Làm phụ nữ ở Nhật Bản đã không dễ rồi, với bao tiêu chuẩn khắt khe mà xã hội đặt ra từ ngàn đời nay. Nhưng trust me, nơi khắc nghiệt nhất dành cho chị em xứ hoa anh đào chính là... trong hoàng tộc luôn!
Cách đây gần 3 thập kỷ, Thượng Hoàng hậu Michiko từng bị mất giọng sau khi công chúng liên tục bàn tán về những thiếu sót của bà lúc sắp chuẩn bị thành vợ của Thiên hoàng Akihito. 10 năm sau đó, con dâu của bà - Hoàng hậu Masako phải rút lui khỏi nghĩa vụ hoàng tộc để điều trị căn bệnh trầm cảm, sau khi truyền thông tỏ ý nghi ngờ bà không thể sinh hậu duệ cho Nhật hoàng Naruhito.
Và giờ đến lượt cháu gái của Thượng Hoàng hậu Michiko - Công chúa Mako (30 tuổi), đã mắc rối loạn sang chấn tâm lý sau khi hứng chịu làn sóng phản đối của công chúng về cuộc hôn nhân với Kei Komuro - một luật sư - được tổ chức vào ngày 26/10/2021.
"Cô ấy cảm thấy nhân phẩm của mình như đang bị chà đạp" - bác sĩ tâm lý của Mako phát biểu trong cuộc họp báo hồi đầu tháng 10. "Giống như một con người không còn chút giá trị."
## Làm phụ nữ trong Hoàng gia Nhật: Gánh nặng vô hình
Dù xuất thân từ hoàng tộc hay gia nhập qua hôn nhân, phụ nữ trong Hoàng gia Nhật phải chịu đựng hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe từ công chúng, truyền thông, và từ các quan chức trong hoàng thất. Với việc gia tộc luôn được xem là biểu tượng truyền thống của người Nhật Bản, phụ nữ trong hoàng gia gần như là nạn nhân của một phiên bản bất bình đẳng giới đang lan rộng trong quốc gia, nơi sự bảo thủ của xã hội vẫn gắn chị em với những vai trò đầy cứng nhắc.
Về truyền thống, phụ nữ không được phép kế vị ngai vàng. Nhưng mặt khác, những chỉ trích nhắm vào họ lại lớn hơn so với nam giới - những người được bảo vệ phần nào nhờ dòng dõi được kế vị sau này.
"Bên cạnh những trách nhiệm hoàng tộc, họ còn phải duy trì phong cách ăn mặc luôn đẹp, và buộc phải sinh con sau khi kết hôn" - Rika Kayama, giáo sư tâm lý trị liệu tại ĐH Rikkyo, Tokyo chia sẻ.
Nhật Bản đang dần thay đổi đấy. Ít nhất có 2 phụ nữ đứng ra tranh cử thủ tướng trong lần bầu cử gần nhất. Một số tập đoàn cũng đang cố gắng đưa chị em vào các vị trí có thẩm quyền cao. Nhưng nhìn chung, xã hội Nhật vẫn đang xem phụ nữ là một "công dân hạng 2" Vợ chồng không được phép tách họ, trong đó yêu cầu phụ nữ sau kết hôn phải cải họ theo chồng. Trong việc quản lý, rất ít phụ nữ nắm vai trò điều hành - dù là Quốc hội hay ở các trường đại học danh tiếng.
Những người phụ nữ đứng ra phản đối sự bất công hoặc ủng hộ bình đẳng giới thường sẽ bị công kích vì vượt quá giới hạn. Những chỉ trích nhắm đến Công chúa Mako trên mạng xã hội giống như sự cộng hưởng với cách đối xử dành cho phụ nữ lên tiếng về nạn tấn công tình dục hoặc quy tắc gò bó nơi công sở.
## Những xiềng xích từ truyền thống
Trong hoàng tộc, phụ nữ được kỳ vọng sẽ tuân thủ những giá trị tồn tại từ những thời kỳ đầu tiên.
"Có ý kiến cho rằng hoàng gia là một thứ gì đó vượt thời gian, và không nằm trong khuôn khổ của xã hội hiện đại" - Mihoko Suzuki, giám đốc Trung tâm Nhân quyền của ĐH Miami cho biết. Những người ủng hộ chủ nghĩa truyền thống muốn "duy trì ý tưởng lâu đời, thoải mái và ổn định về vai trò của giới tính trong hoàng tộc."
Sau Thế chiến II, các Nhật hoàng từ vị trí được tôn vinh như thánh thần đã thay đổi vai trò theo hiến pháp mới. Và xét trên nhiều góc độ, 3 thế hệ vương hậu của hoàng tộc đã phản ánh sự phát triển của Nhật Bản trong những thập niên tiếp theo.
Khi đất nước rũ bỏ những xiềng xích từ lịch sử chiến tranh, bà Michiko (nay là Thượng Hoàng hậu) đã trở thành phụ nữ thường dân đầu tiên kết hôn với hoàng tộc. Thay vì giao cho các hầu gái, bà tự tay chăm sóc con của mình - khá là breaking the rules đấy! Bà cùng chồng - Thiên hoàng Akihito đi khắp Nhật Bản và nhiều quốc gia khác, mang đến cách cư xử ấm áp tình người hơn so với sự xa cách của hoàng tộc trước kia. Bà sẵn sàng quỳ xuống khi trò chuyện với các nạn nhân sau thảm hoạ, hoặc với người khuyết tật.
Nhưng đến khi bà quyết định cải tạo lại dinh thự của hoàng gia, hay lựa chọn mặc quá nhiều trang phục khác nhau, truyền thông lại tức giận. Những tin đồn xuất hiện, về việc hoàng thất và mẹ chồng đánh giá bà không có đủ sự tôn trọng dành cho hoàng gia.
Năm 1963, 4 năm sau khi kết hôn, bà Michiko mang thai. Nhưng đó là một thai trứng, khiến bà buộc phải phá bỏ và chuyển đến tĩnh dưỡng hơn 2 tháng trong một căn biệt thự. Các tin đồn xuất hiện, cho rằng bà bị suy nhược thần kinh. Và rồi 30 năm sau, bà hứng chịu một đợt stress rất nặng dẫn đến mất giọng, phải mất vài tháng sau mới có thể phục hồi.
Con dâu của bà - Masako (nay là Hoàng hậu) - vốn là một cử nhân ĐH Harvard với một sự nghiệp xán lạn, cho đến khi kết hôn cùng Naruhito - khi đó là Thái tử Nhật Bản. Nhiều người đã mong rằng bà sẽ mang đến một làn gió hiện đại hóa cho một hoàng tộc đã cũ kỹ, và trở thành hình mẫu cho thế hệ phụ nữ lao động trẻ của Nhật Bản.
Nhưng không, bà chọn từ bỏ tất cả. Để rồi giờ đây, mọi hành động của bà đều bị đem ra mổ xẻ, đặc biệt xoay quanh khả năng sinh nở Sau một lần sảy thai, bà hạ sinh Công chúa Aiko - điều khiến dư luận cảm thấy thất vọng vì đó không phải là một người có thể kế vị.
Nguồn: soha.vn