng ta đã quyết định... đi bằng hai chân!
Cái "quyết định" này game-changing lắm nha. Khi đứng thẳng hai chân, bàn chân phải trở thành nền móng vững chắc để đỡ cả thân người. Lúc này, việc cử động từng ngón chân riêng lẻ không còn quan trọng bằng việc tạo một khối thống nhất chắc chắn nữa.
Đánh đổi chân khéo để có tay siêu khéo
Và đây là phần hay nhất: khi bàn chân lo việc đứng đi, đôi tay được "giải phóng" để làm những việc xịn xò hơn! Dùng công cụ, chế tạo đồ vật, chăm con, vẽ vời, làm nghệ thuật... tất cả nhờ đôi tay được free up.
Theo thời gian, ngón tay phát triển thêm nhiều nhóm cơ riêng biệt, giúp làm được những động tác siêu chi tiết như gõ phím, cầm bút, chơi piano, buộc dây giày... Mấy thứ này bàn chân không cần làm nên cũng không cần phát triển khả năng đó.
So găng: 29 vs 34 nhóm cơ
Về mặt con số thuần túy:
• Bàn chân: 29 nhóm cơ, chủ yếu điều khiển theo nhóm (4 ngón nhỏ cùng lúc), chỉ ngón cái có vài cơ riêng
• Bàn tay: 34 nhóm cơ, mỗi ngón có hẳn 6 nhóm cơ riêng để làm động tác siêu tinh vi
Chênh lệch không quá nhiều về số lượng, nhưng về chức năng thì khác xa lắm đó!
vs 
Não bộ cũng "thiên vị" tay hơn chân
Não bộ như phần mềm điều khiển phần cứng (hệ cơ) vậy. Trong vỏ não vận động, não phân bổ CỰC NHIỀU tế bào thần kinh để kiểm soát ngón tay, còn ngón chân thì... ít hơn nhiều luôn
Não bộ prioritize việc giữ thăng bằng toàn bộ bàn chân hơn là điều khiển từng ngón riêng lẻ. Hợp lý thôi, vì chúng ta cần đứng vững chứ không cần dùng chân kẹp đồ mà!
Không phải thiếu sót, mà là chiến lược tiến hóa thông minh
Tóm lại, việc không cử động được từng ngón chân không phải bug mà là feature đó các bạn ơi! Chúng ta đã đánh đổi khả năng đó để có:
• Đôi tay cực kỳ khéo léo
• Bộ não ưu tiên hoạt động tinh vi
• Dáng đi thẳng ổn định
Nhờ sự chuyên môn hoá giữa tay và chân này mà con người mới xây dựng được nền văn minh hiện đại, sáng tạo nghệ thuật, phát minh công cụ... Những thứ mà không loài linh trưởng nào khác làm được như chúng ta!
Nguồn: genk.vn