Sau 3 tuần, nhát kiếm đầu tiên của thần Công lý đã giáng xuống Nhà Trắng rồi nha!
Hôm trước tụi mình ngồi tám chuyện với một anh bạn làm ở World Bank về drama đang diễn ra ở Nhà Trắng (cách tòa nhà World Bank đúng một phố thôi á), anh ấy giải thích: "Mỹ có hệ thống tam quyền phân lập, plus báo chí là quyền lực thứ tư, nên Tổng thống không thể làm gì cũng được đâu nhé".
Dù có lệch lạc đôi chút, nhưng hệ thống kiểm chứng và cân bằng (check and balance) sẽ tự điều chỉnh lại thôi.
Có luật pháp, có dư luận, người ta chỉ đợi Tổng thống sai là ra đòn liền! Và thật sự, sau đúng 3 tuần, nhát kiếm đầu tiên của thần Công lý đã xuống tay rồi đây
Theo tin mới nhất, Tòa Phúc thẩm Khu vực Tư pháp số 9 của Hoa Kỳ ở San Francisco chiều 9-2 (giờ Mỹ) ra phán quyết với tỷ số 3:0 (cả ba thẩm phán liên bang đều đồng ý luôn) tiếp tục đình chỉ lệnh cấm di trú của Tổng thống Donald Trump.
Từ khi vào Nhà Trắng, ông Trump ký loạt sắc lệnh gây tranh cãi khắp nơi: bỏ Obamacare mà không có plan B, xây tường biên giới Mexico tốn 15 tỷ đô mà chưa biết kiếm tiền ở đâu ra...
Nhưng sắc lệnh cấm di trú mới là drama nhất vì cấm người tị nạn Syria, tạm ngưng nhận người tị nạn, và cấm có thời hạn công dân từ 7 nước có đa số dân theo Hồi giáo nhập cảnh vào Mỹ.
Trong vài giờ sau khi lệnh này ra đời, hàng trăm ngàn người bị ảnh hưởng, phải bỏ chuyến bay, bị giữ lại biên giới. Cả thế giới đều hoang mang về giá trị của nước Mỹ luôn
Tuy nhiên, sắc lệnh của Trump đã bị một thẩm phán liên bang bác bỏ vì cho rằng vi hiến do phân biệt đối xử. Phán quyết này có tác dụng cho toàn quốc luôn nha!
Thế là những người có visa tiếp tục được vào Mỹ dù họ đến từ 7 nước có lệnh cấm. Phía Nhà Trắng (đại diện là Bộ Tư Pháp) đang kiện ngược lại, họ cho rằng sắc lệnh của Tổng thống là hợp hiến vì lý do an ninh quốc gia.
Tòa Sơ thẩm và Phúc thẩm đã đình chỉ sắc lệnh của Tổng thống Trump rồi. Cuộc chiến này sẽ lên tới Tòa Thượng thẩm. Chắc chắn sẽ còn nhiều plot twist về sắc lệnh này nữa đây!
Từ thời lập nước, Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ đã nói rõ: mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Bình đẳng ở đây là về cơ hội, được mưu cầu hạnh phúc và bình đẳng trước pháp luật.
Dựa trên nguyên tắc đó, chính quyền liên bang Mỹ được thiết lập theo mô hình tam quyền phân lập. Quốc hội nắm quyền lập pháp. Tổng thống nắm quyền hành pháp còn Tòa án tối cao và các tòa án cấp dưới nắm quyền tư pháp.
Ba nhánh quyền lực này khống chế lẫn nhau và không cho phép ai có quyền tối thượng, ngồi trên pháp luật, kể cả Tổng thống hay Chủ tịch Quốc hội.
Lập pháp là biểu hiện ý chí chung của quốc gia. Nó thuộc về toàn thể nhân dân, được trao cho hội nghị đại biểu nhân dân - chính là Quốc hội đó.
Hành pháp thuộc về chính phủ, chịu trách nhiệm điều hành đất nước dựa trên luật pháp đã được thiết lập do Quốc hội thông qua.
Tư pháp là tòa án nhằm trừng trị tội phạm và giải quyết xung đột giữa các cá nhân, tổ chức. Các thẩm phán được lựa chọn từ dân và xử án chỉ tuân theo pháp luật mà không bị bất kỳ thế lực nào thao túng.
Những người lập nước Hoa Kỳ cũng nghĩ đến chuyện ba nhánh quyền lực kia thông đồng với nhau để thao túng quốc gia nên đã để báo chí tự do - và đây được gọi là quyền lực thứ tư thuộc về nhân dân!
Trong những ngày đầu cầm quyền ở Nhà Trắng, Tổng thống Trump ra nhiều sắc lệnh, họp báo phát biểu vượt quá chừng mực so với vị trí một người có quyền lực nhất thế giới.
Báo giới không bỏ qua bất kỳ chi tiết nào, kể từ việc ông Trump chế giễu lệnh tòa án như học sinh cấp 3, gọi thẩm phán là "cái người mang danh thẩm phán", coi thường NATO, có dịp là chê báo chí dù chẳng có evidence gì cả... Truyền thông đã làm đúng vai trò chỉ ra những sai sót của chính phủ.
Nhưng tới lệnh cấm di trú thì báo chỉ và biểu tình chưa đủ nữa. Giới luật phải lên tiếng và tòa án phải vào cuộc. Mọi đúng sai phải dựa trên Hiến pháp do Quốc hội thông qua. Tiếng nói tại tòa khác hẳn với tiếng hò reo trên đường phố nhé!
Cuộc chiến pháp lý sẽ còn dài dài, nhưng tới thời điểm này thì Tổng thống - tỷ phú Trump có thể đã hiểu ra một điều: lãnh đạo một công ty khác hoàn toàn với lãnh đạo quốc gia. Làm ở công ty thì Giám đốc có quyền quyết mọi việc vì ông ta có tiền. Nhưng tầm quốc gia, dùng tiền thuế của dân thì phải thực hiện theo hiến định thôi.
Nguồn: soha.vn