Trời ơi, ai nghĩ được đội quân đất nung huyền thoại lại được tạo ra bởi cả phụ nữ và trẻ em? Nghiên cứu mới vừa công bố đang làm giới khảo cổ "choáng váng" đấy!
Ngày 13/10 vừa rồi, một nghiên cứu đăng trên tạp chí ScienceDirect đã phân tích những dấu vân tay còn sót lại trên các chiến binh đất sét từ 2.200 năm trước. Team nghiên cứu do anh Xiaoxi Li từ Bảo tàng Lăng mộ Hoàng đế Tần Thủy Hoàng dẫn đầu đã phát hiện một sự thật gây sốc!
"Phát hiện mới thách thức giả định lâu nay cho rằng việc sản xuất đội quân đất nung chỉ dựa vào lao động nam giới thành niên", nhóm nghiên cứu cho biết. Đây được coi là bằng chứng sinh học định lượng đầu tiên chứng minh lực lượng lao động có thể bao gồm cả chị em phụ nữ và các em nhỏ nữa đó!
79 dấu vân tay kể lại câu chuyện ngàn năm
Nhớ lại chút xíu nhé, đội quân đất nung được phát hiện năm 1974 khi mấy bác nông dân đang đào giếng cách lăng mộ Tần Thủy Hoàng khoảng 1,5 km thì tình cờ tìm thấy mấy mảnh tượng đất sét to bằng người thật luôn.
Sau đó khai quật mới phát hiện ra cả một quần thể siêu khủng: khoảng 8.000 chiến binh, 130 cỗ xe, 520 con ngựa và 150 chiến mã. Mà này, phần lớn khu lăng mộ rộng thênh thang vẫn chưa đào hết đâu nha!
Suốt mấy thập kỷ qua, các nhà khảo cổ chỉ tập trung nghiên cứu kỹ thuật làm tượng thôi. Còn câu hỏi "ai là người tạo ra chúng?" thì vẫn là bí ẩn khó nhằn lắm!
Để tìm câu trả lời, team của anh Xiaoxi Li đã khảo sát 36 chiến binh đất nung trong cùng một hố khai quật. Ban đầu họ tìm thấy 91 dấu vân tay, sau khi loại bỏ 12 dấu trùng lặp thì còn 79 dấu để phân tích.
Các dấu vân tay này xuất hiện khắp nơi: đầu, cánh tay, bàn tay, bàn chân và cả áo giáp của các chiến binh. Chắc là lúc các nghệ nhân dùng tay nặn, đúc, lắp ráp hoặc làm mịn đất sét còn ướt nên để lại dấu vết vậy.
Đầu và cánh tay là nơi có nhiều dấu vân tay nhất đó! Hợp lý thôi vì đây là những phần mà thợ phải cầm nắm nhiều nhất khi lắp ráp. Ngoài ra còn có 6 dấu vân tay liên quan đến việc gắn các chi tiết trang trí như đinh áo giáp và thắt lưng nữa.
Plot twist: Phụ nữ chiếm gần 1/3 số dấu vân tay
Phần hay nhất của nghiên cứu này nằm ở cách họ phân tích xem dấu vân tay thuộc về ai. Hóa ra khi trưởng thành, nam giới thường có khoảng cách giữa các đường vân rộng hơn nữ giới một chút. Nhờ đó mà các nhà khoa học có thể đoán được đặc điểm của người để lại dấu.
Thay vì xác định từng người một, nhóm nghiên cứu dùng thuật toán để ước tính tỷ lệ các nhóm người trong tổng số 79 dấu vân tay. Họ cũng tính luôn cả chuyện đất sét co lại khi phơi khô và nung nữa, chi tiết lắm!
Kết quả ra sao? Khoảng 45% dấu vân tay có thể thuộc về nam giới trưởng thành, 32,7% thuộc về chị em phụ nữ trưởng thành và 22,3% còn lại có thể đến từ các em nhỏ dưới 15 tuổi!
Tất nhiên, những con số này không có nghĩa là 1/3 số thợ là phụ nữ hay hơn 1/5 là trẻ em nhé. Chúng chỉ phản ánh kết quả từ mẫu khảo sát thôi, chưa đủ để kết luận chắc chắn cho toàn bộ công trình. Nhưng dù sao thì phát hiện này cũng cho thấy việc làm đội quân đất nung có sự tham gia của nhiều nhóm người hơn chúng ta nghĩ rất nhiều!
Trẻ em làm những việc gì?
Việc có dấu vân tay của trẻ em cũng khớp với các ghi chép lịch sử về hệ thống học việc thời Tần đấy. Có thể các em được đào tạo dưới sự hướng dẫn của các anh chị thợ giàu kinh nghiệm.
Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết là trẻ em được giao những việc đơn giản như gắn chi tiết trang trí lên áo giáp, còn những người lớn tuổi thì làm những công đoạn khó hơn, cần kỹ thuật cao hơn.
Tuy nhiên, nghiên cứu này vẫn còn giới hạn đáng kể nha. 79 dấu vân tay từ 36 chiến binh ở một khu vực thôi, so với cả quần thể lăng mộ khổng lồ thì vẫn chưa đủ đại diện. Vì vậy team nghiên cứu dự định sẽ mở rộng cơ sở dữ liệu để có thêm mẫu so sánh trong tương lai.
Trước đó năm 2022, anh Zhou Ping - Phó giám đốc Bảo tàng Lăng mộ Hoàng đế Tần Thủy Hoàng và các đồng nghiệp cũng từng phát hiện 3 dấu vân tay trên bụng một bức tượng nhào lộn tại hố K9901 có thể thuộc về một thợ ở độ tuổi thiếu niên đấy!
Những phát hiện này cho thấy việc nghiên cứu dấu vết trên đất sét có thể giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về con người đứng sau đội quân đất nung nổi tiếng. Thay vì chỉ xem đây là thành tựu của một hệ thống sản xuất quy mô lớn, giờ đây chúng ta có thêm manh mối về khả năng phụ nữ, trẻ em và các nhóm tuổi khác nhau đã cùng nhau tạo nên di sản lịch sử này. Xúc động quá đi mất!
Nguồn: techz.vn