Ông Trump đặt câu hỏi: "Ở cách xa Afghanistan 10 nghìn km, tại sao Mỹ lại phải đưa quân sang tham chiến ở đất nước này?"
Ngày 26/1/2018, Trưởng phái đoàn Mỹ Zalmay Khalilzad và Taliban Mullah Abdul Ghani Baradar thông báo tin hot: các cuộc đàm phán gần đây tại Doha giữa Mỹ và Taliban đã đạt breakthrough chưa từng có luôn á! Hai bên đã bắt tay được về những vấn đề siêu quan trọng để giải quyết cuộc xung đột ở Afghanistan.
Đồng ý và bất đồng gì nhỉ?
Thỏa thuận đáng chú ý nhất: Mỹ và quân đội nước ngoài sẽ rút về trong vòng 18 tháng, còn Taliban cam kết không để các tổ chức khủng bố như Al Qaeda, IS hay các nhóm khác dùng lãnh thổ Afghanistan làm căn cứ để chống lại Mỹ và các nước khác.
Một bản dự thảo Hiệp định đã được soạn xong rồi đó, hai bên hẹn tiếp tục đàm phán vào 25/2 nha.
Nhưng mà vẫn còn drama nhé! Taliban vẫn từ chối đàm phán trực tiếp với chính phủ Kabul mà Washington yêu cầu, vì họ không công nhận chính phủ này là hợp pháp và cho rằng đây chỉ là "bù nhìn" do Mỹ dựng lên thôi.
Taliban cũng chưa nghe lời Mỹ về việc ngừng bắn hoàn toàn và chấm dứt xung đột với tất cả các phe phái khác ở Afghanistan, vì họ muốn được đảm bảo từ phía Mỹ trước để phong trào của họ có thể tham gia chính trị nước nhà.
Nhìn lại cuộc chiến 18 năm siêu phức tạp với mối thù sâu đậm giữa Mỹ và Taliban, ai ngờ họ lại có thể ngồi chung bàn đàm phán và đạt được thỏa thuận chỉ sau 6 ngày (20-26/1/2019) thế này!
Việc đạt deal nhanh như vậy cho thấy cả hai đã hiểu rằng, đánh nhau mãi không xong đâu, phải ngồi xuống nói chuyện thôi. Washington lẫn Taliban đều mong muốn giải quyết chuyện Afghanistan bằng cách hoà bình sớm.
Tại sao lại vậy?
Theo nguồn tin Mỹ, cuộc chiến Afghanistan kéo dài 18 năm từ 2001 đến giờ đã "đốt" của Mỹ khoảng 1 nghìn tỷ đô luôn á! Khoảng 150 nghìn người Afghanistan và hơn 2,5 nghìn lính Mỹ đã thiệt mạng. Hiện có khoảng 14 nghìn binh sĩ Mỹ ở Afghanistan và tốn 45 tỷ đô mỗi năm từ ngân sách nhà nước.
Với sức mạnh quân sự và chi phí khủng thế mà 18 năm trôi qua, Mỹ và NATO vẫn không dẹp được Taliban.
Ngược lại, Taliban giờ kiểm soát hơn 60% lãnh thổ và đang trở thành một thế lực chính trị, quân sự có ảnh hưởng lớn ở Afghanistan. Taliban đang lên ngôi, giải pháp cho cuộc xung đột không còn nằm trong tay Washington nữa rồi.
Thành viên Taliban tại Afghanistan. Ảnh: Reuters
Mặc dù thỏa thuận cuối cùng giữa Washington và Taliban chưa được ký, nhưng động lực để đạt được thỏa thuận là rất mạnh mẽ đó. Vấn đề quan trọng nhất là rút quân Mỹ đã được giải quyết rồi. Động thái này sẽ tạo điều kiện dễ dàng hơn cho phiên đàm phán tiếp theo dự kiến tổ chức vào 25/2 tới tại Doha.
Vậy nên có cơ sở để tin rằng một Hiệp định cuối cùng sẽ sớm được ký kết thôi. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng muốn đạt được thỏa thuận với Taliban để có thể flex về "thành quả lịch sử" này trước cuộc họp Quốc hội thường niên sắp tới.
Trong cuộc họp nội các mới đây, Tổng thống Trump nói: "Việc Liên Xô đưa quân sang Afghanistan chính là nguyên nhân dẫn đến sự phá sản và sụp đổ của Liên bang Xô Viết". Ông Trump đặt câu hỏi: "Ở cách xa Afghanistan 10 nghìn km, tại sao Mỹ lại phải đưa quân sang tham chiến ở đất nước này?"
Việc rút quân khỏi Afghanistan sau khi tuyên bố rút các lực lượng Mỹ khỏi Syria là nằm trong kế hoạch của Tổng thống Trump nhằm giảm sự hiện diện của Washington tại khu vực Trung Đông, phục vụ cho chính sách "Nước Mỹ trên hết" của ông.
Hy vọng hoà bình cho Afghanistan
Chính phủ của Tổng thống Ashraf Ghani cũng rất mong muốn giải quyết sớm vấn đề Afghanistan để tập trung xây dựng lại đất nước bị tàn phá.
Ngày 28/1/2019, ông Ghani đã tuyên bố hoan nghênh thỏa thuận đạt được tại các cuộc thương lượng Doha và kêu gọi Phong trào Taliban đàm phán nghiêm túc với chính phủ Kabul để tìm ra giải pháp cho cuộc xung đột.
Thỏa thuận Mỹ-Taliban mới chỉ là bước đầu, nhưng quan trọng lắm á!
Qatar - nước đóng vai trò trung gian hoà giải đã có nhiều cố gắng đưa được hai bên vào bàn đàm phán. Các nước có ảnh hưởng lớn đối với cuộc xung đột Afghanistan như Ả Rập Saudi, các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Pakistan, Iran... đều hoan nghênh thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Taliban.
Liên Hợp quốc, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, các nước khối quân sự Bắc Đại Tây Dương... đều đánh giá tích cực kết quả đàm phán Doha này.
Thỏa thuận Doha giữa Mỹ và Taliban là bước đầu đầy hy vọng, mở ra cơ hội chấm dứt cuộc xung đột đẫm máu kéo dài, khôi phục lại hoà bình cho đất nước và nhân dân Afghanistan đã chịu quá nhiều đau khổ rồi.
Các mốc chính trong cuộc chiến Afghanistan
◌ 7/10/2001, Mỹ và đồng minh tiến hành chiến dịch quân sự "Tự do bền vững" ở Afghanistan lật đổ chế độ Taliban với lý do Taliban đứng sau vụ tấn công khủng bố ở Mỹ ngày 11/9/2001. Đến giờ, Mỹ đã mất hơn 2,5 nghìn binh sỹ và chi phí hơn 1 nghìn tỷ đô.
◌ Cuối năm 2014, hầu hết quân đội nước ngoài đã rút khỏi Afghanistan.
◌ Tháng 8/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký một chiến lược mới cho Afghanistan. Ông nói việc rút quân Mỹ nhanh chóng khỏi Afghanistan sẽ tạo ra khoảng trống cho những kẻ khủng bố tăng cường hoạt động. Đáp lại, Taliban yêu cầu Trump rút quân khỏi Afghanistan.
◌ Năm 2017, Mỹ có khoảng 11.000 quân ở Afghanistan. Tháng 9/2017, Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis tuyên bố Mỹ sẽ gửi thêm 3.000 quân tới Afghanistan.
◌ Ngày 21/12/2018, Tổng thống D. Trump tuyên bố sẽ rút một nửa trong số 14.000 lính Mỹ đang phục vụ tại Afghanistan. Ngay sau khi trở thành Tổng thống, ông D. Trump đã có ý định rút quân khỏi Afghanistan vì ông cho rằng cuộc chiến tranh tại đây hết sức tốn kém và không đem lại lợi ích gì cho nước Mỹ.
◌ Tháng 9/2018, chính quyền Mỹ cử Zalmay Khalilzad, người gốc Afghanistan, nguyên Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc, Iraq và Afghanistan làm Đặc phái viên của Mỹ về Afghanistan, Trưởng đoàn đàm phán của Mỹ với Taliban.
Nguồn: soha.vn