Súng tiểu liên Uzi chính là một minh chứng sống cho câu "nhỏ nhưng có võ" đấy các bạn ơi! Từ một đất nước non trẻ với ngành công nghiệp quốc phòng còn đang "tập tễnh" nhưng đầy tham vọng, Israel đã cho ra đời một khẩu súng iconic đến mức ai cũng phải biết
Câu chuyện về khẩu súng làm nên "brand" vũ khí Israel
Nói thật là khi nhắc đến vũ khí dễ nhận biết nhất thời hậu chiến, mọi người thường nghĩ ngay đến Mỹ hay Liên Xô. Nhưng plot twist ở chỗ - một quốc gia trẻ nhất lại tạo ra được "bom tấn" như Uzi đấy!
Triết lý thiết kế của Uzi cực kỳ down-to-earth: đơn giản, rẻ tiền, giải quyết được vấn đề hậu cần của một đội quân "túi vẫn còn rỗng" trước khi lên level thành quân đội chuyên nghiệp. Và guess what? Không chỉ hit trong nước, Uzi còn "viral" ra quốc tế, được các nước như Nhật Bản, Đức, Bỉ, Peru và Brazil mê mẩn, thậm chí còn được sản xuất theo giấy phép ở nhiều nơi nữa!
Bối cảnh ra đời: Drama năm 1948
Quay lại năm 1948 khi Israel vừa "debut" trên bản đồ thế giới thì ngay lập tức bị hội bạn hàng xóm Arab (Ai Cập, Syria, Liban và Transjordan - tức Jordan bây giờ) "hội đồng" luôn
Lúc đó lực lượng IDF (Lực lượng Phòng vệ Israel) chỉ có đúng 200 khẩu súng máy, 10.000 súng trường và 3.600 súng tiểu liên từ đủ nguồn - chủ yếu do những người Israel yêu nước ở Mỹ và châu Âu quyên góp. Thậm chí nhiều người phải dùng cả súng thể thao và súng ngắn để "cân team" với liên minh Arab hùng mạnh!
Vấn đề lớn nhất lúc này không phải là thiếu người, mà là... thiếu đạn và phụ tùng! Do vũ khí từ nhiều nguồn khác nhau nên việc đảm bảo đạn dược là cả một bài toán "đau đầu". Israel lúc này vừa mới thành lập, chưa có đồng minh thân thiết, ngân sách thì "cháy túi", thậm chí cả máy bay chiến đấu cũng phải mua... buôn lậu
Giải pháp? Tận dụng "sức mạnh não bộ" của giới trí thức và những người Do Thái từng tham gia Thế chiến II để tự chế tạo vũ khí!
Enter: Trung úy Uziel Gal - "ông tổ" của Uzi
Năm 1952, một anh lính Israel gốc Đức tên là Trung úy Uziel Gal đã sáng tạo ra một khẩu súng tiểu liên mới và nhanh chóng được cấp bằng sáng chế. Khẩu súng này có:
• Cấu tạo siêu gọn nhẹ
• Cơ chế lên đạn bằng phản lực bắn, tận dụng khối lượng của toàn bộ khóa nòng để hãm lực giật
• Tay cầm đặt ở giữa, bên trong là hộp tiếp đạn thẳng → súng cân bằng cực đỉnh khi sử dụng
Thiết kế này không chỉ giúp súng gọn gàng mà còn tăng tính cơ động, xạ thủ có thể bắn bằng một tay và thay hộp đạn trong đêm tối theo kiểu "bàn tay tìm thấy bàn tay" - nghe xịn không nào?
Thông số kỹ thuật nghe mà mê:
• Khóa nòng mở, lồng vào bên trong để giữ kích thước nhỏ gọn
• 2 chế độ: bắn phát một và bắn liên thanh
• Tốc độ bắn: ~600 phát/phút
• Đạn 9mm, hộp 25-32 viên
• Tầm bắn hiệu quả: 200m
• Hệ thống ngắm đơn giản với 2 chế độ gần/xa
• Khóa 3 chế độ an toàn kết hợp chặn kim hỏa → độ safety 10/10
Vì sao Uzi lại quá "xịn xò"?
Một là, chế tạo bằng phương pháp đột dập → sản xuất hàng loạt dễ dàng và rẻ, hợp với túi tiền một quốc gia đang "gầy ví"
Hai là, hộp tiếp đạn kiêm tay cầm ở giữa súng làm cho nó cân bằng như một khẩu súng ngắn
Ba là, độ an toàn cao, sử dụng đơn giản đến mức không cần training nhiều, ngay cả trẻ em và phụ nữ cũng dùng được (tuy nhiên không khuyến khích nhé!)
Cuối cùng, dùng đạn 9x19 parabellum - loại đạn phổ biến cho súng ngắn lúc đó → nguồn đạn luôn "abundant"
Nhưng mà... Uzi cũng có giới hạn đấy!
Tuy xịn nhưng Uzi không phải vũ khí tiêu chuẩn của bộ binh Israel. Lý do? Tầm bắn hiệu quả chỉ tối đa 200m nên chỉ "phang" tốt trong khu đô thị, còn ở địa hình trống trải, đồi núi thì... hơi "thua" súng trường tiến công.
Phần lớn IDF dùng FN-FAL của Bỉ, còn Uzi được trang bị cho lính dù, xe tăng, xe bọc thép và các đơn vị đặc biệt.
Debut chiến trường: Năm 1954 tại đèo Mitla
IDF bắt đầu "flex" Uzi từ năm 1954. Trận chiến đầu tiên là khi lính dù Israel thuộc đơn vị 202 phục kích tại đèo Mitla trên bán đảo Sinai. Uzi nhỏ gọn nhưng hỏa lực mạnh mẽ đã tỏ ra cực kỳ hiệu quả trong combat với quân Ai Cập phòng thủ trong các hang động!
Trong cuộc chiến năm 1956, Uzi được sử dụng khắp nơi: sa mạc Sinai chống Ai Cập, đường phố và ngõ hẻm Bờ Tây chống Jordan, và Cao nguyên Golan chống Syria.
Tuy nhiên, cuối những năm 1950, quân Arab đã được trang bị AK-47 của Liên Xô với tầm bắn hiệu quả gấp 3 lần Uzi. Để "balance" lại, IDF được Mỹ trang bị M-16 và tự phát triển súng trường tiến công Galil dựa trên AK-47. Còn Uzi thì được cải tiến và trang bị cho lực lượng đặc biệt.
Các phiên bản "upgrade" của Uzi:
• Mini Uzi: phiên bản nhỏ gọn hơn, báng gấp được, dễ che giấu
• Micro Uzi: còn mini hơn nữa!
• Uzi Pro (2010): phiên bản mới nhất, được đánh giá là "kế thừa xứng đáng" với các đặc tính của tiểu liên tương lai
Uzi trong biên chế QĐND Việt Nam - The Vietnamese chapter
Plot twist: Uzi không chỉ nổi tiếng ở Israel mà còn "đặt chân" đến Việt Nam! Ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam đã sản xuất và trang bị Uzi cho các lực lượng đặc biệt, trong đó có đặc công.
Tại sao Uzi lại "hợp duyên" với chiến sĩ Việt Nam?
• Ngắn gọn, phù hợp với thể trạng người Việt
• Tốc độ bắn nhanh → tiện lợi trong các hoạt động đặc biệt
• Cực đỉnh trong cận chiến, bắn găm, bắn gần - rất "match" với chiến thuật đặc công của ta
Và không chỉ dừng lại ở mức "xài", Việt Nam còn có nhiều cải tiến để phù hợp với điều kiện thực tế! Một trong những upgrade đáng chú ý là thiết bị hiệu chỉnh kính ngắm MARS bằng laser cho Micro Uzi - giúp nâng cao hiệu suất khai thác và hiệu quả chiến đấu đáng kể
Bottom line:
Uzi chính là một "case study" hoàn hảo về một dự án đơn giản nhưng thành công từ một ngành công nghiệp vũ khí non trẻ. Một khẩu súng được thiết kế tốt, đáng tin cậy, làm bằng phương pháp dập nguội đã trở thành một trong những khẩu súng iconic nhất từng được chế tạo trên thế giới.
Mặc dù hiện nay có nhiều mẫu súng hiện đại hơn ra đời và thay thế vai trò của Uzi, nhưng lịch sử quân sự thế giới vẫn ghi nhận đây là một trong những loại vũ khí thành công nhất ever!
Nguồn: soha.vn