Nói thật là hệ thống phòng không của Ukraine giờ đang... toi rồi đấy Mà ngày xưa thời Liên Xô, đất Ukraine từng là nơi bố trí hệ thống phòng không dày đặc nhất châu Âu luôn á!
Nhưng mà ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine quyết tâm comeback và gây bất ngờ cho thế giới lần nữa nè! Lần này họ kết hợp cùng tập đoàn công nghiệp quốc phòng Ba Lan để phát triển một hệ thống tên lửa phòng không tầm trung cực xịn.
Hai quốc gia được xem như "tiền đồn chống Nga" là Ba Lan và Ukraine thời gian qua đã có nhiều chương trình hợp tác phát triển vũ khí rất đáng chú ý luôn nha.
Dự án tham vọng giữa hai "anh em"
Vừa rồi, Công ty quốc phòng tư nhân WB Electronics của Ba Lan và Tập đoàn Công nghiệp Quốc phòng Nhà nước Ukraine (UkroboronProm) đang lên kế hoạch cùng phát triển một hệ thống phòng không tầm trung mới hiện đại, được claim là "đủ sức bắn hạ bất kỳ loại máy bay nào của Nga"
Ông Roman Mushal - đại diện của WB Electronics đã flex sơ bộ về tính năng của hệ thống phòng không mới này: Bán kính phòng không từ 30 đến 110 km, cơ động siêu cao và có thể bắn hạ bất kỳ vật thể bay nào, kể cả tên lửa hành trình bay sát mặt đất đấy!
Tuy nhiên plot twist là... hệ thống phòng không mới này về cơ bản vẫn là "bình mới - rượu cũ" thôi Đây chính là loại tên lửa không đối không R-27 cũ từ thời Liên Xô được cải tiến để phóng từ mặt đất á.
Vũ khí của tương lai hay chỉ là marketing?
Theo ông Mushal, hiện tại hệ thống phòng không mới của liên doanh chưa có tên (chắc đang nghĩ tên xịn xò ), nhưng theo tính toán thì thời gian phát triển nhanh nhất cũng phải mất khoảng 3 năm.
Trên các phương tiện truyền thông Ukraine, hệ thống phòng không mới đang được hype là "vũ khí của tương lai". Nhưng thực tế, đây chỉ là hệ thống tên lửa phòng không được cải tiến từ tên lửa hàng không thôi - kiểu cải tiến này thường chỉ dành cho các nước đang phát triển mà.
Theo các nhà phát triển, hệ thống phòng không mới được thiết kế để tạo ra lớp ô phòng không bảo vệ các công trình quan trọng, các đơn vị binh chủng hợp thành trong chiến đấu, chống lại các mối đe dọa từ trên không - từ tên lửa hành trình bay sát mặt đất, tên lửa không đối đất, tên lửa chống hạm, chống radar, thậm chí là cả tên lửa đạn đạo nữa đấy... (nghe ambitious phết nhỉ? )
Với tầm bắn linh hoạt tùy loại đầu đạn, xa nhất có thể đạt 110 km - tương đương hệ thống phòng không Patriot PAC-2 của Mỹ luôn! Các bệ phóng tên lửa di chuyển cực nhanh nhờ dùng khung gầm xe tải việt dã Jelcz 662D của Ba Lan.
Đánh giá sơ bộ thì tính năng của tổ hợp phòng không mặt đất tầm trung này khá ổn đấy, ngang với tổ hợp phòng không Buk mới của Nga và Patriot PAC-2 của Mỹ.
Nhưng mà chỉ là đánh giá sơ bộ thôi nha! Hầu hết các chuyên gia quốc phòng được hãng tin Nga RIA Novosti phỏng vấn đều tỏ ra hoài nghi về dự án này lắm
Theo các chuyên gia quân sự, tất nhiên có thể chuyển đổi tên lửa hàng không (phóng từ máy bay ở độ cao lớn) sang bắn từ mặt đất, nhưng nó sẽ không có tốc độ cao và tầm bắn xa như mong đợi đâu.
Những thử thách cực khó
Vladimir Korovin - chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chính trị-Quân sự thuộc MGIMO của Bộ Ngoại giao Nga, ngay lập tức gọi dự án này là "không hứa hẹn"
Trong cuộc phỏng vấn với RIA Novosti, ông Korovin cho rằng tên lửa R-27 được chế tạo theo nguyên lý phóng từ trên không, do đó các nhà phát triển Ukraine và Ba Lan phải giải bài toán động cơ phóng để tạo gia tốc ban đầu cho tên lửa.
Phải hiểu là tên lửa hàng không được phóng từ không trung khi máy bay đang chuyển động với vận tốc cao, nên tên lửa có lực đẩy lớn sẵn rồi. Còn việc tạo ra động cơ để cung cấp sơ tốc ban đầu cho tên lửa như khi phóng từ trên không thì... không phải dễ đâu nha!
Phát triển một hệ thống phòng không hoàn toàn không đơn giản tí nào. Để phát triển hệ thống phòng không KM-SAM cho riêng mình, Hàn Quốc - một quốc gia có nền công nghiệp quốc phòng tương đối phát triển - đã phải liên doanh với Nga (thực chất là mua công nghệ Nga luôn), trong khi Ukraine và Ba Lan đều chưa có kinh nghiệm phát triển các hệ thống phòng không như vậy cả.
Quay lại tên lửa hàng không R-27, tên lửa này được phát triển vào giữa những năm 1970 tại Phòng thiết kế MMCB của Moscow Vympel.
R-27 có thể tiêu diệt mọi loại mục tiêu như máy bay cánh bằng, trực thăng, tên lửa hành trình và UAV trong mọi điều kiện thời tiết, cả ngày lẫn đêm, được trang bị rộng rãi cho cả họ máy bay chiến đấu dòng Su và MiG.
Để đáp ứng yêu cầu, tên lửa R-27 liên tục được nâng cấp, nhưng sau khi Liên Xô sụp đổ, các phiên bản R-27 của Ukraine hoàn toàn không được nâng cấp do thiếu tiền
Tuy nhiên Ukraine cũng là quốc gia tham gia sản xuất một số bộ phận và linh kiện của loại tên lửa này (bản quyền tên lửa R-27 sau khi Liên Xô tan rã thuộc về Nga), trong đó đáng chú ý là các loại đầu dò của tên lửa và họ cũng được thừa hưởng một phần tài liệu từ thời Liên Xô.
Hiện nay Ukraine còn một số lượng lớn tên lửa loại này, chúng vẫn có thể sử dụng được, nhưng chắc chắn không thể chống lại các mục tiêu hàng không hiện đại đâu.
Ngoài ra, theo ông Korovin, có nhiều vấn đề quan trọng mà ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine không thể giải quyết nếu không có sự tham gia của Vympel (mà điều này chắc chắn không bao giờ xảy ra rồi ).
Ba Lan và Ukraine đều không có nhiều kinh nghiệm trong việc thiết kế các hệ thống phòng không, ngay cả xe vận chuyển cũng đòi hỏi là loại xe thiết kế chuyên dùng để đảm bảo an toàn cho hệ thống.
Nước cờ... tuyệt vọng?
Ukraine không phải là quốc gia đầu tiên cố gắng lấp đầy khoảng trống trong hệ thống phòng không theo cách này. Những ý tưởng như vậy đã có từ lâu và đều... thất bại cả Kinh nghiệm cải tiến tên lửa hàng không thành tên lửa phòng không của Nam Tư cũ đã được giới quân sự thế giới biết đến rồi.
Vào giữa những năm 1990, một số hệ thống tên lửa phòng không (kể cả loại gắn trên xe kéo và xe bệ tự hành) đã được tạo ra cùng lúc. Những hệ thống này thậm chí đã được sử dụng để chống lại máy bay Mỹ và NATO trong cuộc can thiệp quân sự vào quốc gia này năm 1999, nhưng hiệu quả chiến đấu... không ai biết được luôn
Hệ thống phòng không của Ukraine hiện đang ở trong tình trạng rất tệ, mặc dù dưới thời Liên Xô, lãnh thổ Ukraine là nơi được bố trí các hệ thống phòng không dày đặc nhất châu Âu.
Khi Liên Xô tan rã, Ukraine được thừa hưởng rất nhiều hệ thống tên lửa phòng không cả cũ và mới lúc đó như: S-75, S-125, S-200, tổ hợp phòng không lục quân Buk, hệ thống phòng không tầm cao S-300PT và PS được chế tạo vào những năm 1970-80.
Do thiếu kinh phí và nạn tham nhũng tràn lan, những hệ thống phòng không bị bán tháo ra nước ngoài, số còn lại xuống cấp nặng và vào đầu những năm 2000, chỉ còn lại khoảng 300 hệ thống còn có khả năng chiến đấu.
Điều không may là Ukraine hoàn toàn không thể sản xuất được những loại tên lửa cho các hệ thống phòng không này
Ba Lan và Ukraine là một trong những nước Đông Âu hiện nay có lập trường hàng đầu thân phương Tây và xa rời Nga. Trong cuộc khủng hoảng ở Ukraine hiện nay, Ba Lan cũng thể hiện thái độ phản đối mạnh mẽ Nga, cáo buộc Nga can thiệp vào công việc nội bộ, làm xáo trộn tình hình ở nước láng giềng và hăng hái kêu gọi phương Tây trừng phạt Nga.
Với việc hai "tiền đồn chống Nga" hợp tác trong một dự án quốc phòng tham vọng như trên, chắc chắn Moskva đang cảm thấy rất lo lắng và phải sớm đề ra biện pháp đối phó.
Nguồn: soha.vn