Nhạc sĩ Beethoven vẫn tiếp tục sáng tạo ra các kiệt tác ngay cả khi đôi tai không nghe thấy gì nữa cho đến cuối đời - câu chuyện này nghe thật không tưởng đúng không?
Nhà soạn nhạc người Đức Ludwig van Beethoven (1770 - 1827) là một trong những nhạc sĩ huyền thoại nhất nhân loại luôn. Từ hồi còn trẻ xíu, anh đã bộc lộ tài năng thiên tài và được coi là "nhạc sĩ hot nhất" kể từ thời Mozart. Thế nhưng plot twist đau thương ập đến khi anh bước sang tuổi 30 - Beethoven bị điếc, cái biến cố không thể tin nổi đối với một người làm nhạc.
Khoảng 26 tuổi, Beethoven bắt đầu thường xuyên nghe tiếng vo ve và ù tai khó chịu. Năm 1800, ở tuổi 30, anh viết thư từ Vienna cho một người bạn thân thời thơ ấu tâm sự: "Trong ba năm gần đây, thính giác của tôi ngày càng yếu dần. Trong rạp hát, tôi phải đến rất gần dàn nhạc mới có thể nghe những người biểu diễn. Tôi không nghe thấy nốt cao của nhạc cụ và giọng ca sĩ". Đọc mà xót xa quá đi
Vì là một nhạc sĩ, Beethoven đã cố gắng giữ bí mật về vấn đề này với cả những người thân thiết nhất, đồng thời luôn lo sợ sự nghiệp của mình sẽ bị hủy hoại nếu có ai đó phát hiện ra. Anh tránh giao tiếp xã hội vì sợ làm lộ bệnh tình, đồng thời chính bản thân cũng sợ phải đối mặt với sự thật.
Beethoven được cho là vẫn có thể nghe được một số bài phát biểu và âm nhạc cho đến năm 1812. Nhưng ở tuổi 44, anh gần như bị điếc hoàn toàn.
Nguyên nhân chính xác vì sao nhà soạn nhạc tài ba này mất thính giác vẫn luôn là đề tài gây tranh cãi ầm ầm. Nhiều giả thuyết cho rằng đây là tác dụng phụ của bệnh giang mai hoặc nhiễm độc chì, sốt phát ban, hay thậm chí có tin đồn anh bị điếc là do thói quen hay ngâm đầu vào nước lạnh để giữ cho bản thân tỉnh táo. Nghe mà choáng luôn á!
Ngay chính Beethoven cũng chưa từng lý giải được nguyên nhân mình mất khả năng nghe. Có lúc anh tuyên bố đây là kết quả sau một lần đột quỵ năm 1798, có lúc lại cho rằng tất cả là vì bệnh dạ dày.
Sau khi nhạc sĩ qua đời, người ta đã tiến hành cuộc khám nghiệm tử thi. Họ phát hiện anh có một tai trong bị căng phồng, tổn thương nặng.
Rõ ràng là với một nhạc sĩ, việc bị điếc đã dày vò nhà soạn nhạc người Đức suốt nửa đời người. Mãi đến năm 1822, anh mới từ bỏ việc tìm cách điều trị thính giác và chấp nhận sự thật đau buồn này. Beethoven cũng đã thử dùng một số thiết bị trợ thính nhưng vào thời bấy giờ, công dụng của chúng không quá hiệu quả lắm.
Dẫu vậy, Beethoven vẫn tiếp tục sáng tác và thậm chí vẫn thành công vang dội, sự nghiệp không hề bị ảnh hưởng dù anh không còn nghe thấy. Đây mới là điều kỳ diệu!
Để giải thích cho điều này không khó lắm đâu. Các nhà khoa học cho biết Beethoven đã nghe và chơi nhạc trong ba thập kỷ đầu tiên của cuộc đời mình. Hơn ai hết, anh nắm rõ mọi quy luật của các nhạc cụ và giọng hát, âm nhạc sẽ phát ra như thế nào. Bên cạnh đó, bệnh điếc của anh là thính giác suy giảm dần trong một thời gian, chứ không phải là mất thính lực đột ngột. Vì vậy, nhạc sĩ vẫn có thể hình dung ra trong đầu những tác phẩm của mình sẽ như thế nào.
Những người nhân viên của Beethoven từng kể lại rằng khi thính giác của anh trở nên kém hẳn, anh sẽ ngồi bên cây đàn piano, đặt một cây bút chì vào miệng, chạm đầu kia của nó vào bảng âm của cây đàn để cảm nhận độ rung của từng nốt nhạc. Xem mà nể phục luôn! Trong suốt khoảng 20 năm cuối đời, Beethoven đã sáng tác âm nhạc bằng trí nhớ và trí tưởng tượng của mình, chứ không còn bằng đôi tai nữa. Không chỉ tiếp tục sáng tác nhạc, Beethoven còn biểu diễn, chỉ huy dàn nhạc sau khi bị điếc nữa này.
Khả năng âm nhạc bậc thầy của Beethoven là không thể chối cãi, ngay cả khi anh gặp khó khăn là bị điếc. Dẫu vậy, dù chất lượng không suy giảm nhưng các chuyên gia hiện đại đánh giá bệnh điếc vẫn có ảnh hưởng nhất định, làm thay đổi phong cách âm nhạc của Beethoven.
Trong các tác phẩm ban đầu của mình khi vẫn có thể nghe được đầy đủ các tần số, anh thường xuyên sử dụng các nốt cao. Khi thính giác giảm sút, Beethoven bắt đầu sử dụng các nốt thấp nhiều hơn vì đây là các nốt anh có thể nghe rõ hơn. Những nốt cao quay trở lại trong các sáng tác của anh vào cuối đời, điều này cho thấy anh đã "nghe" được tác phẩm thành hình trong trí tưởng tượng của mình một cách bậc thầy. Quá đỉnh!
Nguồn: soha.vn