'Tù tại gia' (hay gọi theo cách xịn xò là quản chế tại nhà) nghe thì có vẻ nhẹ nhàng, nhưng thực ra nó đòi hỏi người bị phạt phải gắn một thiết bị giám sát điện tử vào người luôn đấy! Và đây vẫn đang là chủ đề gây tranh cãi nảy lửa ngay cả ở những quốc gia đã áp dụng lâu rồi.
Thiết bị giám sát là cái gì vậy trời?
Về cơ bản, thiết bị giám sát là một dạng định vị điện tử được gắn vào cơ thể người thụ án (thường là vòng đeo chân) và phải dùng công cụ đặc biệt mới tháo được. Nó sẽ liên tục phát tín hiệu để một thiết bị giám sát từ xa có thể theo dõi xem người đó có "phá vòng vây" hay không.
Ở Mỹ, những thiết bị này cần có hệ thống điện thoại để hoạt động. Đường dây này thu thập thông tin từ thiết bị và gửi về chính quyền địa phương. Một số đơn vị giám sát cũng có khả năng hoạt động tương tự và thông tin của tù nhân được gửi qua đường dây điện thoại.
Được làm gì khi tù tại gia?
Theo luật pháp Australia, những người tù tại gia được hưởng một số ngoại lệ nhất định nhưng rất hạn chế, chỉ giới hạn ở những việc thực sự cần thiết thôi nha.
Ở Mỹ, một số hoạt động được cho phép bao gồm: đi làm, tham dự các buổi lễ tôn giáo, đi tìm việc, sử dụng dịch vụ tư vấn về cai nghiện rượu hoặc ma túy và ra tòa.
Các hoạt động khác có thể được cho phép tùy case, tùy mức độ quan trọng. Còn các hoạt động xã hội hoặc giải trí cá nhân thì... xin lỗi nhưng bị cấm hẳn luôn đó! Ai vi phạm quy tắc phải liên hệ với cảnh sát địa phương để giải trình càng sớm càng tốt theo luật pháp Mỹ.
Ưu điểm của thiết bị giám sát
Phải công nhận là thiết bị giám sát và chế độ tù tại gia cho phép các tù nhân duy trì việc làm trong khi thụ án, chăm sóc con nhỏ hoặc cha mẹ già. Những người tù tại gia vẫn được hưởng mức độ tự do nhất định cùng những tiện nghi mà chắc chắn sẽ không có nếu phải ngồi tù kiểu truyền thống.
Hơn nữa, việc tù nhân phải tự chi trả toàn bộ chi phí cho thiết bị định vị và các khoản phí trong thời gian thụ án giúp chính phủ tiết kiệm ngân sách và không gian trong các nhà tù cho những tội phạm nguy hiểm hơn. Win-win phải không nào?
Nhưng mà... có nhiều vấn đề lắm đó!
Việc sử dụng thiết bị giám sát điện tử trong hệ thống tư pháp hình sự làm nảy sinh một đống vấn đề về đạo đức, pháp lý và thực tiễn ngay cả ở những quốc gia có nền tảng công nghệ và cơ sở hạ tầng hiện đại như Mỹ, Australia, khối EU.
Thời gian thụ án của một tù nhân tại gia thường kéo dài hơn so với tù nhân truyền thống. Vì vậy, dù mức phạt dường như nhẹ nhàng hơn rất nhiều, thiết bị giám sát điện tử chắc chắn sẽ trở thành rào cản cho một người phải tiếp tục duy trì các hoạt động xã hội trong phạm vi cho phép, trước mắt gia đình, người thân và đồng nghiệp. Tưởng tượng cảm giác bị theo dõi 24/7 là biết ngay!
Những câu hỏi về cách thức áp dụng cũng gây nhiều tranh cãi. Ví dụ như một tù nhân tại gia có giờ giới nghiêm thì vị trí của họ ngoài giờ giới nghiêm có bị kiểm soát hay không? Nếu chỉ định vị thì những hành động bạo lực tiềm ẩn có thể được ngăn chặn kịp thời hay không? Các cơ quan tư pháp có quyền biết được những gì về đời sống cá nhân của người tù tại gia? Câu hỏi nhiều vô đáy!
Tại Australia, những vấn đề về tài chính khiến nhiều người lên án chế độ tù tại gia bởi những tù nhân chẳng những phải chi trả hoàn toàn cho việc vận hành thiết bị giám sát mà còn phải chịu các khoản phí liên quan đến cải tạo, giáo dục, án phí... Những gia đình có hoàn cảnh khó khăn thực sự không thể chi trả nổi. Thương thật!
Nguồn: kenh14.vn