Chuyện này nghe như phim sci-fi nhưng lại có thật á! Một vật thể liên sao đang bay vù vù qua Hệ Mặt Trời và nó đang làm những điều cực kỳ kỳ lạ khiến các nhà khoa học phải "căng não" tìm lời giải.
Vật thể có tên 3I/ATLAS (tên ngầu phết nhỉ) này vừa đổi màu lần thứ hai, vừa tăng tốc một cách bí ẩn, hoàn toàn vượt quá dự đoán của lực hấp dẫn. Phía sau Mặt Trời, nó đang làm những điều mà khoa học chưa giải thích nổi luôn.
Những quan sát mới nhất đang làm dấy lên hàng loạt giả thuyết siêu kỳ - từ chuyện thoát khí bất thường cho đến... "tàu thăm dó ngoài hành tinh" nữa đó các bạn!
"Vị khách" từ ngoài Hệ Mặt Trời bay xẹt qua
Hồi ngày 1/7 vừa rồi, Hệ thống Cảnh báo Cuối cùng về Va chạm Tiểu hành tinh trên Trái Đất (ATLAS) đã phát hiện một vật thể đang bay với tốc độ khủng khiếp qua Hệ Mặt Trời của chúng ta. Độ lệch tâm từ 6,1 đến 6,2 luôn - con số này vượt xa mọi vật thể tự nhiên từng được ghi nhận, đỉnh vô cùng!
Sau khi ngó nghiêng kỹ càng, giới khoa học xác nhận đây là vật thể liên sao thứ ba mà nhân loại từng quan sát được, sau 1I/'Oumuamua và 2I/Borisov. Với những đặc điểm thoát khí đặc trưng, 3I/ATLAS được xếp vào team sao chổi và nhanh chóng trở thành "hot trend" của giới thiên văn quốc tế.
Điểm đặc biệt là 3I/ATLAS có thể là "viên nang thời gian" hơn 10 tỷ năm tuổi (già vcl ), mang theo vật chất nguyên thủy từ thuở vũ trụ còn "non trẻ". Nếu nghiên cứu được nó thì sẽ là cơ hội vàng để hiểu về môi trường hình thành các hệ hành tinh cổ xưa đó!
Plot twist: Nó đang "ẩn mình" sau Mặt Trời?
Nhưng mà drama đây rồi! Khi tiến gần đến điểm cận nhật (chỗ gần Mặt Trời nhất), vật thể này lại đi khuất sau ngôi sao trung tâm, khiến việc quan sát từ Trái Đất gần như không thể. Sus quá đi!
Nhà thiên văn học Avi Loeb của Đại học Harvard từng gây bão dư luận với giả thuyết táo bạo: nếu đây là tàu vũ trụ của người ngoài hành tinh, họ có thể đang tận dụng điểm cận nhật để "ẩn mình" khỏi tầm mắt con người. Nghe kiểu... hơi sợ sợ nhỉ?
Mặc dù ý tưởng này bị NASA và Trung tâm Tìm kiếm Trí thông minh Ngoài Trái Đất (SETI) bác bỏ ngay, nhưng sự bất thường của 3I/ATLAS vẫn khiến nhiều người tò mò không chịu được.
Đổi màu và tăng sáng đột ngột - What!?
Trong nghiên cứu mới công bố trên arXiv, nhóm thiên văn học quốc tế đã share những quan sát cực đáng chú ý từ ba nguồn: Đài quan sát STEREO, SOHO và vệ tinh GOES-19.
Kết quả cho thấy sao chổi 3I/ATLAS không chỉ tăng độ sáng đột ngột mà còn đổi màu xanh lam rõ rệt hơn cả ánh sáng Mặt Trời - hiện tượng hiếm thấy ngay cả với các sao chổi trong đám mây Oort. Xanh lơ hơn cả Mặt Trời ý, tưởng tượng ra không?
Tại thời điểm cận nhật ngày 29/10, 3I/ATLAS đạt cấp sao khoảng 9 - đủ sáng để quan sát bằng ống nhòm hoặc kính thiên văn cỡ nhỏ. Nhưng mà tốc độ tăng sáng nhanh hơn nhiều so với mô hình thông thường, khiến các nhà nghiên cứu không thể giải thích rõ nguyên nhân.
Có giả thuyết cho rằng quá trình thăng hoa của CO₂ thay vì H₂O như các sao chổi khác có thể là lý do khiến nó phát sáng đột ngột khi đến gần Mặt Trời.
Tăng tốc bí ẩn không giải thích nổi
Còn đây mới là phần điên rồ nhất! Dữ liệu từ Phòng thí nghiệm Động cơ Phản lực (JPL) của NASA cho thấy 3I/ATLAS đang chịu ảnh hưởng của "gia tốc phi trọng lực" - tức là gia tốc không thể giải thích chỉ bằng lực hấp dẫn.
Cụ thể, gia tốc xuyên tâm ra khỏi Mặt Trời đạt 135 km/ngày² và gia tốc ngang đạt 60 km/ngày². Đây là dấu hiệu thường thấy ở các sao chổi đang thoát khí mạnh mẽ, khi áp suất từ các dòng khí bay ra đủ lớn để thay đổi quỹ đạo của vật thể.
Theo Avi Loeb, với tốc độ phóng vật chất đạt vài trăm mét mỗi giây, sao chổi 3I/ATLAS có thể mất tới 10% khối lượng chỉ trong vòng một tháng khi vượt qua điểm cận nhật. "Sự mất khối lượng lớn như vậy có thể được phát hiện dưới dạng một cột khí khổng lồ bao quanh sao chổi trong những tháng tới", ông nói.
Các nhà khoa học đang kỳ vọng tàu vũ trụ Juice của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) sẽ có thể ghi nhận hiện tượng này trong tháng 11.
Rồi sao nữa? Chờ xem phim tiếp thôi!
Nhóm nghiên cứu cho biết, sau khi đi qua điểm cận nhật, 3I/ATLAS có thể tiếp tục sáng rực hơn nữa do bốc hơi và phát xạ khí mạnh. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng ngược lại - nó có thể mờ dần nhanh chóng nếu mất quá nhiều khối lượng.
"Nguyên nhân chính xác khiến 3I sáng lên nhanh chóng, vượt xa tốc độ của các sao chổi đám mây Oort ở cùng độ sáng, vẫn chưa được xác định", nhóm tác giả thừa nhận.
Hiện tại, mọi ánh mắt vẫn đang hướng về phía Mặt Trời, chờ đợi thời điểm 3I/ATLAS tái xuất trong tầm nhìn của các kính thiên văn Trái Đất. Liệu nó sẽ tiếp tục sáng rực, đổi màu thêm lần nữa, hay đơn giản là tan biến trong màn bụi vũ trụ?
Nguồn: genk.vn