"Giờ thấy trên mạng nhiều người hô hào tự ứng cử lắm, khoảng chục mấy người rồi đó. Nhưng mà chưa kịp ứng cử đã tự nhận mình sẽ trượt rồi..." - ông Thuận chia sẻ với vẻ bất ngờ
**Quy trình hiệp thương: "Game" khó với người tự ứng cử**
Ông Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, có lần chia sẻ thẳng thắn: "Nhìn vào quy trình thì hiệp thương lần 2 mới xuất hiện người tự ứng cử. Nhưng mà còn mấy ngày nữa là đến lần hiệp thương thứ 3 rồi, không biết anh tự ứng cử có còn đứng vững được không nữa" (cười).
**- Thưa ông, trước đây ông từng mong muốn Quốc hội có nhiều đại diện của nhân dân hơn, đại diện thật sự hơn. Nhưng hiện tại việc bầu cử ĐBQH chủ yếu là Đảng cử xong dân bầu, khiến ứng cử viên tự ứng cử rất yếu thế?**
- Theo quy định của Luật bầu cử QH và HĐND thì ở TW có Hội đồng bầu cử Quốc gia, còn dưới địa phương có các Ủy ban bầu cử.
Ngoài ra còn có các hội nghị hiệp thương lần 1, 2, 3. Tuy nhiên, hiện tại người ta giao quyền cho hội nghị hiệp thương hơi... "khủng" quá đấy. Vấn đề này đã được nói rất nhiều rồi.
Khi xây dựng Luật bầu cử QH, HĐND, người ta đã yêu cầu phải có quy định khách quan hơn.
Ví dụ như quyền bầu cử, quyền ứng cử - Hiến pháp đã quy định là quyền đương nhiên rồi, nhưng lại giao cho một cơ quan nhiều quyền quá. Hội nghị hiệp thương của Mặt trận, của Hội đồng bầu cử và Thường vụ QH có quyền lớn quá.
Ở địa phương cũng thế luôn. Họ chọn lọc trước, tôi từng dự rồi, những căn cứ đưa ra rất cảm tính, không đầy đủ tí nào.
Đáng lẽ phải quy định rõ ràng như: anh phải có bao nhiêu chữ ký, hoặc nếu ra ứng cử mà không đủ 5% số phiếu thì phải đền tiền.
Ở các nước ngoài, nếu anh ra ứng cử không đủ 5% số phiếu thì cuộc bầu cử đó tốn mấy trăm triệu, anh phải đền đấy. Còn nếu anh đạt từ 5% số phiếu của cử tri trở lên thì oke, không vấn đề gì.
Do đó, người tự ứng cử phải có sự lựa chọn cho hợp lý. Còn ở đây lại lấy ý kiến nơi cư trú, nơi làm việc.
Chuyện lấy ý kiến ở nơi cư trú người ta bàn tán nhiều lắm. Có khi không phải cử tri ở nơi cư trú mà là cử tri ở đâu đó. Cũng có cử tri ở nơi cư trú được đánh giá tốt, nhưng đến hội nghị hiệp thương thì họ gạch tên ra với lý do không rõ ràng.
Vì vậy, từ gốc của điều luật như vậy nên người ta nghi ngại quyền ứng cử và quyền hiến định không thực hiện đúng theo quy định của Hiến pháp.
Tôi nhìn trong quy trình thì hiệp thương lần thứ 2 mới xuất hiện người tự ứng cử, tuy nhiên còn mấy ngày nữa đến lần hiệp thương thứ 3, không biết anh tự ứng cử có còn "sống sót" không nữa
Đang có chuyện như thế, nhưng nó còn ràng buộc nhiều thứ khác nữa. Ví dụ như Đảng viên phải được sự đồng ý của chi bộ, Đảng bộ gì đó, làm cho quyền hiến định của một công dân bị quyền khác cản trở.
Rõ ràng là quy định của Hiến pháp có hiệu lực thấp rồi.
Quay lại vấn đề chính, muốn đổi mới hoạt động của QH thì phải đổi mới đầu vào, đổi mới cơ cấu thì mới khởi sắc được.
Tôi hy vọng có 5% ĐBQH phát biểu độc lập. Người ta thường nói "nói phải củ cải cũng phải nghe" mà. 5% hoặc 10% đó không làm thay đổi bất cứ hoạt động nào của QH cả, bởi QH có tỷ lệ áp đảo khi bỏ phiếu.
Cũng có ý kiến cho rằng những anh này hay phát biểu tự do lắm, nhưng nếu anh nói lung tung thì mất uy tín, tự nhiên phải "tắt lửa". Tuy nhiên, ngược lại nếu anh khoác ra mặt tiêu cực, chống tham nhũng này nọ thì đó là vấn đề hấp dẫn đấy. Nếu muốn chống tham nhũng thì phải cho những người này vào để họ chống tham nhũng cho xem chứ.
**- Vậy theo ông phải đổi mới đầu vào của QH như thế nào?**
- Đổi mới đầu vào là phải tạo điều kiện cho những người không nằm trong cơ cấu thành phần được ứng cử, giới thiệu ứng cử thì những người đó mới có cửa để vào được.
Giờ cơ cấu thành phần, số lượng, người của tổ chức chính trị, xã hội, đoàn thể, Đảng, Nhà nước... được giới thiệu ứng cử, đâu có thấy chỗ nào dành cho người tự ứng cử đâu?
**- Theo ông thì hiện nay các hội nghị hiệp thương thường đánh giá người tự ứng cử rất cảm tính, vậy phải có tiêu chí thế nào?**
- (Cười)... Thực sự việc tạo điều kiện của mình cho người tự ứng cử là "cửa rất hẹp" đó. Có người còn nói là không thật, nên những người tự ra ứng cử có người bảo là những người uy tín không cao lắm, cho nên thất cử là đúng rồi.
Còn những người thật sự tâm huyết muốn ra ứng cử, họ nghĩ rằng họ ra chưa chắc đã được đưa vào danh sách chính thức. Hoặc họ ra chưa chắc đã trúng, nên họ không đem cái uy tín chính trị của họ để đánh đổi cho việc như thế.
Vì thế những người ứng cử này trong những năm đầu tiên rất sôi nổi, nhưng sau này một số người ứng cử chủ yếu là những người có uy tín rất thấp, trình độ yếu kém, trở thành... trò cười luôn
Tôi nhớ năm tôi còn làm việc, tôi cũng xin ra ứng cử theo nguyện vọng nhưng không được. Mình là Đảng viên, cán bộ nhà nước mà người ta còn ngại, huống chi những người khác người ta còn ngại hơn.
Đó là câu chuyện, nên khi người ta đặt vấn đề "không thật" thì tự nhiên người thật lòng họ không muốn tham gia.
Giờ tôi thấy trên mạng hô hào tự ứng cử, hiện cũng được chục mấy người rồi, nhưng chưa ứng cử đã nói mình sẽ thất cử rồi (cười)
Hay người ta cũng hô hào nên tạo điều kiện cho Việt kiều ứng cử, nhưng tôi đọc trong luật không có chỗ nào quy định cho Việt kiều ứng cử cả. Như vậy, nếu Việt kiều cứ nộp đơn ứng cử không biết sẽ xử lý ra sao?
Nguồn: soha.vn