Từ niềm tự hào dân tộc đến "hố đen" nghìn tỷ: Hệ thống đường sắt Trung Quốc có đang "overload" quá không?

BubuBabe974

New member
Trung Quốc đã "xả" hơn 500 tỷ USD cho các tuyến đường sắt, tàu hỏa và nhà ga mới trong 5 năm qua, nhưng liệu có đang hơi "quá tay" không nhỉ?

9f06edff25547c29b35a.jpg


Ngày xưa Trung Quốc có tham vọng cực khủng: Xây 10.000 dặm đường sắt cao tốc nối liền các thành phố lớn nhất cả nước. Và 12 năm sau, họ đã làm được một trong những công trình công cộng "bá đạo" nhất lịch sử luôn, chứng minh cho cả thế giới thấy Trung Quốc đã tiến bộ đến mức nào. Những đoàn tàu đầu bảng còn được đặt tên là "Tái thiết" để khôi phục lại sức mạnh quốc gia nữa là

Công cuộc này tóm gọn tầm nhìn tương lai của Trung Quốc, tập trung vào công nghệ đỉnh cao nhờ nguồn vốn khủng từ chính phủ. Trước đây các nhà lãnh đạo hay ưu tiên nâng cao của cải cá nhân để dân chúng vui vẻ. Còn giờ đầu tư khổng lồ vào tàu hỏa để nhấn mạnh lợi ích tập thể luôn.

Theo WSJ, Trung Quốc đã chi hơn 500 tỷ USD cho các tuyến đường sắt, tàu hỏa và nhà ga mới trong 5 năm qua. Trong khi đó, nhà điều hành đường sắt quốc gia China State Railway Group đang tiến sát mốc nợ 1 nghìn tỷ USD rồi đó Số lượng hành khách tuy đã hồi phục sau Covid, nhưng việc tăng thêm trong những năm tới khó lắm vì dân số Trung Quốc dự kiến giảm khoảng 200 triệu người trong 30 năm nữa.

Kế hoạch mở rộng hiện đang lan sang những vùng ít dân hơn, như Phủ Thuận ở Tứ Xuyên chẳng hạn, nhưng lượng khách đi tàu không nhiều lắm. Vào một buổi chiều gần đây, ga Phủ Thuận gần như "vắng như chùa Bà Đanh" luôn. Chỉ có khoảng 20 hành khách ngồi trong phòng chờ rộng thênh thang với sức chứa 1.000 người

Bên ngoài, anh Liu Chuanfu, 50 tuổi, đang bán bánh gạo lạnh với giá 40 xu một bát. Anh vốn là công nhân xây dựng, gần đây quyết định về nhà ở Tứ Xuyên để tiết kiệm chi phí vì lương bị cắt giảm tới 40%. Giống như nhiều người Trung Quốc khác, anh Liu khen hệ thống đường sắt cao tốc vì tiện lợi nhưng cuối cùng cũng tự hỏi liệu đất nước mình có nên xây thêm bao nhiêu tuyến nữa không ‍♂️

Câu chuyện Trung Quốc với gần 30.000 dặm (gần 50.000km) đường sắt cao tốc đã đủ làm cả thế giới "choáng váng" rồi. Thế mà hệ thống này dự tính sẽ tăng thêm gần 15.000 dặm nữa vào năm 2035, với chi phí hàng trăm tỷ USD tiếp. Chi tiêu lớn là phần không thể thiếu trong câu chuyện tăng trưởng của Trung Quốc, khi đầu tư chiếm khoảng 42% tổng sản phẩm quốc nội, so với 26% trên toàn cầu đó.

Thách thức với Trung Quốc là tàu cao tốc đắt hơn nhiều so với các phương án khác, như tàu hỏa hoặc xe buýt truyền thống. Đường sắt cao tốc chỉ có ý nghĩa nhất ở những khu vực đông dân, nơi mọi người sẵn sàng "móc hầu bao" để di chuyển cho tiện. Theo truyền thông nhà nước, tuyến đường sắt nối Thượng Hải và trung tâm công nghệ Hàng Châu đã thu hút trung bình khoảng 100.000 lượt hành khách mỗi ngày trong thập kỷ đầu tiên từ năm 2010 đến năm 2020.

Các mục tiêu tham vọng thì tỷ lệ thuận với nợ nần luôn. Tính đến tháng 9, các khoản nợ phải trả của Đường sắt Nhà nước Trung Quốc đã tăng lên mức kỷ lục khoảng 860 tỷ USD. Tổng nợ liên quan đến việc mở rộng đường sắt thậm chí còn cao hơn vì chính quyền địa phương vốn đang "cháy túi" lại phải gánh thêm nhiều chi phí cho các dự án mới. Theo thời gian, chi phí bảo trì cũng sẽ tăng nữa

Các chuyên gia cho rằng có rất ít rủi ro vỡ nợ, vì các nhà điều hành đường sắt được chính phủ Trung Quốc "chống lưng" cực mạnh. Những người ủng hộ xây dựng cho rằng các chuyến tàu cao tốc sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực, như cắt giảm ô nhiễm từ ô tô chạy bằng xăng, rút ngắn thời gian đi lại hay thúc đẩy quá trình đô thị hóa.

Ở chiều ngược lại, Zhao Jian, một học giả tại Đại học Giao thông Bắc Kinh, lại "diss" kế hoạch xây dựng đường sắt cao tốc này. Ông lập luận rằng dường như Trung Quốc đang "nhắm mắt làm ngơ" trước những rủi ro mà hệ thống tài chính có thể gặp phải; rằng đất nước sẽ tốt hơn nếu chỉ xây vài nghìn dặm đường sắt cao tốc ở những khu vực đông dân thôi.

Được biết, một trong những dự án đường sắt "đốt tiền" nhất của Trung Quốc đang hình thành, nối liền thủ phủ Lhasa của Tây Tạng với thành phố trung tâm Thành Đô ở Tứ Xuyên, với chi phí hơn 50 tỷ USD. Đây không phải đường sắt cao tốc về mặt kỹ thuật, nhưng các đoàn tàu sẽ chạy với tốc độ khoảng 100 dặm/giờ trong hành trình kéo dài 13 giờ. Nói chung vẫn dài hơn nhiều so với 2 giờ rưỡi bay từ Thành Đô đến Lhasa, với nhiều lựa chọn hàng ngày. Giá vé máy bay một chiều có thể chỉ 50 USD thôi

Dẫu vậy, đối với nhiều người, trong đó có anh Zhang Jianbo, tàu hỏa vẫn được coi là niềm tự hào dân tộc. Anh vừa rời Ga Phủ Thuận sau chuyến công tác cùng vợ đến Thành Đô. Nếu tự lái xe, giá vé 13 USD cho chuyến đi hơn 130 dặm sẽ không đủ để trả phí cầu đường, chứ đừng nói đến tiền xăng nữa.

Nhiều người Trung Quốc không thích giá vé cao. Khi China State Railway công bố tăng giá tới 20% cho một vài tuyến vào đầu năm nay, một làn sóng "phẫn nộ" trực tuyến đã nổ ra luôn Báo cáo vào năm ngoái cho thấy hành khách đã thực hiện 3,7 tỷ chuyến đi trên các tuyến đường sắt Trung Quốc, bao gồm cả tàu cao tốc và tàu chậm truyền thống. China State Railway báo cáo mức tăng trưởng lượng khách đi tàu là 18% trong nửa đầu năm 2024 so với cùng kỳ trong bối cảnh du lịch trong nước "phát sốt".

Được biết, Trung Quốc là quốc gia có hệ thống đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới. Trong số 10 tàu nhanh nhất thế giới, có tới 4 tàu đến từ đại lục. Hệ thống luôn được chính phủ "bơm tiền" hàng tỷ USD, trong đó có cả các công ty đối tác nước ngoài.

Theo WSJ, tuyến đường sắt cao tốc bận rộn nhất Trung Quốc (Bắc Kinh – Thượng Hải) hiện có tàu chạy với vận tốc 349 km/h. Để so sánh, con tàu chạy nhanh nhất Acela Express của công ty vận tải đường sắt Amtrak, Mỹ có vận tốc chỉ 241 km/h thôi

Nguồn: soha.vn
 
Back
Top