Ai mà ngờ Nga lại tìm được con đường riêng để làm bá chủ thị trường, thay vì chen chúc ở những ngõ ngách đã quá đông rồi nhỉ?
Thảm họa PR chấn động năm 2018
Tháng 4/2018, tại thành phố Ulan-Ude thuộc Siberia, một sự kiện được kỳ vọng đánh dấu bước tiến công nghệ của Nga đã biến thành màn "flex" thất bại cực mạnh.
Trước sự chứng kiến của các quan chức cấp cao và giới truyền thông, Russian Post thực hiện chuyến bay giao hàng bằng drone đầu tiên. Chiếc drone trị giá 1,2 triệu rúp (khoảng 20.900 USD) cất cánh, mang theo một gói hàng nhỏ, bay lên trời được vài giây thì... mất kiểm soát và đâm sầm vào tòa nhà chung cư gần đó, vỡ tan tành luôn
Vụ tai nạn này không chỉ là thất bại kỹ thuật đơn thuần; nó còn trở thành biểu tượng cho sự tụt hậu công nghệ của Nga trong lĩnh vực đang hot rần rần trên toàn cầu, thành trò cười cho truyền thông quốc tế luôn.
Plot twist cực mạnh sau 3 năm
Chỉ ba năm sau, tháng 11/2021, một cảnh tượng hoàn toàn khác diễn ra ở nơi còn khắc nghiệt hơn nhiều: khu tự trị Yamal-Nenets, sâu trong vòng Bắc Cực. Giữa mùa đông băng giá của Siberia, chiếc drone trực thăng mạnh mẽ mẫu SH-350 do công ty Aeromax chế tạo đã gầm rú cất cánh.
Lần này không phải gói hàng nhỏ nhỏ để làm màu nữa đâu, mà là kiện hàng nặng tới 100 kg! Chiếc drone bay ngon lành qua quãng đường 51 km giữa hai thị trấn Salekhard và Aksarka, vượt qua tuyết và gió lạnh, hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian chỉ bằng một nửa so với đi đường bộ.
Chuyến bay này không phải màn trình diễn hào nhoáng; nó là bài kiểm tra thực tế về năng lực, minh chứng cho bước nhảy vọt đáng kinh ngạc. Sự tương phản kịch tính giữa hai khoảnh khắc này không chỉ đơn thuần là câu chuyện về cải tiến công nghệ...
Vậy làm sao Nga, trong thời gian ngắn và dưới áp lực chưa từng có của các lệnh trừng phạt quốc tế, lại biến ngành công nghiệp drone dân sự từ trò cười thành ngành công nghiệp chiến lược quốc gia với tham vọng toàn cầu?
Bùng nổ mạnh mẽ của ngành drone Nga
Ngay khi nhận ra máy bay không người lái là tương lai công nghệ, ngành sản xuất của Nga đã bùng nổ mạnh mẽ. Từ những startup trong gara, giờ đã vươn mình thành các doanh nghiệp lớn nhất cả nước, thu hút hơn 200 tỷ rúp (2,4 tỷ USD) vốn đầu tư và tạo ra doanh thu hàng năm ít nhất 130 tỷ rúp (1,6 tỷ USD).
Từ năm 2023, Nga chứng kiến sự tăng trưởng kỷ lục về số lượng công ty sản xuất phương tiện bay mới được đăng ký, với tổng cộng 407 công ty. Tổng cộng, các doanh nghiệp này thu về hơn 136 tỷ rúp (1,68 tỷ USD) trong năm 2024, và tổng vốn đầu tư họ nhận được giai đoạn 2023-2024 lên tới 243 tỷ rúp (3,00 tỷ USD).
Để so sánh cho dễ hình dung, chính phủ Nga có kế hoạch chi 277 tỷ rúp (3,43 tỷ USD) trong sáu năm tới cho toàn bộ ngành năng lượng hạt nhân – một trong những lĩnh vực trọng tâm của nước này đấy.
Trong cuộc họp quan trọng năm 2024, Tổng thống Vladimir Putin đã không ngần ngại tuyên bố ngành công nghiệp drone là "một trong những nền tảng của sự tiến bộ công nghệ của Nga" và đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2030, Nga phải trở thành "một trong những nhà lãnh đạo công nghệ toàn cầu trong lĩnh vực hệ thống máy bay không người lái".
Các mục tiêu của dự án rất cụ thể và rõ ràng: tăng tỷ trọng drone nội địa trên thị trường Nga từ 24% lên 70% vào năm 2030, đồng thời nâng tổng số lượng drone từ 12.000 lên 32.500 chiếc.
Những "big player" trong làng drone Nga
Thị trường drone dân sự của Nga không phải khối đồng nhất, mà là hệ sinh thái đa dạng với những công ty có chiến lược và thế mạnh riêng biệt.
Geoscan Group - Ông trùm đa năng
Nếu có công ty tiêu biểu cho sự đa dạng và đổi mới của ngành drone Nga, đó chính là Geoscan Group. Có trụ sở tại St. Petersburg, Geoscan không chỉ sản xuất drone mà còn xây dựng hệ sinh thái khép kín bao gồm phần cứng, phần mềm, dịch vụ và thậm chí cả giáo dục và giải trí.
Về phần cứng, Geoscan cung cấp các giải pháp công nghiệp hàng đầu. Nổi bật là Geoscan 701, một UAV cánh bằng được thiết kế cho các nhiệm vụ khảo sát quy mô lớn trên những vùng lãnh thổ hiểm trở như Siberia và Bắc Cực. Với thời gian bay lên đến 10 giờ và tầm hoạt động 1.000 km, nó có thể khảo sát diện tích lên tới 25.000 ha trong một chuyến bay duy nhất - năng lực vượt trội cho các dự án cơ sở hạ tầng và khai khoáng.
Bên cạnh đó, dòng Geoscan 401 là nền tảng đa năng dạng quadcopter, với các phiên bản chuyên dụng như Geodesy (trắc địa), Lidar (lập bản đồ 3D trong khu vực rừng rậm), và Geophysics (khảo sát địa vật lý từ trên không).
ZALA Aero Group - "Ngựa thồ" công nghiệp
Là một phần của tập đoàn quốc phòng nổi tiếng Kalashnikov, ZALA Aero Group đóng vai trò "ngựa thồ" công nghiệp, chuyên cung cấp các giải pháp drone cho các ngành công nghiệp hạ tầng quan trọng nhất của Nga, đặc biệt là năng lượng.
Aeromax - Chuyên gia vận tải hạng nặng
Nếu Geoscan là bộ não và ZALA là xương sống, thì Aeromax chính là đôi chân của ngành drone Nga, chuyên giải quyết bài toán "sự thống trị của khoảng cách" thông qua các drone vận tải hạng nặng.
Sản phẩm chủ lực của Aeromax là dòng drone trực thăng SH-350/SH-450. Những cỗ máy này được chế tạo để hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Với khả năng mang tải trọng lên tới 100 kg, tầm hoạt động 150 km và khả năng bay trong thời tiết khắc nghiệt, chúng là giải pháp hoàn hảo cho việc kết nối các cộng đồng xa xôi ở Siberia và Viễn Đông.
Khi trừng phạt... lại thành động lực
Các lệnh trừng phạt của phương Tây, được thiết kế để làm tê liệt nền kinh tế và công nghệ của Nga, đã tạo ra nghịch lý đáng kinh ngạc trong ngành công nghiệp drone. Thay vì bóp nghẹt sự phát triển, chúng lại vô tình trở thành chất xúc tác mạnh mẽ nhất, buộc Nga phải đi trên con đường tự chủ đầy thách thức nhưng cũng đầy tiềm năng.
Không thể phủ nhận rằng các lệnh trừng phạt đã gây khó khăn to lớn. Chúng cắt đứt Nga khỏi nguồn cung cấp công nghệ và linh kiện tiên tiến từ phương Tây. Các nghiên cứu chỉ ra sự phụ thuộc nặng nề của drone Nga vào linh kiện nước ngoài. Phân tích trên ba mẫu drone của Nga cho thấy 69% (hơn hai phần ba) linh kiện có nguồn gốc từ các công ty Mỹ.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như nhà cung cấp thay thế quan trọng nhất. Dữ liệu cho thấy có tới 92% linh kiện nước ngoài trong một số drone của Nga đến từ Trung Quốc. Nguồn cung này bao gồm các công nghệ lưỡng dụng quan trọng như chất bán dẫn, động cơ và cảm biến quang học.
Chính sự cô lập, trớ trêu thay, lại là động lực lớn nhất cho sự đổi mới trong nước. Trên toàn nền kinh tế Nga, các doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm các giải pháp phần mềm trong nước để thay thế các sản phẩm của những gã khổng lồ toàn cầu như SAP, Oracle và Microsoft.
Các lệnh trừng phạt, dù nhằm mục đích làm suy yếu năng lực công nghệ của Nga, lại đang tạo ra hậu quả chiến lược không mong muốn cho phương Tây. Bằng cách dựng lên bức tường bao quanh thị trường Nga rộng lớn, phương Tây đã vô tình trao cho các nhà vô địch trong nước như Geoscan và ZALA một thị trường độc quyền và nhiệm vụ được chính phủ tài trợ để đổi mới.
Bài học từ nước Nga: Tìm đúng ngách thị trường!
Nga đã đặt nền móng vững chắc đáng kinh ngạc chỉ trong thời gian rất ngắn. Bằng cách tập trung vào các ứng dụng công nghiệp, hạng nặng thay vì thị trường tiêu dùng vốn đã đông đúc, Nga đã tạo ra phân khúc riêng, nơi họ có cơ hội thực sự để trở thành nhà lãnh đạo toàn cầu, đúng như tầm nhìn trong chiến lược năm 2030.
Nguồn: soha.vn
Thảm họa PR chấn động năm 2018
Tháng 4/2018, tại thành phố Ulan-Ude thuộc Siberia, một sự kiện được kỳ vọng đánh dấu bước tiến công nghệ của Nga đã biến thành màn "flex" thất bại cực mạnh.
Trước sự chứng kiến của các quan chức cấp cao và giới truyền thông, Russian Post thực hiện chuyến bay giao hàng bằng drone đầu tiên. Chiếc drone trị giá 1,2 triệu rúp (khoảng 20.900 USD) cất cánh, mang theo một gói hàng nhỏ, bay lên trời được vài giây thì... mất kiểm soát và đâm sầm vào tòa nhà chung cư gần đó, vỡ tan tành luôn
Vụ tai nạn này không chỉ là thất bại kỹ thuật đơn thuần; nó còn trở thành biểu tượng cho sự tụt hậu công nghệ của Nga trong lĩnh vực đang hot rần rần trên toàn cầu, thành trò cười cho truyền thông quốc tế luôn.
Plot twist cực mạnh sau 3 năm
Chỉ ba năm sau, tháng 11/2021, một cảnh tượng hoàn toàn khác diễn ra ở nơi còn khắc nghiệt hơn nhiều: khu tự trị Yamal-Nenets, sâu trong vòng Bắc Cực. Giữa mùa đông băng giá của Siberia, chiếc drone trực thăng mạnh mẽ mẫu SH-350 do công ty Aeromax chế tạo đã gầm rú cất cánh.
Lần này không phải gói hàng nhỏ nhỏ để làm màu nữa đâu, mà là kiện hàng nặng tới 100 kg! Chiếc drone bay ngon lành qua quãng đường 51 km giữa hai thị trấn Salekhard và Aksarka, vượt qua tuyết và gió lạnh, hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian chỉ bằng một nửa so với đi đường bộ.
Chuyến bay này không phải màn trình diễn hào nhoáng; nó là bài kiểm tra thực tế về năng lực, minh chứng cho bước nhảy vọt đáng kinh ngạc. Sự tương phản kịch tính giữa hai khoảnh khắc này không chỉ đơn thuần là câu chuyện về cải tiến công nghệ...
Vậy làm sao Nga, trong thời gian ngắn và dưới áp lực chưa từng có của các lệnh trừng phạt quốc tế, lại biến ngành công nghiệp drone dân sự từ trò cười thành ngành công nghiệp chiến lược quốc gia với tham vọng toàn cầu?
Bùng nổ mạnh mẽ của ngành drone Nga
Ngay khi nhận ra máy bay không người lái là tương lai công nghệ, ngành sản xuất của Nga đã bùng nổ mạnh mẽ. Từ những startup trong gara, giờ đã vươn mình thành các doanh nghiệp lớn nhất cả nước, thu hút hơn 200 tỷ rúp (2,4 tỷ USD) vốn đầu tư và tạo ra doanh thu hàng năm ít nhất 130 tỷ rúp (1,6 tỷ USD).
Từ năm 2023, Nga chứng kiến sự tăng trưởng kỷ lục về số lượng công ty sản xuất phương tiện bay mới được đăng ký, với tổng cộng 407 công ty. Tổng cộng, các doanh nghiệp này thu về hơn 136 tỷ rúp (1,68 tỷ USD) trong năm 2024, và tổng vốn đầu tư họ nhận được giai đoạn 2023-2024 lên tới 243 tỷ rúp (3,00 tỷ USD).
Để so sánh cho dễ hình dung, chính phủ Nga có kế hoạch chi 277 tỷ rúp (3,43 tỷ USD) trong sáu năm tới cho toàn bộ ngành năng lượng hạt nhân – một trong những lĩnh vực trọng tâm của nước này đấy.
Trong cuộc họp quan trọng năm 2024, Tổng thống Vladimir Putin đã không ngần ngại tuyên bố ngành công nghiệp drone là "một trong những nền tảng của sự tiến bộ công nghệ của Nga" và đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2030, Nga phải trở thành "một trong những nhà lãnh đạo công nghệ toàn cầu trong lĩnh vực hệ thống máy bay không người lái".
Các mục tiêu của dự án rất cụ thể và rõ ràng: tăng tỷ trọng drone nội địa trên thị trường Nga từ 24% lên 70% vào năm 2030, đồng thời nâng tổng số lượng drone từ 12.000 lên 32.500 chiếc.
Những "big player" trong làng drone Nga
Thị trường drone dân sự của Nga không phải khối đồng nhất, mà là hệ sinh thái đa dạng với những công ty có chiến lược và thế mạnh riêng biệt.
Geoscan Group - Ông trùm đa năng
Nếu có công ty tiêu biểu cho sự đa dạng và đổi mới của ngành drone Nga, đó chính là Geoscan Group. Có trụ sở tại St. Petersburg, Geoscan không chỉ sản xuất drone mà còn xây dựng hệ sinh thái khép kín bao gồm phần cứng, phần mềm, dịch vụ và thậm chí cả giáo dục và giải trí.
Về phần cứng, Geoscan cung cấp các giải pháp công nghiệp hàng đầu. Nổi bật là Geoscan 701, một UAV cánh bằng được thiết kế cho các nhiệm vụ khảo sát quy mô lớn trên những vùng lãnh thổ hiểm trở như Siberia và Bắc Cực. Với thời gian bay lên đến 10 giờ và tầm hoạt động 1.000 km, nó có thể khảo sát diện tích lên tới 25.000 ha trong một chuyến bay duy nhất - năng lực vượt trội cho các dự án cơ sở hạ tầng và khai khoáng.
Bên cạnh đó, dòng Geoscan 401 là nền tảng đa năng dạng quadcopter, với các phiên bản chuyên dụng như Geodesy (trắc địa), Lidar (lập bản đồ 3D trong khu vực rừng rậm), và Geophysics (khảo sát địa vật lý từ trên không).
ZALA Aero Group - "Ngựa thồ" công nghiệp
Là một phần của tập đoàn quốc phòng nổi tiếng Kalashnikov, ZALA Aero Group đóng vai trò "ngựa thồ" công nghiệp, chuyên cung cấp các giải pháp drone cho các ngành công nghiệp hạ tầng quan trọng nhất của Nga, đặc biệt là năng lượng.
Aeromax - Chuyên gia vận tải hạng nặng
Nếu Geoscan là bộ não và ZALA là xương sống, thì Aeromax chính là đôi chân của ngành drone Nga, chuyên giải quyết bài toán "sự thống trị của khoảng cách" thông qua các drone vận tải hạng nặng.
Sản phẩm chủ lực của Aeromax là dòng drone trực thăng SH-350/SH-450. Những cỗ máy này được chế tạo để hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Với khả năng mang tải trọng lên tới 100 kg, tầm hoạt động 150 km và khả năng bay trong thời tiết khắc nghiệt, chúng là giải pháp hoàn hảo cho việc kết nối các cộng đồng xa xôi ở Siberia và Viễn Đông.
Khi trừng phạt... lại thành động lực
Các lệnh trừng phạt của phương Tây, được thiết kế để làm tê liệt nền kinh tế và công nghệ của Nga, đã tạo ra nghịch lý đáng kinh ngạc trong ngành công nghiệp drone. Thay vì bóp nghẹt sự phát triển, chúng lại vô tình trở thành chất xúc tác mạnh mẽ nhất, buộc Nga phải đi trên con đường tự chủ đầy thách thức nhưng cũng đầy tiềm năng.
Không thể phủ nhận rằng các lệnh trừng phạt đã gây khó khăn to lớn. Chúng cắt đứt Nga khỏi nguồn cung cấp công nghệ và linh kiện tiên tiến từ phương Tây. Các nghiên cứu chỉ ra sự phụ thuộc nặng nề của drone Nga vào linh kiện nước ngoài. Phân tích trên ba mẫu drone của Nga cho thấy 69% (hơn hai phần ba) linh kiện có nguồn gốc từ các công ty Mỹ.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như nhà cung cấp thay thế quan trọng nhất. Dữ liệu cho thấy có tới 92% linh kiện nước ngoài trong một số drone của Nga đến từ Trung Quốc. Nguồn cung này bao gồm các công nghệ lưỡng dụng quan trọng như chất bán dẫn, động cơ và cảm biến quang học.
Chính sự cô lập, trớ trêu thay, lại là động lực lớn nhất cho sự đổi mới trong nước. Trên toàn nền kinh tế Nga, các doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm các giải pháp phần mềm trong nước để thay thế các sản phẩm của những gã khổng lồ toàn cầu như SAP, Oracle và Microsoft.
Các lệnh trừng phạt, dù nhằm mục đích làm suy yếu năng lực công nghệ của Nga, lại đang tạo ra hậu quả chiến lược không mong muốn cho phương Tây. Bằng cách dựng lên bức tường bao quanh thị trường Nga rộng lớn, phương Tây đã vô tình trao cho các nhà vô địch trong nước như Geoscan và ZALA một thị trường độc quyền và nhiệm vụ được chính phủ tài trợ để đổi mới.
Bài học từ nước Nga: Tìm đúng ngách thị trường!
Nga đã đặt nền móng vững chắc đáng kinh ngạc chỉ trong thời gian rất ngắn. Bằng cách tập trung vào các ứng dụng công nghiệp, hạng nặng thay vì thị trường tiêu dùng vốn đã đông đúc, Nga đã tạo ra phân khúc riêng, nơi họ có cơ hội thực sự để trở thành nhà lãnh đạo toàn cầu, đúng như tầm nhìn trong chiến lược năm 2030.
Nguồn: soha.vn