Mấy ngày nay cộng đồng mê xe điện Việt Nam đang náo loạn vì ảnh thực tế của con xe mới ERA từ nhà Dat Bike bị leak tứ tung trước ngày ra mắt chính thức luôn á
Thậm chí còn có tin đồn là cơ quan chức năng đã phải vào cuộc rồi đó. Tuy phía công ty chưa lên tiếng chính thức về việc điều tra hay xử lý thế nào, nhưng chuyện này đã làm dấy lên một câu hỏi cực hot: Tại sao vài tấm hình sản phẩm chưa hoàn thiện lại khiến các công ty công nghệ phải sợ đến vậy trời?
Nhìn từ bên ngoài thì mấy tấm ảnh chụp vội trong xưởng hay trên đường test có vẻ chỉ là chủ đề để anh em bàn tán cho vui.
Nhưng mà với các ông chủ công ty công nghệ, đó không đơn giản chỉ là một tấm hình đâu nha. Thứ bị lộ ra có thể là cả một chiến lược cạnh tranh trị giá hàng triệu đô, một lợi thế dẫn đầu mà họ đã bỏ ra mồ hôi nước mắt và tiền của cả trăm người để xây dựng đó
## Không phải sợ mất sản phẩm, mà là mất bí kíp bro ơi
Đa số mọi người nghĩ rằng tài sản quý nhất của một hãng xe hay tập đoàn công nghệ là những thứ hữu hình kiểu nhà xưởng khổng lồ, máy móc tự động hóa xịn xò hay dây chuyền sản xuất hiện đại.
Nhưng thực ra trong nền kinh tế tri thức và công nghệ số bây giờ, giá trị thực sự tạo nên vốn hóa hàng nghìn tỷ đô của doanh nghiệp lại nằm ở những tài sản vô hình. Đó là những bản phác thảo thiết kế chưa từng được công bố, hệ thống phần mềm điều khiển lõi, các thuật toán tối ưu hóa năng lượng và toàn bộ dữ liệu R&D được tích lũy qua nhiều năm ấy
Đáng chú ý là một dạng tài sản trí tuệ cực đặc biệt mà Techcrunch từng phân tích sâu chính là "bí mật thương mại phủ định" (negative trade secrets). Nói đơn giản là những bí quyết, kinh nghiệm rút ra từ hàng ngàn lần thử nghiệm... fail của doanh nghiệp đó
Nhà phát minh huyền thoại Thomas Edison từng nói câu nổi tiếng là ông không hề thất bại, ông chỉ tìm ra mười ngàn cách không hoạt động của bóng đèn sợi đốt thôi. Với đối thủ cạnh tranh, nếu họ biết được danh sách mười ngàn cách fail đó của bạn, họ sẽ lập tức tiết kiệm được hàng năm trời nghiên cứu và hàng triệu đô chi phí test để đi thẳng tới phương án thứ mười ngàn lẻ một luôn.
Chính vì thế, dù là startup nội địa hay những gã khổng lồ toàn cầu như Tesla và Apple, thứ họ đang điên cuồng bảo vệ không chỉ là hình dạng vật lý của sản phẩm, mà là cả hệ sinh thái tri thức, bao gồm cả những con đường sai lầm mà họ đã phải trả giá đắt để nhận ra và tránh né ️
Nhìn ở góc độ khác, khi có vụ rò rỉ thông tin hay hình ảnh xảy ra, phản ứng phổ biến nhất của mọi người thường là thắc mắc về vai trò của các cam kết pháp lý. Nhiều người tự hỏi sao công ty không bắt tất cả nhân viên, đối tác và nhà cung ứng ký thỏa thuận không tiết lộ thông tin (NDA) để ngăn chặn rủi ro?
Sự thật đáng buồn là NDA chưa bao giờ là tấm khiên chống đạn chủ động cả bạn ơi. Bản chất của một hợp đồng bảo mật chỉ là công cụ pháp lý mang tính khắc phục hậu quả. Nó cho doanh nghiệp cơ sở để kiện, đòi bồi thường hoặc sa thải người vi phạm SAU KHI thông tin bí mật đã bị phát tán ra ngoài và gây thiệt hại cho thương hiệu rồi.
Thỏa thuận này hoàn toàn bất lực trong việc ngăn chặn một ai đó bấm nút gửi bức ảnh chụp trộm lên mạng xã hội ngay từ đầu á
Các chuyên gia pháp lý quốc tế đã nhiều lần khẳng định rằng, để bảo vệ thành công bí mật kinh doanh, doanh nghiệp cần thiết lập một hệ thống kiểm soát đa tầng, đa lớp từ kỹ thuật, quy trình cho đến con người, thay vì chỉ tin tưởng vào mấy tờ giấy ký kết mang tính thủ tục hành chính.
## Bài học từ nhà Apple đây rồi
Từ lâu, Apple đã được cả thế giới biết đến như biểu tượng của sự bí ẩn. Sự tò mò của công chúng về mỗi thế hệ iPhone mới đã tạo nên một thị trường săn tin rò rỉ cực kỳ béo bở. Để đối phó, "Táo khuyết" đã âm thầm xây dựng một hệ thống phòng thủ tinh vi mà ít ai tưởng tượng được.
Theo một tài liệu nội bộ từng bị leak mang tên "Stopping Leakers - Keeping Confidential at Apple" được Techradar công bố, Apple sở hữu một đơn vị chuyên trách cực kỳ quyền lực tên là Nhóm An ninh Sản phẩm Mới (New Product Security), thuộc Bộ phận An ninh Toàn cầu.
Đứng đầu bộ phận này là David Rice, cựu chuyên gia mật mã của Hải quân Mỹ kiêm cựu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) luôn. Dưới sự điều hành của ông, quy trình kiểm soát an ninh tại các nhà máy đối tác của Apple khắt khe đến mức đáng kinh ngạc
Thống kê cho thấy, trung bình mỗi ngày Apple thực hiện khoảng 2,7 triệu lượt tầm soát an ninh đối với công nhân nhà máy, và con số này có thể vọt lên tới 3 triệu lượt vào những giai đoạn chuẩn bị ra mắt sản phẩm mới.
Để dễ hình dung, con số này vượt xa lượng hành khách mà Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ (TSA) sàng lọc tại tất cả các sân bay nước Mỹ mỗi ngày (chỉ khoảng 1,8 triệu lượt). Nhờ những rào cản vật lý cực kỳ nghiêm ngặt này, Apple đã siết chặt được nguồn rò rỉ linh kiện từ chuỗi cung ứng châu Á.
Thế nhưng, một phát hiện trớ trêu mà ban lãnh đạo Apple chia sẻ trong buổi họp nội bộ chính là nguồn rò rỉ thông tin lớn nhất trong những năm gần đây đã dịch chuyển từ các nhà máy sản xuất ở nước ngoài về chính các văn phòng tại California, Mỹ luôn á
Còn ngạc nhiên hơn nữa là những người làm leak thông tin thường không phải là kẻ phá hoại hay có thù với công ty đâu. Phần lớn họ là những nhân viên trung thành, tài năng và cực kỳ nhiệt huyết với công việc.
Vì quá tự hào và hào hứng về sản phẩm đỉnh cao mà mình đang cùng team tạo ra, họ đã vô tình chia sẻ quá nhiều trong các cuộc trò chuyện với người thân hoặc tại các khu vực công cộng như hành lang, quán cà phê.
Điều này chứng minh rằng, bảo mật thông tin trong kỷ nguyên số không còn là bài toán thuần túy về kỹ thuật hay mật mã nữa, mà bản chất là bài toán về quản trị hành vi và tâm lý con người đó các bạn ạ
## Xe điện ngày nay là những cỗ máy chứa đầy data nha
Quay lại câu chuyện chính, sự nhạy cảm của các hãng xe điện với vấn đề bảo mật hình ảnh và công nghệ còn xuất phát từ một thực tế mang tính bước ngoặt của ngành công nghiệp vận tải. Nếu như cách đây hai mươi năm, một chiếc ô tô hay xe máy chủ yếu được cấu thành từ các hệ thống cơ khí, động cơ đốt trong và hệ truyền động vật lý, thì những chiếc xe điện ngày nay đã hoàn toàn lột xác.
Chúng thực chất là sự tích hợp sâu sắc giữa hệ thống phần mềm điều khiển tối tân, kết nối Internet of Things liên tục, các cảm biến thu thập dữ liệu người dùng real-time và kiến trúc điện tử phức tạp. Xe điện bây giờ không khác gì một chiếc máy tính hiệu năng cao được đặt trên bánh xe cả
Một bức ảnh chụp cận cảnh khung gầm, cách bố trí các module pin hay vị trí đặt các cảm biến của một mẫu xe điện mới có thể cung cấp cho những đối thủ có chuyên môn những manh mối cực kỳ quan trọng về công nghệ sạc nhanh, giải pháp tản nhiệt hoặc kiến trúc phân bổ trọng lượng của xe đó nha.
Thậm chí để tự bảo vệ, hãng xe điện nổi tiếng Tesla đã phải duy trì một chương trình tiếp nhận báo cáo lỗ hổng bảo mật (Bug Bounty) quy mô lớn, hợp tác chặt chẽ với cộng đồng chuyên gia an ninh mạng mũ trắng trên toàn cầu để chủ động tìm và vá các lỗ hổng phần mềm trước khi chúng bị hacker khai thác.
Khi chiếc xe trở thành một thiết bị thông minh, khả năng bảo mật an ninh thông tin và bảo vệ bí mật thiết kế chính là yếu tố sống còn quyết định năng lực cạnh tranh của một thương hiệu đó các ông ạ
Nguồn: soha.vn