KingChanh2k5
New member
Liệu chiến lược "đi đường dây" với đồng minh để đối phó Trung Quốc của Biden có phải nước cờ khôn ngoan? Khi mỗi quốc gia đều có "agenda" riêng trong quan hệ với Bắc Kinh thì chuyện này đâu có đơn giản!
Tuần đầu làm tổng thống, Biden focus vào phân phối vaccine và chốt gói kích thích kinh tế khủng 1.000 tỷ USD. Nhưng mà ông cũng không quên gửi message rõ ràng: với Trung Quốc, tôi không "dễ tính" đâu nhé!
Phát biểu tại Hội nghị an ninh Munich online tháng trước, Biden nói thẳng: Mỹ và đồng minh đang đối mặt với "sự cạnh tranh chiến lược dài hơi" với Trung Quốc và phải "chống lại" những "hành vi bắt nạt và cưỡng ép về kinh tế của Bắc Kinh, vốn làm suy giảm các nền tảng của hệ thống kinh tế quốc tế".
Kể từ sau lễ nhậm chức, Ngoại trưởng Antony Blinken và cố vấn an ninh quốc gia Jake Sullivan đều dùng ngôn từ cực kỳ cứng rắn khi nhắc đến Trung Quốc. Dù Biden cố tách biệt rõ ràng với Trump trong hầu hết các vấn đề, nhưng về chuyện Trung Quốc thì... plot twist, hai ông lại giống nhau y chang! Biden thậm chí không có ý định gỡ bỏ ngay các biện pháp thuế quan mà Trump từng đánh lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc thời chiến tranh thương mại Mỹ-Trung.
"Mọi người tưởng sẽ có sự khác biệt lớn giữa chính quyền Trump và Biden. Nhưng trong vài tuần đầu, đó dường như là rất nhiều sự tiếp nối, không chỉ về phong cách và tông giọng mà còn về sự nhận thức trước những thách thức mà Trung Quốc gây ra", Nadège Rolland, chuyên gia về Trung Quốc tại cơ quan Nghiên cứu châu Á Quốc gia cho hay.
Ván cược lớn của Biden
Tuy nhiên, vẫn có một điểm khác biệt cực kỳ quan trọng! Biden tin rằng ông có thể "chơi" hiệu quả hơn với Bắc Kinh bằng cách thúc đẩy lợi ích chung giữa Mỹ với các đồng minh và đối tác. Trong các cuộc phỏng vấn với quan chức cấp cao, chiến lược của chính quyền Biden có thể tóm gọn trong hai từ: "cứng rắn", nhưng phải có sự ủng hộ của đồng minh.
Các quan chức Biden team cho rằng Trump đúng khi giữ thái độ cứng rắn với Trung Quốc. Tuy nhiên, họ không ủng hộ cách làm của ông khi cựu tổng thống - người thường xuyên chỉ trích đồng minh ở châu Âu và châu Á - đã tạo ra khoảng trống quyền lực và làm suy yếu các liên minh.
Cựu Ngoại trưởng Mỹ Dean Acheson cho biết Biden muốn tạo ra "những vị thế sức mạnh", nơi các quốc gia cùng chí hướng hợp tác để đối phó với các mối đe dọa.
Thời Obama nhậm chức giữa cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2009, ưu tiên của ông là tránh đối đầu không cần thiết với Trung Quốc. Chính quyền Biden, được vận hành bởi nhiều quan chức từ thời Obama, cũng không loại trừ việc hợp tác với Trung Quốc để giải quyết các vấn đề như Iran, Triều Tiên và biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, dưới thời Biden, Mỹ sẽ focus hơn vào việc xây dựng liên minh.
"Họ đã thể hiện rõ ràng rằng họ không vội theo đuổi các cuộc đối thoại chỉ vì mục đích đối thoại", Evan Medeiros, cựu cố vấn về châu Á dưới thời Obama cho biết.
Quan chức cấp cao này cũng nhấn mạnh, Mỹ muốn khai thác những mối quan tâm chung với các đồng minh.
"Chúng tôi đang đặt ưu tiên vào việc đào sâu những chia sẻ về lập trường với các đối tác và đồng minh nhằm giúp chúng ta nối dài những quan điểm chiến lược", quan chức này nói.
Ngày 3/3, Biden đã ban hành "chỉ dẫn chiến lược an ninh quốc gia tạm thời", khẳng định Trung Quốc là "đối thủ cạnh tranh duy nhất có khả năng kết hợp quyền lực công nghệ, quân sự, ngoại giao và kinh tế để gia tăng thách thức lâu dài với hệ thống quốc tế mở và bền vững".
Tại châu Á, Biden muốn thúc đẩy Quad - nhóm các quốc gia gồm Nhật Bản, Australia và Ấn Độ để chống lại Trung Quốc. Financial Times tuần này đưa tin Nhà Trắng đang dẫn đầu sáng kiến với Nhật Bản, Australia và Ấn Độ nhằm sử dụng "ngoại giao vaccine" ở châu Á để đối phó với tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.
Đồng minh liệu có đồng lòng?
Câu hỏi đặt ra là: Biden có thể thuyết phục được bao nhiêu đối tác, đặc biệt là châu Âu, sẵn sàng tham gia vào những kế hoạch này? Trong khi nhiều quốc gia có lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc thì các đồng minh châu Âu vẫn đặc biệt ngần ngại tham gia vào cuộc đối đầu kiểu Chiến tranh lạnh với Bắc Kinh.
Các quan chức Mỹ cũng thừa nhận rằng dù Mỹ và châu Âu chia sẻ nhiều giá trị chung, vẫn có những khác biệt có nguy cơ làm rạn nứt mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Sau khi Biden phát biểu tại hội nghị Munich, Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đều đưa ra bình luận nhấn mạnh nhu cầu cần hợp tác với Trung Quốc.
Các quan chức châu Âu và Mỹ cho biết họ sẽ tổ chức hàng loạt cuộc thảo luận trong những tuần tới về mọi thứ - từ hướng tiếp cận chiến lược cho tới các vấn đề cụ thể như làm cách nào ngăn cản Trung Quốc khỏi những công nghệ nhạy cảm về an ninh.
Dù vậy, chuyên gia Medeiros cho rằng trong khi Merkel và Macron "khẳng định rõ rằng sự liên kết nhằm chống lại Trung Quốc sẽ không xảy ra", Mỹ có thể xây dựng các liên minh trong những vấn đề cụ thể.
Các quan chức Mỹ tự tin rằng họ có thể tìm kiếm tiếng nói chung với châu Âu trong những vấn đề như Tân Cương và Hong Kong (Trung Quốc), hay những vấn đề kinh tế liên quan đến việc tiếp cận thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, họ cho rằng sẽ khó đạt được sự nhất trí trong những vấn đề về công nghệ, chẳng hạn như 5G - vấn đề từng gây căng thẳng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương thời Trump.
Nathan Sheets, cựu quan chức cấp cao thuộc Bộ Tài chính cho biết, lập trường cứng rắn hơn của Biden với Trung Quốc phản ánh sức ép từ lưỡng đảng trong Quốc hội, bị chi phối bởi thực tế rằng việc mềm yếu với Trung Quốc sẽ đe dọa đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022.
"Mọi người ở Washington thuộc cả hai đảng đều có sự nhất trí rộng khắp rằng Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chiến lược", chuyên gia Sheets nói.
Tuy nhiên, trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, bức tranh phức tạp hơn nhiều, một phần do một số chính trị gia muốn ưu tiên việc đảm bảo quan hệ thương mại tốt đẹp với Bắc Kinh.
Một minh chứng cho thách thức này là việc châu Âu đã ký thỏa thuận về đầu tư với Trung Quốc ngay trước khi Biden nhậm chức.
"Dù không ai muốn thừa nhận nhưng sự hợp tác Mỹ - châu Âu sẽ trở nên khó khăn hơn, nhất là sau khi Trung Quốc và EU ký thỏa thuận đầu tư", Anja Manuel, giám đốc Diễn đàn An ninh Aspen nhận định.
Bên cạnh đó, một vấn đề với Mỹ là sự nhìn nhận của châu Âu về mối đe dọa về kinh tế và an ninh từ Trung Quốc không mạnh mẽ như những gì diễn ra ở Washington.
Vẫn chưa có những quyết định lớn
Trong khi Mỹ tập trung vào việc tìm kiếm sự nhất trí với các liên minh thì những hành động của Washington tại Thái Bình Dương cho thấy Biden vẫn giữ lập trường cứng rắn với Trung Quốc. Hải quân Mỹ đã tiến hành các chiến dịch tự do hàng hải ở Eo biển Đài Loan và tiến hành các cuộc diễn tập 2 tàu sân bay ở Biển Đông - đây là lần thứ 3 và lần duy nhất kể từ năm 2012.
Dù vậy, chính quyền Biden vẫn chưa có bất kỳ quyết định lớn nào cho thấy sự tương xứng giữa những tuyên bố mạnh mẽ và những hành động cứng rắn.
Mike Gallagher, nghị sĩ đảng Cộng hòa bang Wisconsin, dẫn đầu luồng quan điểm chỉ trích Trung Quốc cho biết ông nhìn thấy những dấu hiệu đáng khích lệ nhưng vẫn cần giữ thái độ "chờ đợi và xem xét" về những động thái của chính quyền mới với Bắc Kinh.
"Tin tốt là nhiều cố vấn của Biden ngày càng nhận ra mối đe dọa từ Trung Quốc", nghị sĩ này đánh giá.
Nguồn: soha.vn