Làm cha mẹ vốn là món quà tuyệt vời từ trời ban, mang đến biết bao trải nghiệm đáng nhớ. Nhưng với một số người, nó chỉ đơn giản là "hậu quả" của chuyện tình tự trong đêm tối. Và tệ hơn, họ còn nhét lên đầu con cái cả đống gánh nặng dưới vỏ bọc "báo hiếu" sáng loáng.
Chỉ trong 24 tiếng, câu chuyện Đàm Vĩnh Hưng livestream tâm sự về khoản nợ 20 tỷ do mẹ ruột gây ra đã gây bão với 2,7 triệu view, hàng chục nghìn comment chủ yếu là động viên và thông cảm, cộng thêm hàng chục nghìn share. Con số này gấp ngàn lần số phát hành của mấy chục tờ báo đầu ngành cộng lại, dù đây chỉ là bi kịch gia đình khá "quen thuộc" ở Việt Nam. Mẹ mê cờ bạc, vay tiền bừa bãi, lãi suất cắt cổ và con cái phải gồng gánh trả nợ.
Một bộ phận dư luận tỏ ra thông cảm và hiểu được việc anh phải giấu giếm bao năm trời. Có lẽ trong tâm thức người Việt mình, tư tưởng "gia đình là thiêng liêng", "một giọt máu đào hơn ao nước lã" đã thành thứ gì đó bất khả xâm phạm, chi phối cảm xúc và nhận thức.
Luồng bên kia cũng xuất phát từ chỗ đó nhưng lại biến thể thành dạng cực đoan kiểu "Dù gì cũng là mẹ mình anh ơi", đến mức thiếu điều lôi anh ca sĩ lên đoạn đầu đài vì đã dám "nói xấu mẹ".
"Dù gì" là thế nào? Là mặc cho bất cứ mối quan hệ toxic nào thì đứa con vẫn phải chấp nhận, không được phản kháng à?
Vay tiền bạn bè hay fan của con rồi để con đối mặt với chủ nợ và rơi vào khủng hoảng tinh thần như mẹ của Đàm Vĩnh Hưng... ấy còn là dạng "nhẹ nhàng". Ngoài kia còn vô số trường hợp cha mẹ trói con vào gốc rơm rồi đốt, đá lăn con vài tháng tuổi rồi quay clip để vợ đau lòng quay về, bán ba đứa con gái làm gái mại dâm, thậm chí khống chế con gái để người khác xâm hại... Ở bất cứ khu vực công cộng nào của Sài Gòn cũng thấy những em bé mới vài tuổi, tận 11 giờ đêm vẫn lang thang dí sát khách để năn nỉ bán kẹo cao su. Có lần mình hỏi một bé: "Cha mẹ con đâu?" Bé chỉ cặp vợ chồng ngồi thờ ơ xa xa trên yên xe máy rồi xán lại năn nỉ tiếp: "Cô mua cho con chớ, bán ít quá ba mẹ con quánh".
Báo chí đã nhiều lần phanh phui những đường dây chăn dắt trẻ em bán hàng rong, ăn xin... sống nhờ lòng thương hại người qua đường. Nhưng những "tổ chức" nhỏ hơn - chính cha mẹ chăn dắt con - thì nhiều đến mức công an dẹp không xuể.
Đó cũng là một dạng bạo hành.
Bạo hành gia đình phổ biến ở Việt Nam đến mức "cứ bốn phụ nữ có con dưới 15 tuổi thì có một người cho biết con của họ đã từng bị chồng họ bạo hành thể xác" (theo Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực Gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam do Tổng cục Thống kê tiến hành năm 2010).
Theo nghiên cứu này, bạo hành thể xác thường xảy ra trong gia đình ít học, không có nghề nghiệp ổn định. Người bạo hành biết rõ mình sai trái với con cái, nhưng vì nhận thức kém và cho rằng cuộc đời bế tắc nên cứ tặc lưỡi làm.
Ở các gia đình có học và khá giả hơn, lại tồn tại những dạng bạo hành tinh thần mà ngay chính cha mẹ - người gây ra - nhiều năm trời vẫn không hề nhận ra hành vi của mình gây hậu quả nặng nề đến thế nào.
Ví dụ ép con học đàn trong khi con chỉ mê võ, ép con chọn nghề theo ý cha mẹ, ép con cưới người "môn đăng hộ đối", ép đẻ số con hay chọn giới tính con theo ý mình... Thậm chí có chuyện khó tin: anh bác sĩ mới ra trường yêu bạn gái cùng lớp nhưng cha mẹ cấm nghiêm, bắt đúng 7h tối phải có mặt ở nhà. Sau đó buộc đi du học luôn. "Yêu gì mà yêu, trẻ thế khoan yêu đã!"
Trên báo chí và những câu chuyện bàn trà không thiếu tâm sự quẫn bách của những đứa con bị làm "vật thế chấp" cho cuộc đời cha mẹ. Chuyện tự tử để thoát khỏi cuộc đời bế tắc cũng không hiếm.
Chính quan niệm hiếu đễ từ thời nàng Kiều bán mình chuộc cha còn sót lại, kết hợp với những chuẩn mực thời thượng chưa được "tiêu hóa" kỹ đã sinh ra logic quái dị: con cái chính là công cụ đa năng siêu tiện. Tóm được anh chuẩn thì cố độn bụng để bắt cưới. Quần quật kiếm con trai để chắc chân làm vợ, thừa hưởng gia tài. Nghèo thì đem thuê, đem bán. Giàu thì bắt làm con rối sống thay ước muốn chưa thành của cha mẹ. Phạm tội thì cố mang bầu liên tục để khỏi bị bắt giam (Bộ Luật hình sự 1999 cho phép phụ nữ đang có thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng được hoãn chấp hành hình phạt). Tử tù thì điên cuồng có thai để thoát án tử. Tất cả đều được giải thích gọn: QUYỀN của cha mẹ.
Làm cha mẹ là một món quà tuyệt vời từ trời ban cho con người những cảm xúc và trải nghiệm đẹp đẽ. Nhưng với một số người, nó chỉ là kết quả, hoặc tệ hơn, là hậu quả của "chuyện ấy". Đã là chuyện cá nhân mà còn nhét lên con cái gánh nặng dưới vỏ bọc "báo hiếu", "ơn sinh thành" thì thật sự lật lọng và độc ác.
Đáng tiếc là những lớp học tiền hôn nhân hay lớp học làm cha mẹ rất ít ỏi và hầu hết chỉ có trong các tổ chức tôn giáo.
Trên phương diện xã hội, pháp luật có nhiều quy định bảo vệ quan hệ thân thích. Trong Bộ luật Hình sự 1999, hành vi ngược đãi được giải thích thiên về đánh đập, bạo hành... nhưng trong Bộ luật Hình sự 2015 (lúc đó chưa có hiệu lực), tại điều 185, tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình được quy định rõ hơn:
"1. Người nào đối xử tồi tệ hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm thân thể ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình thuộc một trong những trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần;"
Đối chiếu với hàng loạt vụ việc trên báo, nếu luật được thực thi hiệu quả, nhà tù sẽ phải mở rộng để chứa thêm không ít "đấng sinh thành đáng kính".
Tuy nhiên cản trở lớn nhất không phải là luật pháp. Cản trở lớn nhất chính là tâm lý của những đứa con.
Đọc bình luận trên mạng xã hội, không ít người chê Đàm Vĩnh Hưng thậm tệ. "Kể cả 50 tỷ cũng là cái gì chứ. Quan trọng là mẹ đẻ ra mình". "Tốt xấu gì cũng là mẹ mình, giàu có khoe nhẫn kim cương mà trả nợ cho mẹ một năm hai tỷ cũng kêu". "Đáng phỉ nhổ những đứa con mang mẹ mình ra bêu giếu". "Dù gì cũng chui từ bụng mẹ ra"...
Nếu đây không phải comment của những "nhà đạo đức giả" vô tội vạ, hoặc nhân cơ hội thỏa mãn lòng thù ghét cá nhân, thì nội dung này chứng minh không gì rõ hơn cho cái gọi là "nợ đồng lần" trong tâm lý người Việt.
Một cá nhân mặc định phải trả ơn cho việc mình được sinh ra, bất kể sinh ra như thế nào và được nuôi dưỡng ra sao, bất kể bị bạo hành thế nào, khi đến lượt mình có con nhiều phần sẽ tiếp tục áp đặt tâm lý "gia ơn" và đòi trả nợ. Bạo lực không tự nhiên sinh ra mà là hành vi học được từ người khác.
Mình biết một câu chuyện. Gia đình anh con trai muốn bán ngôi nhà được Nhà nước cấp để mua nhà riêng rộng hơn. Số tiền lên đến cả trăm cây vàng vào năm 1995. Mẹ anh liền nằng nặc đòi con chia vài chục cây, với lý do "để trả nợ sinh thành".
Bà có 7 người con, đều có công ăn việc làm ổn định và vẫn góp tiền nuôi mẹ đều đặn hàng tháng.
Một đứa cháu trong họ không chịu được, bèn nói nếu bà đã tự định giá và đòi được số tiền cho "món nợ sinh thành" thì trả hết nợ cũng xem như không còn là đấng sinh thành. Từ lúc ấy cho đến khi bà mất, nó luôn xem bà như không khí.
Nguồn: kenh14.vn