Năm 2020 Covid-19 mới bùng phát, các chuyên gia y tế lo sợ đại dịch sẽ tàn phá châu Phi và cướp đi mạng sống của hàng triệu người. Nhưng plot twist là kịch bản kinh hoàng đó đã không xảy ra, dù đây là một trong những nơi có tỷ lệ tiêm vaccine thấp nhất trên đời này luôn
Ở một khu chợ đông nghẹt thở tại thị trấn nghèo ngoại ô Harare (Zimbabwe), chị Nyasha Ndou giấu khẩu trang trong túi rồi chen chúc với hàng trăm người khác để mua bán trái cây và rau củ trên các quầy gỗ. Đa số người trong chợ đều không đeo khẩu trang nữa.
Cũng giống như nhiều nơi khác ở Zimbabwe, tại thủ đô Harare, câu chuyện về đại dịch Covid-19 như đang dần... out of trend. Các cuộc vận động chính trị, buổi concert và họp mặt gia đình đã comeback rồi nhé!
"Covid-19 đã biến mất rồi. Lần cuối bạn nghe tin ai mất vì Covid là khi nào? Khẩu trang giờ chỉ để bảo vệ ví tiền của tôi thôi. Cảnh sát sẽ phạt nếu ra ngoài mà không đeo", chị Ndou chia sẻ.
Đầu tuần trước, Zimbabwe chỉ ghi nhận có 33 ca mắc Covid-19 mới và 0 ca tử vong. Tình hình dịch Covid-19 trên toàn châu Phi cũng hạ nhiệt đáng kể luôn. Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số ca nhiễm SARS-CoV-2 tại châu Phi đã giảm từ tháng 7 rồi đó.
**Bí ẩn Covid-19 tại châu Phi là gì vậy trời? **
Khi Covid-19 bùng phát năm 2020, các chuyên gia y tế lo ngại đại dịch sẽ càn quét châu Phi và cướp đi sinh mạng của hàng triệu người. Thế nhưng đến giờ, kịch bản thảm khốc đó vẫn chưa xảy ra ở Zimbabwe hay phần lớn lục địa này.
Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng việc thu thập data Covid-19 chính xác rất khó, đặc biệt ở các nước châu Phi với hệ thống theo dõi ca bệnh chưa ổn lắm. Họ cũng cảnh báo xu hướng số ca mắc Covid-19 giảm ở châu Phi có thể dễ dàng đảo chiều bất cứ lúc nào.
Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh giảm nhanh một cách "bí ẩn" ở châu Phi đang làm các nhà khoa học bối rối không biết giải thích sao. "Châu Phi không có đủ vaccine và nguồn lực để chống Covid-19 như châu Âu và Mỹ. Nhưng somehow, tình hình có vẻ đang ổn áp hơn", Wafaa El-Sadr - Chủ tịch Ban y tế toàn cầu tại Đại học Columbia cho biết.
Chưa đến 6% dân số châu Phi được tiêm vaccine đấy nhé! Thế mà trong nhiều tháng qua, WHO vẫn mô tả châu Phi là "một trong những khu vực ít bị ảnh hưởng nhất bởi Covid-19 trên thế giới". Sốc chưa?
Một số nhà nghiên cứu cho rằng, lý do châu Phi tránh được đợt bùng phát nghiêm trọng của Covid-19 có thể do dân số trẻ ở lục địa này. Độ tuổi trung bình của người dân châu Phi là 20, so với khoảng 43 ở Tây Âu. Bên cạnh đó, tỷ lệ đô thị hóa thấp và người dân có xu hướng hoạt động ngoài trời nhiều hơn, đã giúp lục địa đông dân thứ hai thế giới tránh được hậu quả chết người của Covid-19. Những nghiên cứu khác đang tìm hiểu các nguyên nhân khác, kể cả yếu tố di truyền hoặc tiền sử nhiễm các bệnh về ký sinh trùng.
Ngày 19/11, các nhà khoa học tại Uganda cho biết họ phát hiện ra những bệnh nhân có tiền sử nhiễm sốt rét ít nguy cơ bị nặng và tử vong hơn sau khi mắc Covid-19.
"Chúng tôi thực sự bất ngờ khi thấy việc từng mắc bệnh sốt rét lại có tác dụng bảo vệ con người trước Covid-19", Jane Achan - cố vấn nghiên cứu cấp cao tại tổ chức Malaria Consortium và là đồng tác giả của nghiên cứu, nói.
Chuyên gia Achan cho biết việc từng nhiễm bệnh sốt rét có thể làm giảm bớt xu hướng hoạt động quá mức của hệ thống miễn dịch trên cơ thể bệnh nhân Covid-19.
Christian Happi - Giám đốc Trung tâm Gene và các Bệnh truyền nhiễm châu Phi tại Đại học Redeemer cho biết, các nhà chức trách đã quen với việc kiểm soát các đợt bùng phát dịch bệnh ngay cả khi không có vaccine. Ngoài ra, ông Happi cũng ghi nhận vai trò của mạng lưới các nhân viên y tế cộng đồng rộng lớn tại châu lục này.
Devi Sridhar - trưởng khoa y tế cộng đồng tại Đại học Edinburgh cho biết các nhà lãnh đạo châu Phi chưa được ghi nhận xứng đáng trước những hành động nhanh chóng trong đại dịch. Ông Sridhar đề cập đến việc Mali nhanh chóng đóng cửa biên giới trước khi Covid-19 bùng phát.
"Tôi nghĩ châu Phi có cách tiếp cận khác. Các nước tại lục địa này đối mặt với Covid-19 với tinh thần khiêm tốn vì họ đã trải qua nhiều dịch bệnh như Ebola, bại liệt và sốt rét", ông Sridhar nói.
**Châu Phi vẫn cần vaccine nhé! **
Data của WHO cho thấy số ca tử vong do Covid-19 ở châu Phi chỉ chiếm 3% tổng số ca tử vong trên toàn cầu, trong khi số ca tử vong ở châu Mỹ và châu Âu lần lượt chiếm 46% và 29%.
Tỷ lệ tử vong do Covid-19 thấp khiến những người Nigeria như Opemipo Are (23 tuổi ở thủ đô Abuja) cảm thấy an tâm. "Nhiều người từng nói rằng sẽ có xác người tử vong do Covid-19 trên đường phố nhưng không có điều gì như vậy xảy ra cả", Are nói.
Ngày 19/11, các nhà chức trách Nigeria đã mở rộng chiến dịch tiêm chủng. Mục tiêu của quốc gia Tây Phi này là tiêm vaccine Covid-19 cho 50% dân số trước tháng 2/2022, cho rằng đây là ngưỡng giúp họ đạt miễn dịch cộng đồng.
Oyewale Tomori - nhà virus học Nigeria, thành viên một số nhóm cố vấn của WHO cho rằng châu Phi có thể không cần nhiều vaccine như các nước phương Tây. Theo ông, đó là một quan điểm gây tranh cãi đang được thảo luận nghiêm túc giữa các nhà khoa học châu Phi.
Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh giảm nhiệt hiện tại không có nghĩa châu Phi không cần vaccine nha các bạn!
"Chúng ta cần phải tiêm chủng cho tất cả người dân để chuẩn bị cho đợt bùng phát tiếp theo. Nhìn vào những gì đang diễn ra ở châu Âu, khả năng có thêm nhiều ca mắc bệnh tràn sang đây là rất cao", Salim Abdool Karim - nhà dịch tễ học tại Đại học KwaZulu-Natal của Nam Phi cho biết.
Tại Zimbabwe, các bác sĩ rất trân trọng khoảng thời gian "nghỉ ngơi" trước Covid-19, nhưng họ lo sợ rằng đó chỉ là tạm thời thôi.
Nguồn: kenh14.vn