Dạo này MXH rần rần với tin ĐH Stanford tìm ra vaccine trị ung thư kiểu "thần thánh", chúng mình xin phép share lại bài phân tích từ tổ chức Ruy Băng Tím để anh chị em hiểu rõ hơn nhé!
Mấy ngày qua newsfeed toàn thấy tin "Mỹ nghiên cứu thành công vaccine chống ung thư!" Loại vaccine này được hype như kiểu "thần dược" - chỉ cần 1 mũi tiêm là tất cả tế bào ung thư bay màu luôn. Nghe xịn ghê chứ, đây không chỉ là ước mơ của bệnh nhân ung thư và gia đình mà còn của cả nhân loại nữa!
Nguồn gốc của những thông tin này là từ bài báo khoa học đình đám đầu năm nay trên tạp chí danh giá Science Translational Medicine của team Giáo sư Levy ở ĐH Stanford, California.
Mấy hôm nay Ruy Băng Tím nhận được cả đống câu hỏi từ các bạn bệnh nhân và người nhà về loại "vaccine chống ung thư" này. Nên hôm nay chúng mình sẽ mổ xẻ công trình nghiên cứu này cho anh chị em hiểu rõ ràng hơn nhé!
Trước tiên phải clear mấy point này trước:
• Đây là phương pháp điều trị ung thư KHÔNG phải hóa trị, cũng KHÔNG phải xạ trị, mà là "kích hoạt hệ miễn dịch trong cơ thể"
• Từ "Vaccine" ở đây hiểu là liều thuốc đưa vào cơ thể để boost hệ miễn dịch của người bệnh, và "vaccine chống ung thư" này KHÔNG dùng cho người khoẻ mạnh đâu nha! Đừng nhầm với các loại vaccine uốn ván, thủy đậu mà mình được tiêm lúc còn khoẻ để phòng bệnh nhé.
Mục tiêu chính của phương pháp miễn dịch trị liệu là làm sao cho tế bào miễn dịch (đặc biệt là tế bào T) nhận ra được tế bào ung thư và tiêu diệt chúng. Trong bài viết "Nguồn gốc ung thư và vai trò của miễn dịch" đã từng nói về việc ung thư xuất phát từ các đột biến ngẫu nhiên trong quá trình sống và vai trò quan trọng của hệ thống miễn dịch trong việc loại bỏ các tế bào có nhiều đột biến và thay đổi bất thường.
Tuy nhiên thỉnh thoảng hệ miễn dịch của mình vẫn fail trong việc tiêu diệt tế bào ung thư, và các nhà khoa học đang research kỹ hơn các cơ chế này để cải thiện nó, kích hoạt lại nó nhằm sử dụng miễn dịch như một trong những phương pháp điều trị ung thư đầy hứa hẹn.
1/ Vaccine chống ung thư này có thật sự "thần thánh" không?
Câu trả lời là "CÓ" đó các bạn! Vaccine này đã cho kết quả cực kỳ mỹ mãn trên nhiều loại mô hình ung thư của chuột như: lymphôm, ung thư ruột, ung thư da và ung thư vú. Tỉ lệ thành công gần như tuyệt đối luôn! Sự thành công của phương pháp này không chỉ đạt được trên những mô hình ung thư cơ bản như cấy tế bào ung thư dưới da mà còn hiệu quả trên mô hình ung thư phức tạp hơn như sử dụng chuột đột biến gene để khối u tự kích thích hình thành.
Hình 1: Mô hình ung thư trên chuột đột biến MMTV-PyMT. Đây là loại mô hình ung thư vú ác tính tự phát triển và gây nên di căn ở phổi. (Nguồn: bài báo khoa học Levy et al., 2018 Science Translational Medicine)
Nhóm hình A: Dãy hình trên: các con chuột được làm đối chứng (điều trị bằng giả dược). Dãy hình dưới: các con chuột được điều trị bằng phương pháp miễn dịch trị liệu CpG & Kháng thể anti OX40 (anti OX40 antibody).
Nhóm B: Số lượng các khối u di căn đến phổi của các con chuột trong nhóm giả dược (màu đen) và các con chuột nhóm được điều trị (màu đỏ).
Nhóm C: Tỉ lệ sống sót của các con chuột ở nhóm giả dược và nhóm được điều trị, quan sát trong 25 tuần.
2/ Vaccine này gồm những gì?
Vaccine này có 2 thành phần chính:
Unmethylated CG–enriched oligodeoxynucleotide hay gọi tắt là CpG. Đây là chất có khả năng gắn với thụ quang trong tế bào tên là Toll-like receptor 9 (gọi tắt là TLR9). Việc gắn kết của chất CpG này lên thụ quang TLR9 sẽ boost sự hình thành một thụ quang khác tên là OX40 trên màng tế bào của tế bào miễn dịch T.
Kháng thể Anti-OX40 (anti OX40 antibody): Đây là kháng thể có khả năng gắn kết đặc hiệu với thụ quang OX40 trên màng tế bào T ở trên để kích thích tế bào T này biệt hóa thành tế bào chống ung thư.
Hình 2: Mô tả thụ quan OX40 thể hiện trên màng tế bào miễn dịch T và được gắn kết với kháng thể anti OX40 (Nguồn: https://blog.crownbio.com/)
3/ Phác đồ điều trị như nào?
Tiêm trực tiếp vào khối u tổng cộng 3 đợt và cách ngày. Liều lượng tiêm vào khối u rất thấp so với các ứng dụng sử dụng các chất này trước đó nên không gây tác dụng phụ nào ảnh hưởng đến sức khoẻ. Liều được sử dụng cho mỗi lần tiêm là 50 ug (microgram) đối với CpG và 4 ug đối với kháng thể anti OX40.
Hình 3: Phác đồ điều trị được sử dụng trong nghiên cứu trên chuột (Nguồn: bài báo khoa học Levy et al., 2018 Science Translational Medicine)
4/ Nguyên lý hoạt động của vaccine ra sao?
Việc tiêm trực tiếp 2 thành phần trên vào một khối u bất kỳ trên cơ thể chuột đã giúp kích hoạt các tế bào miễn dịch trong khối u của chuột. Các tế bào miễn dịch trong khối u này sẽ bắt đầu nhận biết tế bào ung thư và tiêu diệt chúng. Hơn nữa, các tế bào miễn dịch này còn tiếp tục lan rộng ảnh hưởng ra toàn cơ thể và diệt luôn các tế bào ung thư di căn khác nữa!
5/ Việc phát triển vaccine đang ở đâu rồi?
Sau thành công mỹ mãn của nghiên cứu và được công bố trên tạp chí khoa học hàng đầu thì nghiên cứu đã được đưa vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 (mã số thử nghiệm là NCT03410901). Các bạn có thể dùng mã số thử nghiệm để tìm và xem thêm chi tiết cụ thể trên trang web https://clinicaltrials.gov
Một số chi tiết nổi bật của thử nghiệm này như sau:
Kế hoạch của thử nghiệm này làm trên 15 bệnh nhân lymphôm (Low-Grade B-Cell Non-Hodgkin Lymphomas).
Kết hợp phương pháp miễn dịch trị liệu nói trên với xạ trị nhẹ tại chỗ (local low-dose radiation). Trong đó mục đích xạ trị nhẹ làm cho tế bào ung thư bị tổn thương để tế bào miễn dịch dễ nhận biết hơn.
Phác đồ điều trị:
• Bệnh nhân được xạ trị vào ngày 1, 2.
• CpG (SD-101) được tiêm vào khối u vào ngày 2, 9, 16, 23, và 30.
• Kháng thể anti-OX40 (BMS-986178) được truyền qua tĩnh mạch vào ngày 3, 30, 58, 86, 114 và 142.
• Sau quá trình điều trị bệnh nhân sẽ được theo dõi mỗi 3-6 tháng trong vòng 18 tháng.
• Thử nghiệm lâm sàng được ước tính sẽ hoàn thành vào ngày 9 tháng 10 năm 2020.
Kết luận
Với vai trò là những người đang nghiên cứu về ung thư thì team Ruy Băng Tím đánh giá cao kết quả nghiên cứu này lắm! Nó có thể là một bước tiến lớn trong việc sử dụng miễn dịch trị liệu trong điều trị ung thư đó. Nghiên cứu này nếu thành công sẽ hứa hẹn giảm chi phí điều trị, tăng sự an toàn và hiệu quả trong điều trị ung thư rất nhiều. Let's HOPE!
Chịu trách nhiệm nội dung: TS Nguyễn Hồng Vũ
Tài liệu tham khảo:
Sagiv-Barfi I, Czerwinski DK, Levy S, Alam IS, Mayer AT, Gambhir SS, Levy R, 2018. Eradication of spontaneous malignancy by local immunotherapy. Sci Transl Med. 10(426) pii: eaan4488.
Loading…
clinicaltrials.gov
Ruy Băng Tím là tổ chức phi lợi nhuận về phòng chống ung thư tại Việt Nam, được thành lập vào ngày 12/12/2015 với sự tham gia của các bác sĩ ung bướu, các nhà khoa học nghiên cứu về ung thư trong và ngoài nước.
Ruy Băng Tím mong muốn xây dựng một website khoa học đáng tin cậy, chuyên cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về ung thư. Các bài viết đều được các tác giả tra cứu kỹ lưỡng trước khi viết, có dẫn nguồn đầy đủ để người đọc có thể tham khảo.
Nguồn: soha.vn