Nhân dịp Tuần lễ tiêm chủng thế giới do WHO phát động (diễn ra vào tuần cuối tháng 4 hàng năm), mình muốn update cho mọi người về tình hình tiêm chủng trên toàn cầu nè! Cũng như những vấn đề đang còn tồn tại, và đặc biệt là muốn hỏi ý kiến các bạn về chuyện có nên tiêm vaccine không nhé? (Đây là đu trend vì hiện giờ trên FB có mấy hội "bài vaccine" khá ầm ĩ đấy )
Trước tiên, update info mới nhất cho ae:
• Năm 2016, có tới 116.5 triệu trẻ em toàn cầu đã được tiêm 3 mũi vaccine cơ bản chống ho gà, uốn ván và bạch hầu. Có 130 quốc gia đạt độ bao phủ vaccine 3 trong 1 này ở mức 90% luôn!
• Số ca tử vong do bệnh sởi đã giảm tới 84% từ năm 2000 đến 2016 trên toàn cầu nhờ việc phổ cập vaccine sởi. Khủng không nào!
• Với bệnh bại liệt thì hiện chỉ còn 3 quốc gia còn dịch là Afghanistan, Nigeria và Pakistan thôi - giảm tới 99% từ năm 1988 (từ 125 nước giờ chỉ còn 3 nước!).
Tuy nhiên, thực tế là những năm gần đây việc phổ cập vaccine có vẻ đang chững lại. Vì vậy WHO đã đưa ra Kế hoạch hành động toàn cầu về vaccine đến năm 2020. Tháng 5/2017, Bộ Y tế của 194 quốc gia đã đồng loạt hưởng ứng giải pháp mới để tăng cường khả năng miễn dịch cho người dân bằng cách nâng cao hệ thống theo dõi và giám sát, giúp cập nhật các chính sách quan trọng để triển khai phổ cập vaccine tại các nước.
Còn ở Việt Nam thì sao?
Chương trình Tiêm chủng mở rộng của chúng ta đã được Bộ Y tế và các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những chương trình Y tế công cộng hiệu quả và thành công nhất đấy! Nhờ có chương trình này, hàng năm chúng ta đã bảo vệ được hàng triệu trẻ em khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cũng như bảo vệ hàng triệu phụ nữ và trẻ sơ sinh khỏi uốn ván sản khoa.
Thành tích "khủng" của Việt Nam:
• 11 nghìn xã phường, 704 huyện cả nước được tiêm chủng
• Hơn 1,5 triệu trẻ em, gần 1,6 triệu phụ nữ có thai được bảo vệ hàng năm với khoảng 50 triệu mũi tiêm để phòng 12 bệnh nguy hiểm nhất liên quan đến sự sống còn của trẻ em
• Đã quét sạch bệnh đậu mùa từ năm 1979
• Đã loại trừ hoàn toàn bệnh bại liệt từ năm 2000
• Đã loại trừ bệnh uốn ván sơ sinh vào năm 2005
• Đang thực hiện mục tiêu loại trừ bệnh sởi và giảm tỷ lệ nhiễm viêm gan vi rút B ở trẻ dưới 5 tuổi xuống 1% trước năm 2020
• Các bệnh như bạch hầu, ho gà, viêm não Nhật Bản, sởi đã giảm từ hàng trăm đến hàng nghìn lần so với thời kỳ trước khi có tiêm chủng
Tuy nhiên, vaccine cũng giống như các loại thuốc khác, không phải ai tiêm cũng ổn 100%. Vẫn có những trường hợp cá biệt xảy ra phản ứng sau tiêm chủng, đặc biệt ở trẻ em. Chúng ta cùng điểm qua các nguyên nhân có thể gây tử vong liên quan đến vaccine nhé:
Nhóm nguyên nhân do trùng hợp ngẫu nhiên với các bệnh lý khác:
Đây là nguyên nhân hay gặp nhất vì khác với thuốc chữa bệnh dùng đơn lẻ, vaccine được dùng hàng loạt cho rất đông người, chủ yếu là trẻ nhỏ. Giai đoạn này trẻ rất dễ bị nhiễm trùng hoặc các bệnh bẩm sinh - nguyên nhân chính gây tử vong - lại trùng với thời điểm tiêm vaccine. Theo Tổ chức Y tế thế giới, dị tật bẩm sinh và nhiễm trùng là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Hàng ngày ước tính ở Việt Nam có khoảng 70 trẻ em dưới 1 tuổi tử vong không rõ nguyên nhân hoặc do các nguyên nhân khác nhau. Nếu dấu hiệu bệnh chưa được phát hiện lúc tiêm chủng thì rất dễ bị nhầm là do vaccine gây ra.
Nhóm nguyên nhân do phản ứng quá mẫn cá thể:
Một số rất ít người có phản ứng quá mẫn cực mạnh với vaccine dẫn đến sốc phản vệ (không phải do chất lượng vaccine). Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Một số trường hợp sốc tối cấp không hồi phục thì dù cấp cứu kịp vẫn không qua khỏi.
Nhóm nguyên nhân do chất lượng vaccine không đạt yêu cầu:
Nếu do vaccine kém chất lượng thì đặc điểm là tai biến và tử vong xảy ra hàng loạt, cùng lúc với cùng một loại vaccine, cùng một lô. Tuy nhiên nguyên nhân này cực kỳ hiếm gặp vì tất cả lô vaccine trước khi lưu hành đều phải trải qua kiểm định nghiêm ngặt.
Nhóm nguyên nhân do sai sót trong thực hành tiêm chủng:
Do lỗi của cán bộ tiêm chủng như: bảo quản vaccine không đúng, tiêm sai chỉ định, sai liều lượng, sai đường dùng, tiêm nhầm thuốc. Nếu do nguyên nhân này thì tai biến thường chỉ xảy ra ở một điểm tiêm và liên quan đến một số cán bộ cụ thể. Các sai sót này có thể gây tai biến nhưng khó dẫn đến tử vong, trừ trường hợp tiêm nhầm thuốc độc.
Rất nhiều trường hợp tử vong dù được điều tra kỹ lưỡng vẫn không xác định được nguyên nhân. Trong trường hợp này được xếp vào nhóm không rõ nguyên nhân.
Mặc dù phản ứng sau tiêm và một số ít trường hợp tử vong liên quan đến tiêm chủng là khó tránh khỏi, nhưng lợi ích vaccine mang lại lớn hơn bội phần so với rủi ro! Mục đích của tiêm chủng là bảo vệ toàn thể cộng đồng, nên nếu tỉ lệ phản ứng sau tiêm nằm trong giới hạn của WHO thì vẫn phải duy trì tiêm chủng để tránh dịch bệnh bùng phát gây nguy hiểm cho toàn xã hội. Thực tế triển khai vaccine ở Việt Nam trong 30 năm qua với khoảng 600 triệu mũi tiêm, tai biến nặng xảy ra sau tiêm là cực kỳ hiếm - điều này đã chứng minh tính an toàn của vaccine rồi đó!
Theo mình, việc tiêm chủng vaccine cho trẻ hoặc cho bản thân là điều CỰC KỲ cần thiết để chống lại các bệnh đầu đời cũng như các căn bệnh nguy hiểm khác. Vì vậy mình rất phản đối việc loại bỏ vaccine, đặc biệt là các hội "bài trừ vaccine" và không cho trẻ đi tiêm chủng. Ai cũng biết làm gì cũng có nguy cơ tiềm ẩn, nhưng không thể chỉ vì vài chục ca tai biến mà phủ nhận toàn bộ một chương trình cứu sống hàng triệu người được!
Vậy các bạn nghĩ sao về vấn đề này? Hãy cùng chia sẻ ý kiến nhé!
Tham khảo: WHO, Viện vệ sinh dịch tễ TW
Nguồn: tinhte.vn