Báo cáo "Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024-2074" vừa được Cục Thống kê chủ trì biên soạn cùng với các chuyên gia và sự hỗ trợ của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) mới đây đã thả thính những con số khá "chấn động" về dân số nước nhà trong 50 năm tới nè!
Dựa theo xu hướng sinh con hiện tại của Việt Nam, kết hợp với việc tham khảo phương pháp dự báo dân số của UN trong báo cáo Triển vọng dân số thế giới năm 2024 (World Population Prospect 2024), các chuyên gia đã xây dựng dự báo Tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam giai đoạn 2024-2074 theo ba phương án: Thấp, trung bình và cao.
UN xây dựng dự báo mức sinh tương lai của các quốc gia dựa trên lý thuyết chuyển đổi nhân khẩu học. Theo báo cáo Triển vọng dân số thế giới năm 2024, mặc dù quá trình giảm sinh có khác biệt giữa các quốc gia, nhưng tốc độ và xu hướng giảm sinh thường "follow" một mô hình chuyển đổi sinh tổng quát gồm ba giai đoạn:
Giai đoạn 1: Giai đoạn tiền chuyển đổi - thời kỳ mức sinh cao mà không có dấu hiệu thay đổi rõ rệt
Giai đoạn 2: Giai đoạn chuyển đổi mức sinh - được mô hình hóa bằng hàm logistic kép (doublelogistic function) sử dụng mô hình phân cấp Bayes (Bayesian hierarchical model)
Giai đoạn 3: Giai đoạn hậu chuyển đổi - thời kỳ mức sinh thấp, được mô hình hóa bằng mô hình chuỗi thời gian tự hồi quy bậc nhất trong khung phân cấp Bayes (Bayesian hierarchical framework)
Mô hình chuyển đổi sinh của UN cho thấy tốc độ giảm sinh thường "fast and furious" nhất ngay sau khi quá trình suy giảm bắt đầu. Tốc độ này có xu hướng chậm lại khi mức sinh giảm xuống gần đến các giá trị "trung gian" và tiếp tục giảm chậm hơn khi tiến gần đến mức sinh thay thế.
Kết quả Điều tra DSGK năm 2024 cho thấy Tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam là 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế. Từ năm 2009 đến hết năm 2022, trong suốt gần 15 năm, mức sinh của Việt Nam duy trì tương đối "stable" quanh mức sinh thay thế.
Tuy nhiên, trong 2 năm gần đây (2023-2024), mức sinh Việt Nam bắt đầu có dấu hiệu giảm nhanh hơn, xuống còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024 - một con số khá báo động đấy các bạn ơi!
Theo mô hình Bayes, mức sinh của Việt Nam được dự báo bằng cách kết hợp thông tin về mức sinh trong quá khứ và hiện tại với số liệu sinh từ các quốc gia có mức sinh thấp và ổn định. Từ đó ước tính giá trị TFR vào năm cuối của thời kỳ dự báo (2074) theo ba phương án mức sinh. Giá trị này được sử dụng để thiết lập giả thiết mức sinh cho 3 phương án: Thấp, trung bình và cao.
Theo phương pháp dự báo này: 50% kết quả dự báo TFR đến năm 2074 của Việt Nam đạt mức thấp hơn 1,72 con/phụ nữ; 10% kết quả dự báo thấp hơn mức 1,32 con/phụ nữ; 10% kết quả dự báo cao hơn mức 2,13 con/phụ nữ.
Trên cơ sở kết quả này, cùng với kinh nghiệm của các quốc gia duy trì xu thế mức sinh thấp và các mục tiêu chính sách của Chính phủ Việt Nam, CTK xây dựng giả thiết mức sinh theo ba phương án: Thấp, trung bình và cao cho dự báo dân số đến năm 2074 của cả nước, thành thị, nông thôn, 6 vùng kinh tế - xã hội và 34 tỉnh.
Cụ thể với ba phương án như sau nha:
Phương án mức sinh thấp: Giả thiết rằng xu hướng sinh của cả nước "follow" theo xu hướng giảm UN đã dự báo cho Việt Nam đến năm 2074 trong bối cảnh các chính sách đảm bảo duy trì mức sinh thay thế không được thực hiện hoặc thực hiện không hiệu quả. Theo giả thiết này, mức sinh của Việt Nam dự báo sẽ tiếp tục giảm và đạt mức 1,45 con/phụ nữ vào cuối kỳ dự báo (năm 2074). Đây là kịch bản "worst case" đấy mọi người!
Phương án mức sinh trung bình: Xu hướng thay đổi mức sinh của Việt Nam do tác động của các chính sách điều chỉnh mức sinh của Chính phủ, mức sinh từ năm 2024 được dự báo sẽ giảm chậm và duy trì gần mức sinh thay thế cho đến cuối thời kỳ dự báo. Theo đó, mức sinh chung của cả nước giai đoạn 2024-2074 sẽ theo mô hình giảm sinh nhưng giảm chậm. Đến cuối thời kỳ dự báo mức sinh của Việt Nam sẽ đạt 1,85 con/phụ nữ.
Nguồn: kenh14.vn
Dựa theo xu hướng sinh con hiện tại của Việt Nam, kết hợp với việc tham khảo phương pháp dự báo dân số của UN trong báo cáo Triển vọng dân số thế giới năm 2024 (World Population Prospect 2024), các chuyên gia đã xây dựng dự báo Tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam giai đoạn 2024-2074 theo ba phương án: Thấp, trung bình và cao.
UN xây dựng dự báo mức sinh tương lai của các quốc gia dựa trên lý thuyết chuyển đổi nhân khẩu học. Theo báo cáo Triển vọng dân số thế giới năm 2024, mặc dù quá trình giảm sinh có khác biệt giữa các quốc gia, nhưng tốc độ và xu hướng giảm sinh thường "follow" một mô hình chuyển đổi sinh tổng quát gồm ba giai đoạn:
Giai đoạn 1: Giai đoạn tiền chuyển đổi - thời kỳ mức sinh cao mà không có dấu hiệu thay đổi rõ rệt
Giai đoạn 2: Giai đoạn chuyển đổi mức sinh - được mô hình hóa bằng hàm logistic kép (doublelogistic function) sử dụng mô hình phân cấp Bayes (Bayesian hierarchical model)
Giai đoạn 3: Giai đoạn hậu chuyển đổi - thời kỳ mức sinh thấp, được mô hình hóa bằng mô hình chuỗi thời gian tự hồi quy bậc nhất trong khung phân cấp Bayes (Bayesian hierarchical framework)
Mô hình chuyển đổi sinh của UN cho thấy tốc độ giảm sinh thường "fast and furious" nhất ngay sau khi quá trình suy giảm bắt đầu. Tốc độ này có xu hướng chậm lại khi mức sinh giảm xuống gần đến các giá trị "trung gian" và tiếp tục giảm chậm hơn khi tiến gần đến mức sinh thay thế.
Kết quả Điều tra DSGK năm 2024 cho thấy Tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam là 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế. Từ năm 2009 đến hết năm 2022, trong suốt gần 15 năm, mức sinh của Việt Nam duy trì tương đối "stable" quanh mức sinh thay thế.
Tuy nhiên, trong 2 năm gần đây (2023-2024), mức sinh Việt Nam bắt đầu có dấu hiệu giảm nhanh hơn, xuống còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024 - một con số khá báo động đấy các bạn ơi!
Theo mô hình Bayes, mức sinh của Việt Nam được dự báo bằng cách kết hợp thông tin về mức sinh trong quá khứ và hiện tại với số liệu sinh từ các quốc gia có mức sinh thấp và ổn định. Từ đó ước tính giá trị TFR vào năm cuối của thời kỳ dự báo (2074) theo ba phương án mức sinh. Giá trị này được sử dụng để thiết lập giả thiết mức sinh cho 3 phương án: Thấp, trung bình và cao.
Theo phương pháp dự báo này: 50% kết quả dự báo TFR đến năm 2074 của Việt Nam đạt mức thấp hơn 1,72 con/phụ nữ; 10% kết quả dự báo thấp hơn mức 1,32 con/phụ nữ; 10% kết quả dự báo cao hơn mức 2,13 con/phụ nữ.
Trên cơ sở kết quả này, cùng với kinh nghiệm của các quốc gia duy trì xu thế mức sinh thấp và các mục tiêu chính sách của Chính phủ Việt Nam, CTK xây dựng giả thiết mức sinh theo ba phương án: Thấp, trung bình và cao cho dự báo dân số đến năm 2074 của cả nước, thành thị, nông thôn, 6 vùng kinh tế - xã hội và 34 tỉnh.
Cụ thể với ba phương án như sau nha:
Phương án mức sinh thấp: Giả thiết rằng xu hướng sinh của cả nước "follow" theo xu hướng giảm UN đã dự báo cho Việt Nam đến năm 2074 trong bối cảnh các chính sách đảm bảo duy trì mức sinh thay thế không được thực hiện hoặc thực hiện không hiệu quả. Theo giả thiết này, mức sinh của Việt Nam dự báo sẽ tiếp tục giảm và đạt mức 1,45 con/phụ nữ vào cuối kỳ dự báo (năm 2074). Đây là kịch bản "worst case" đấy mọi người!
Phương án mức sinh trung bình: Xu hướng thay đổi mức sinh của Việt Nam do tác động của các chính sách điều chỉnh mức sinh của Chính phủ, mức sinh từ năm 2024 được dự báo sẽ giảm chậm và duy trì gần mức sinh thay thế cho đến cuối thời kỳ dự báo. Theo đó, mức sinh chung của cả nước giai đoạn 2024-2074 sẽ theo mô hình giảm sinh nhưng giảm chậm. Đến cuối thời kỳ dự báo mức sinh của Việt Nam sẽ đạt 1,85 con/phụ nữ.
Nguồn: kenh14.vn