Trong bộ đồng phục tiệm ăn, chị Hà Lâm Tú Quỳnh tự tay giao bánh mì đến các văn phòng xịn sò ở Singapore. Điểm đến là Amazon, Meta hay chính Google - những nơi chị từng ra vào với vai trò nhân sự cấp cao.
Giờ chị bước vào với đồng phục cửa hàng, tay bê thùng đồ ăn, người còn ám mùi thịt nướng. "Chạnh lòng thì có", chị thú thật.
Nhưng cảm giác đó không phải vì tiếc vị trí cũ hay mức lương khủng trước kia. Điều khiến chị trằn trọc nhiều đêm là lần đầu tiên cảm nhận rõ ràng sự khác biệt giữa việc là thực khách và người tạo ra bữa ăn. Đằng sau mỗi chiếc bánh là áp lực vận hành, những giờ làm việc chân tay vất vả và vô số chi tiết chị chưa từng để ý
Một năm trước, Hà Lâm Tú Quỳnh - cựu Giám đốc Truyền thông Google khu vực châu Á - Thái Bình Dương quyết định nghỉ việc sau 10 năm gắn bó để cùng đối tác xây dựng thương hiệu bánh mì Việt tại Singapore.
Ngày khai trương, bạn bè đến rất đông. Chúc mừng có, shock có. Nhưng phản ứng chị nhớ nhất là câu nói của đa số: "Can đảm thật đấy!"
Lúc đó chị chưa hiểu hết sức nặng trong câu nói vừa ngưỡng mộ vừa lo lắng ấy. Chỉ đến khi thương hiệu sắp tròn một tuổi, ngồi chia sẻ lại hành trình, chị mới thực sự thấm thía những gì mình và team đã trải qua.
## Singapore - "chảo lửa" của ngành F&B
Thị trường F&B Singapore nổi tiếng khốc liệt với tỷ lệ đào thải cực khủng. Đây là nơi người dân ăn uống ngoài siêu nhiều, tiêu chuẩn khắt khe và cạnh tranh gay gắt không tưởng.
Mỗi khu vực đều có vô vàn lựa chọn từ thương hiệu quốc tế, chuỗi lớn đến mô hình địa phương lâu năm. Với người làm F&B, việc mở cửa hàng chưa bao giờ là đích đến. Điều khó hơn là... sống sót.
Trong bối cảnh đó, món Việt cũng đã thay đổi vị thế rồi. Nếu trước đây phở, bánh mì hay bún chả từng mang tính khám phá thì giờ ẩm thực Việt ở Singapore đã qua giai đoạn "chọn vì mới lạ". Người tiêu dùng đã quá quen với món Việt. Họ quay lại hay không không còn phụ thuộc vào yếu tố "đây là món ăn Việt Nam", mà là chất lượng, trải nghiệm và giá trị có xứng đáng không.
Phía sau sự khắt khe ấy là cách Singapore quản lý ngành ẩm thực rất chặt chẽ, từ giấy phép kinh doanh, an toàn thực phẩm, vệ sinh đến tiêu chuẩn vận hành. Đồng thời, nước này cũng duy trì một hệ sinh thái ăn uống đa tầng, từ các hawker centre - mô hình khu ẩm thực bình dân tập trung, nơi nhiều quầy hàng nhỏ cùng vận hành trong một không gian chung với giá phải chăng nhưng vẫn được quản lý siêu chặt - đến nhà hàng cao cấp, khiến người tiêu dùng có vô số lựa chọn và rất nhạy với giá trị nhận được.
Chính sách quản lý nghiêm giúp thị trường minh bạch và ổn định, nhưng cũng buộc các thương hiệu mới phải chuyên nghiệp từ đầu. Với món Việt, điều đó có nghĩa muốn đi xa không chỉ cần giữ hương vị, mà còn phải xây được mô hình đủ chuẩn để giá trị lao động phía sau món ăn được nhìn nhận và trả công xứng đáng.
## Một năm đứng quầy bánh mì và góc nhìn mới về lao động
Trong những chuyến đi và thời gian làm việc ở nhiều quốc gia trước đây, Tú Quỳnh tiếp xúc với nhiều thương hiệu ẩm thực quốc tế. Điều chị để ý không chỉ là món ăn, mà là cách họ vận hành bài bản, từ nhận diện đến trải nghiệm khách hàng, khiến thương hiệu được nhớ đến rõ nét.
Mỗi lần bắt gặp thương hiệu Việt ở nước ngoài, chị lại vừa tự hào vừa có chút tiếc nuối. Tự hào vì món Việt được yêu thích, nhưng tiếc vì số lượng thương hiệu Việt đi xa và tạo dấu ấn vẫn còn ít ỏi.
Từ đó, chị và các cộng sự bắt đầu nghĩ đơn giản: nếu bánh mì đã là món ăn nổi tiếng thế giới thì liệu mình có thể xây dựng một thương hiệu bánh mì đi xa hơn một cửa hàng hay không?
Nhưng khi bắt tay vào làm, chị mới thấy xây dựng thương hiệu F&B khác xa việc chỉ mở quán ăn.
Ở môi trường công nghệ, nhất là trong các tập đoàn lớn, mọi thứ thường đã được thiết lập sẵn: có team, có quy trình, có mô hình vận hành và mục tiêu rõ ràng. Mỗi người bước vào một vị trí cụ thể rồi từ đó tìm cách tối ưu công việc và phát triển trong khuôn khổ có sẵn.
Khởi nghiệp, nhất là với F&B, thì ngược lại hoàn toàn. Từ ngày mở cửa hàng, chị chia sẻ mình phải học lại gần như mọi thứ. Bản thân không có kinh nghiệm trong lĩnh vực ẩm thực, chị cũng không phải người giỏi nấu ăn. Mọi thứ bắt đầu từ số 0 và phải đi học.
Tú Quỳnh trở về Việt Nam, học cách tự tay làm ra một chiếc bánh mì ngon thế nào. Học nêm nếm. Học kết hợp nguyên liệu. Học cách giữ hương vị Việt trong điều kiện vận hành tại Singapore.
Những chi tiết tưởng nhỏ lại là điều chị kiên quyết giữ lại. Không thay hành, ngò, đồ chua bằng những loại rau, nguyên liệu khác thuận tiện nhập hàng hơn. Ổ bánh mì cũng phải đạt đúng độ nóng, lớp vỏ giòn nhưng ruột vẫn giữ độ ẩm. Phần thịt được nướng trên lửa để tạo mùi caramel đặc trưng, thay vì chuyển sang các giải pháp công nghiệp thuận tiện và tiết kiệm công sức hơn. Với chị, đó không đơn thuần là công thức mà là cách giữ lại tinh thần của một ổ bánh mì Việt giữa lòng Singapore
Nhưng làm món ăn chỉ là một phần; phần còn lại là những công việc không ai nhìn thấy, từ lau nhà, lặt rau, kiểm kê, đứng quầy, phục vụ khách, làm thu ngân cho tới lập kế hoạch phát triển thương hiệu. Có những ngày chị làm việc kéo dài 15-16 tiếng, có những tháng doanh thu cửa hàng không bằng một tháng lương cũ, và chính trong guồng quay đó, chị bắt đầu hiểu một điều chưa từng thật sự chạm tới:
"Tôi hiểu được giá trị của lao động phổ thông."
Đó là điều chị nhắc nhiều lần trong cuộc trò chuyện. Chị luôn dành sự tôn trọng cho mọi công việc. Nhưng chỉ khi trực tiếp đứng ở phía tạo ra bữa ăn, cảm nhận áp lực vận hành mỗi ngày của cửa hàng, chị mới hiểu một món ăn được tạo ra bởi bao nhiêu công sức.
Từ chuẩn bị nguyên liệu, sơ chế, nấu nướng, phục vụ cho tới việc duy trì chất lượng ổn định, mỗi mắt xích trong cửa hàng F&B đều là lao động. Trải nghiệm đó khiến Hà Lâm Tú Quỳnh nhìn lại một nhận định quen thuộc về ẩm thực Việt: ngon và rẻ. Chị thẳng thắn: "Đồ ăn Việt ngon, rẻ vì giá trị lao động ở Việt Nam còn rẻ."
Nhưng đó không phải cách nhìn bi quan mà là điểm xuất phát để chị nghĩ nhiều hơn về bài toán đưa món Việt đi xa. Theo chị, nếu chỉ cạnh tranh bằng việc ngon và rẻ, thương hiệu sẽ luôn bị đặt trong áp lực giá thấp. Muốn nâng tầm món ăn thì trước hết phải nâng tầm thương hiệu, không phải để bán đắt hơn bằng mọi giá mà để công sức phía sau món ăn được trả giá xứng đáng hơn.
"Tôi hiểu được giá trị của lao động phổ thông" là điều chị nhắc đi nhắc lại sau một năm trực tiếp đứng ở phía tạo ra sản phẩm, từ việc giao đồ ăn, phục vụ khách cho tới kiểm soát chất lượng từng phần nhỏ nhất.
Với chị, xây dựng thương hiệu không chỉ là bán một ổ bánh mì mà là bán trải nghiệm, bán sự tiện lợi, bán cảm giác ngon miệng, bán một không gian hiện đại và quan trọng hơn cả là bán giá trị của công việc phía sau món ăn.
## Những con số biết nói
Sau một năm vận hành, tỷ lệ khách quay lại cửa hàng đạt khoảng 85%, trong đó phần lớn là khách quốc tế sinh sống hoặc du lịch tại Singapore. Với chị, đó không đơn thuần là con số kinh doanh mà là dấu hiệu cho thấy khách hàng đang quay lại vì giá trị mà thương hiệu tạo ra.
Hiện tại, đội ngũ vận hành đã đi vào quỹ đạo hơn nên Tú Quỳnh không nhất thiết phải có mặt ở cửa hàng mỗi ngày, nhưng chị vẫn đến. Chị nói mình muốn team nhìn thấy sự hiện diện của người đứng đầu, muốn mọi người biết chị vẫn ở đó cùng họ. "Đây là điều chị chưa từng có được khi còn làm văn phòng," chị nói.
Với chị, việc có mặt không chỉ để theo dõi công việc mà còn để tạo ra cảm giác đồng hành - điều mà trước đây trong môi trường tập đoàn chị ít khi cảm nhận được theo cách trực tiếp như vậy.
## Lời nhắn gửi cho Gen Z muốn khởi nghiệp
Khi được hỏi muốn nhắn gửi gì tới những người trẻ đang nghĩ đến chuyện khởi nghiệp, chị không nói nhiều về việc theo đuổi đam mê mà nhấn mạnh đến sự chuẩn bị: tự do tài chính, mentor, cộng sự và mạng lưới quan hệ được xây suốt nhiều năm đi làm.
"Thành công không nhất thiết phải gắn với chức danh hay số dư tài khoản, mà đôi khi đến từ việc nhìn thấy điều mình đang làm tạo ra giá trị thật", chị chia sẻ.
Nguồn: kenh14.vn
Giờ chị bước vào với đồng phục cửa hàng, tay bê thùng đồ ăn, người còn ám mùi thịt nướng. "Chạnh lòng thì có", chị thú thật.
Nhưng cảm giác đó không phải vì tiếc vị trí cũ hay mức lương khủng trước kia. Điều khiến chị trằn trọc nhiều đêm là lần đầu tiên cảm nhận rõ ràng sự khác biệt giữa việc là thực khách và người tạo ra bữa ăn. Đằng sau mỗi chiếc bánh là áp lực vận hành, những giờ làm việc chân tay vất vả và vô số chi tiết chị chưa từng để ý
Một năm trước, Hà Lâm Tú Quỳnh - cựu Giám đốc Truyền thông Google khu vực châu Á - Thái Bình Dương quyết định nghỉ việc sau 10 năm gắn bó để cùng đối tác xây dựng thương hiệu bánh mì Việt tại Singapore.
Ngày khai trương, bạn bè đến rất đông. Chúc mừng có, shock có. Nhưng phản ứng chị nhớ nhất là câu nói của đa số: "Can đảm thật đấy!"
Lúc đó chị chưa hiểu hết sức nặng trong câu nói vừa ngưỡng mộ vừa lo lắng ấy. Chỉ đến khi thương hiệu sắp tròn một tuổi, ngồi chia sẻ lại hành trình, chị mới thực sự thấm thía những gì mình và team đã trải qua.
## Singapore - "chảo lửa" của ngành F&B
Thị trường F&B Singapore nổi tiếng khốc liệt với tỷ lệ đào thải cực khủng. Đây là nơi người dân ăn uống ngoài siêu nhiều, tiêu chuẩn khắt khe và cạnh tranh gay gắt không tưởng.
Mỗi khu vực đều có vô vàn lựa chọn từ thương hiệu quốc tế, chuỗi lớn đến mô hình địa phương lâu năm. Với người làm F&B, việc mở cửa hàng chưa bao giờ là đích đến. Điều khó hơn là... sống sót.
Trong bối cảnh đó, món Việt cũng đã thay đổi vị thế rồi. Nếu trước đây phở, bánh mì hay bún chả từng mang tính khám phá thì giờ ẩm thực Việt ở Singapore đã qua giai đoạn "chọn vì mới lạ". Người tiêu dùng đã quá quen với món Việt. Họ quay lại hay không không còn phụ thuộc vào yếu tố "đây là món ăn Việt Nam", mà là chất lượng, trải nghiệm và giá trị có xứng đáng không.
Phía sau sự khắt khe ấy là cách Singapore quản lý ngành ẩm thực rất chặt chẽ, từ giấy phép kinh doanh, an toàn thực phẩm, vệ sinh đến tiêu chuẩn vận hành. Đồng thời, nước này cũng duy trì một hệ sinh thái ăn uống đa tầng, từ các hawker centre - mô hình khu ẩm thực bình dân tập trung, nơi nhiều quầy hàng nhỏ cùng vận hành trong một không gian chung với giá phải chăng nhưng vẫn được quản lý siêu chặt - đến nhà hàng cao cấp, khiến người tiêu dùng có vô số lựa chọn và rất nhạy với giá trị nhận được.
Chính sách quản lý nghiêm giúp thị trường minh bạch và ổn định, nhưng cũng buộc các thương hiệu mới phải chuyên nghiệp từ đầu. Với món Việt, điều đó có nghĩa muốn đi xa không chỉ cần giữ hương vị, mà còn phải xây được mô hình đủ chuẩn để giá trị lao động phía sau món ăn được nhìn nhận và trả công xứng đáng.
## Một năm đứng quầy bánh mì và góc nhìn mới về lao động
Trong những chuyến đi và thời gian làm việc ở nhiều quốc gia trước đây, Tú Quỳnh tiếp xúc với nhiều thương hiệu ẩm thực quốc tế. Điều chị để ý không chỉ là món ăn, mà là cách họ vận hành bài bản, từ nhận diện đến trải nghiệm khách hàng, khiến thương hiệu được nhớ đến rõ nét.
Mỗi lần bắt gặp thương hiệu Việt ở nước ngoài, chị lại vừa tự hào vừa có chút tiếc nuối. Tự hào vì món Việt được yêu thích, nhưng tiếc vì số lượng thương hiệu Việt đi xa và tạo dấu ấn vẫn còn ít ỏi.
Từ đó, chị và các cộng sự bắt đầu nghĩ đơn giản: nếu bánh mì đã là món ăn nổi tiếng thế giới thì liệu mình có thể xây dựng một thương hiệu bánh mì đi xa hơn một cửa hàng hay không?
Nhưng khi bắt tay vào làm, chị mới thấy xây dựng thương hiệu F&B khác xa việc chỉ mở quán ăn.
Ở môi trường công nghệ, nhất là trong các tập đoàn lớn, mọi thứ thường đã được thiết lập sẵn: có team, có quy trình, có mô hình vận hành và mục tiêu rõ ràng. Mỗi người bước vào một vị trí cụ thể rồi từ đó tìm cách tối ưu công việc và phát triển trong khuôn khổ có sẵn.
Khởi nghiệp, nhất là với F&B, thì ngược lại hoàn toàn. Từ ngày mở cửa hàng, chị chia sẻ mình phải học lại gần như mọi thứ. Bản thân không có kinh nghiệm trong lĩnh vực ẩm thực, chị cũng không phải người giỏi nấu ăn. Mọi thứ bắt đầu từ số 0 và phải đi học.
Tú Quỳnh trở về Việt Nam, học cách tự tay làm ra một chiếc bánh mì ngon thế nào. Học nêm nếm. Học kết hợp nguyên liệu. Học cách giữ hương vị Việt trong điều kiện vận hành tại Singapore.
Những chi tiết tưởng nhỏ lại là điều chị kiên quyết giữ lại. Không thay hành, ngò, đồ chua bằng những loại rau, nguyên liệu khác thuận tiện nhập hàng hơn. Ổ bánh mì cũng phải đạt đúng độ nóng, lớp vỏ giòn nhưng ruột vẫn giữ độ ẩm. Phần thịt được nướng trên lửa để tạo mùi caramel đặc trưng, thay vì chuyển sang các giải pháp công nghiệp thuận tiện và tiết kiệm công sức hơn. Với chị, đó không đơn thuần là công thức mà là cách giữ lại tinh thần của một ổ bánh mì Việt giữa lòng Singapore
Nhưng làm món ăn chỉ là một phần; phần còn lại là những công việc không ai nhìn thấy, từ lau nhà, lặt rau, kiểm kê, đứng quầy, phục vụ khách, làm thu ngân cho tới lập kế hoạch phát triển thương hiệu. Có những ngày chị làm việc kéo dài 15-16 tiếng, có những tháng doanh thu cửa hàng không bằng một tháng lương cũ, và chính trong guồng quay đó, chị bắt đầu hiểu một điều chưa từng thật sự chạm tới:
"Tôi hiểu được giá trị của lao động phổ thông."
Đó là điều chị nhắc nhiều lần trong cuộc trò chuyện. Chị luôn dành sự tôn trọng cho mọi công việc. Nhưng chỉ khi trực tiếp đứng ở phía tạo ra bữa ăn, cảm nhận áp lực vận hành mỗi ngày của cửa hàng, chị mới hiểu một món ăn được tạo ra bởi bao nhiêu công sức.
Từ chuẩn bị nguyên liệu, sơ chế, nấu nướng, phục vụ cho tới việc duy trì chất lượng ổn định, mỗi mắt xích trong cửa hàng F&B đều là lao động. Trải nghiệm đó khiến Hà Lâm Tú Quỳnh nhìn lại một nhận định quen thuộc về ẩm thực Việt: ngon và rẻ. Chị thẳng thắn: "Đồ ăn Việt ngon, rẻ vì giá trị lao động ở Việt Nam còn rẻ."
Nhưng đó không phải cách nhìn bi quan mà là điểm xuất phát để chị nghĩ nhiều hơn về bài toán đưa món Việt đi xa. Theo chị, nếu chỉ cạnh tranh bằng việc ngon và rẻ, thương hiệu sẽ luôn bị đặt trong áp lực giá thấp. Muốn nâng tầm món ăn thì trước hết phải nâng tầm thương hiệu, không phải để bán đắt hơn bằng mọi giá mà để công sức phía sau món ăn được trả giá xứng đáng hơn.
"Tôi hiểu được giá trị của lao động phổ thông" là điều chị nhắc đi nhắc lại sau một năm trực tiếp đứng ở phía tạo ra sản phẩm, từ việc giao đồ ăn, phục vụ khách cho tới kiểm soát chất lượng từng phần nhỏ nhất.
Với chị, xây dựng thương hiệu không chỉ là bán một ổ bánh mì mà là bán trải nghiệm, bán sự tiện lợi, bán cảm giác ngon miệng, bán một không gian hiện đại và quan trọng hơn cả là bán giá trị của công việc phía sau món ăn.
## Những con số biết nói
Sau một năm vận hành, tỷ lệ khách quay lại cửa hàng đạt khoảng 85%, trong đó phần lớn là khách quốc tế sinh sống hoặc du lịch tại Singapore. Với chị, đó không đơn thuần là con số kinh doanh mà là dấu hiệu cho thấy khách hàng đang quay lại vì giá trị mà thương hiệu tạo ra.
Hiện tại, đội ngũ vận hành đã đi vào quỹ đạo hơn nên Tú Quỳnh không nhất thiết phải có mặt ở cửa hàng mỗi ngày, nhưng chị vẫn đến. Chị nói mình muốn team nhìn thấy sự hiện diện của người đứng đầu, muốn mọi người biết chị vẫn ở đó cùng họ. "Đây là điều chị chưa từng có được khi còn làm văn phòng," chị nói.
Với chị, việc có mặt không chỉ để theo dõi công việc mà còn để tạo ra cảm giác đồng hành - điều mà trước đây trong môi trường tập đoàn chị ít khi cảm nhận được theo cách trực tiếp như vậy.
## Lời nhắn gửi cho Gen Z muốn khởi nghiệp
Khi được hỏi muốn nhắn gửi gì tới những người trẻ đang nghĩ đến chuyện khởi nghiệp, chị không nói nhiều về việc theo đuổi đam mê mà nhấn mạnh đến sự chuẩn bị: tự do tài chính, mentor, cộng sự và mạng lưới quan hệ được xây suốt nhiều năm đi làm.
"Thành công không nhất thiết phải gắn với chức danh hay số dư tài khoản, mà đôi khi đến từ việc nhìn thấy điều mình đang làm tạo ra giá trị thật", chị chia sẻ.
Nguồn: kenh14.vn