CaoYeu3177
New member
Ngày xưa, họ từng được cả nước tôn vinh như những anh hùng huyền thoại, những người đã đánh tan quân nổi dậy trong cuộc nội chiến đẫm máu kéo dài mãi mới hết.
Ông Mahinda Rajapaksa (trái) và anh trai Gotabaya Rajapaksa trong một sự kiện ở Colombo năm 2019. (Ảnh: CNN)
Nhưng đến cuối cùng, câu chuyện của triều đại Rajapaksa ở Sri Lanka lại hoàn toàn khác 180 độ luôn á!
Sáng sớm ngày 13/7, Tổng thống Gotabaya Rajapaksa phải "chạy deadline" rời khỏi đất nước bằng máy bay quân sự, chỉ vài ngày sau khi hàng ngàn người kéo đến chiếm luôn dinh thự của ông, nhảy xuống bể bơi và quyết không đi đâu hết cho đến khi ông phải ra đi
Ông Rajapaksa đáng lẽ sẽ từ chức vào chiều hôm đó, nhưng không thể chờ đến lúc đó được. Trước khi trời sáng, ông đã lẹ làng bay luôn từ thủ đô Colombo sang Maldives rồi.
Đây chính là khoảnh khắc lịch sử của quốc đảo 22 triệu dân này, nơi mà gia tộc Rajapaksa đã cầm quyền suốt 2 thập kỷ qua, trước khi phải "đầu hàng" trước sự phẫn nộ của dân chúng.
"Cảnh tượng Gotabaya Rajapaksa chạy khỏi Sri Lanka trên máy bay quân sự cho thấy sự sụp đổ của gia đình lãnh đạo này", Ganeshan Wignaraja, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện ODI Global (Anh) nhận xét.
"Tôi không nghĩ di sản của họ tích cực gì cả, nhưng hy vọng Sri Lanka sẽ có một khởi đầu mới", ông Wignaraja chia sẻ.
Cảnh tượng người dân Sri Lanka tung tăng tắm trong bể bơi tư dinh tổng thống, hát karaoke trong phòng khách và nhảy múa quanh sân thực sự cho thấy nhiều người đang rất lạc quan, ít nhất là hiện tại
Những gì xảy ra trong vài ngày qua sẽ ảnh hưởng cực lớn đến tương lai đất nước, trong khi ý định lâu dài của ông Rajapaksa vẫn còn là ẩn số.
Ông Gotabaya Rajapaksa và phu nhân Ayoma năm 2019. (Ảnh: CNN)
Khi Sri Lanka bước vào kỷ nguyên mới, các chuyên gia cho rằng đất nước cần nhìn lại xem đã sai ở đâu trong thời kỳ vừa qua, bắt đầu từ sự trỗi dậy và sụp đổ của gia tộc Rajapaksa.
Ông Gotabaya Rajapaksa không phải người đầu tiên trong gia đình làm tổng thống đâu nhé. Anh trai là Mahinda Rajapaksa được phong "anh hùng chiến tranh" và đắc cử tổng thống năm 2005. Ông trở thành huyền thoại quốc dân vào năm 2009, khi tuyên bố chiến thắng trong cuộc nội chiến kéo dài 26 năm với phiến quân Những hổ giải phóng Tamil.
Chiến thắng đó mang lại cho ông Mahinda Rajapaksa nguồn vốn chính trị gần như "vô tận" để lãnh đạo suốt 10 năm với đa số dân chúng ủng hộ nhiệt liệt. Ông được phong là "appachchi" - nghĩa là anh hùng dân tộc, người dân thường cúi đầu khi ông đi qua và lo lắng khi ông ốm
Trong phần lớn nhiệm kỳ, ông Mahinda Rajapaksa điều hành Sri Lanka như một "công ty gia đình", bổ nhiệm anh em ruột vào các vị trí then chốt: ông Gotabaya làm bộ trưởng quốc phòng; ông Basil làm bộ trưởng phát triển kinh tế; ông Chamal làm chủ tịch quốc hội.
Và trong giai đoạn thịnh vượng, dù có nhiều lời chỉ trích về chế độ "gia đình trị", anh em nhà họ vẫn được nhiều người yêu mến. Đất nước tăng trưởng trong nhiều năm, nhờ vay tiền nước ngoài siêu nhiều để chi cho dịch vụ công. Nhưng mà thời hoàng kim không thể kéo dài mãi được...
Dù nội chiến góp phần cực lớn tạo nên "huyền thoại Mahinda Rajapaksa", nó cũng là mầm mống dẫn đến sự sụp đổ của ông.
Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc công bố năm 2011, quân chính phủ Sri Lanka gây ra nhiều vụ lạm dụng như tấn công thường dân trong nội chiến, hành quyết sai quy trình, chặn lương thực và thuốc men đến với cộng đồng bị ảnh hưởng. Báo cáo của LHQ nói rằng "nhiều nguồn đáng tin cậy ước tính có đến 40.000 thường dân đã thiệt mạng"
Chính phủ của ông Mahinda Rajapaksa kiên quyết bác bỏ mọi cáo buộc đó.
Bên cạnh đó, sự bất mãn với chủ nghĩa "gia đình trị" tăng cao khi xuất hiện dấu hiệu khủng hoảng kinh tế, và rõ ràng là chính phủ phải trả giá cho sự "xài phí" trước đó.
Năm 2015, Sri Lanka nợ Trung Quốc tới 8 tỷ USD, và chính phủ ước tính tổng nợ nước ngoài có thể "ăn mất" 94% GDP của cả nước luôn
Cùng năm đó, ông Mahinda Rajapaksa thua cuộc bầu cử tổng thống trước đối thủ từng là bộ trưởng y tế.
Điều này đáng lẽ đủ để kết thúc một gia tộc chính trị rồi, nhưng không phải với gia đình Rajapaksa!
Tháng 4/2019, các tay súng Hồi giáo sát hại ít nhất 290 người trong hàng loạt vụ đánh bom nhà thờ và khách sạn sang trọng. Cả nước hoảng loạn lại quay về với gia đình mà họ biết đã từng bảo vệ an ninh quốc gia.
Tháng 11 năm đó, ông Gotabaya Rajapaksa được bầu làm tổng thống. Cũng như anh trai, ông Gotabaya Rajapaksa tiếp tục quản lý đất nước như một "công ty gia đình"
Người dân Sri Lanka tràn vào tư dinh của tổng thống ngày 12/7. (Ảnh: CNN)
Như lịch sử lặp lại, rạn nứt bắt đầu xuất hiện khi năng lực quản lý kinh tế của chính phủ ngày càng bị chê bai.
Các chuyên gia nói rằng những vấn đề kinh tế mà Sri Lanka gặp phải không hoàn toàn là lỗi của chính phủ, nhưng hàng loạt quyết định sai lầm khiến vấn đề càng trầm trọng hơn.
Murtaza Jafferjee, chủ tịch Viện Advocata ở Colombo, cho biết việc vay nợ quá nhiều để chi cho dịch vụ công cùng hàng loạt đòn giáng mạnh như thiên tai và COVID-19 khiến tình hình ngày càng tệ hại.
Trước tình trạng thâm hụt ngân sách nghiêm trọng, ông Rajapaksa cắt giảm thuế để kích thích kinh tế.
Tuy nhiên, chính sách này "phản dame" nặng, càng làm thu nhập của chính phủ giảm sút. Các hãng xếp hạng tín nhiệm quốc tế hạ Sri Lanka xuống gần ngưỡng vỡ nợ, nghĩa là nước này không thể tiếp cận các thị trường nước ngoài nữa. Sau đó, Sri Lanka dùng dự trữ ngoại hối để trả nợ. Điều này khiến Sri Lanka không còn tiền nhập khẩu nhiên liệu và hàng hóa cơ bản khác, đẩy giá cả tiêu dùng tăng vọt
Người dân không còn đủ khả năng nuôi sống gia đình và không còn nhiên liệu chạy xe. Họ phải xếp hàng dài vài giờ đồng hồ để mua xăng dầu, đôi khi còn đụng độ với cảnh sát và binh lính. Kệ hàng trong siêu thị trống trơn. Thuốc cạn kiệt đến mức nguy hiểm.
Người dân cáo buộc anh em nhà Rajapaksa khiến tình hình tồi tệ đến vậy, nên họ kéo xuống đường biểu tình triền miên.
Người dân xông vào tư dinh của tổng thống ngày 12/7. (Ảnh: CNN)
Các cuộc biểu tình bắt đầu hòa bình nhưng trở nên bạo lực từ tháng 5, khiến Thủ tướng Mahinda Rajapaksa phải từ chức. Nhưng quyết định này chưa đủ để xoa dịu dư luận, khi anh trai ông vẫn đang ngồi ghế tổng thống.
Trong nhiều tuần, ông Gotabaya do dự, rõ ràng không muốn để triều đại sụp đổ lần nữa. Cuối cùng ông không còn lựa chọn nào khác sau khi người biểu tình chiếm luôn tư dinh.
Nguồn: soha.vn