Đây là câu chuyện cảm động về chàng trai gen Z và ông cụ gần 80 tuổi, cùng nhau hồi sinh một nghề truyền thống cổ xưa ở miền sông nước Giang Nam đầy thơ mộng ️
Giương chiếc ô giấy dầu đơn độc
Một mình nơi ngõ mưa dằng dặc
Dằng dặc và vắng tanh…
"Ngõ mưa" của Đới Vọng Thư khiến Giang Nam thêm phần mờ ảo sương gió, và chiếc ô giấy dầu dường như đã trở thành biểu tượng không thể thiếu ở miền sông nước trữ tình này. Ô giấy trong dân gian Dư Hàng có lịch sử hàng nghìn năm tuổi đời, từng là món đồ quen thuộc của mọi nhà. Nhưng vào những năm 1960, dưới tác động của ô công nghiệp, ô giấy dầu thủ công dần phai mờ khỏi ký ức của người dân
Nhưng plot twist đây rồi! Hơn 10 năm trước, nhờ một ông lão ở vùng núi sâu, ô giấy dầu Dư Hàng đã được hồi sinh một cách ngoạn mục
Từ xưa đến nay, câu chuyện của chiếc ô giấy dầu
Từ thời Xuân Thu, vợ của Lỗ Ban là Vân thị "chẻ trúc thành ngọn, lấy da thú bọc quanh, gắn vào thanh gỗ, bung ra che mưa che nắng", đến thời Đông Hán Thái Luân phát minh ra kỹ thuật làm giấy, thời Bắc Ngụy "người Ngụy lấy trúc tán nhuyễn, kết hợp cùng giấy dầu làm ô"... Chiếc ô giấy dầu đã được sử dụng rộng rãi trong cuộc sống của người dân Trung Quốc từ hàng ngàn năm trước rồi nha!
Truy lùng nguồn gốc của ô giấy dầu, món đồ này thường xuất hiện trong các tài liệu lịch sử ở vùng sông nước Giang Nam. Theo ghi chép, năm Càn Long thứ 34 (năm 1769), Đổng Văn Viễn mở cửa hàng ô giấy dầu sớm nhất ở Hàng Châu. Vào thời điểm đó có ô thuyền đánh cá, ô thường ngày, ô đỏ lớn ngoài trời và nhiều loại khác - đúng là đa dạng phết đấy
Ô giấy dầu là một trong những sản phẩm thủ công truyền thống của người Hán ở Trung Quốc. Hàng Châu là một phần trong vùng sông nước Giang Nam, bốn mùa mưa nhiều, tre trúc phong phú - địa hình thuận lợi quá trời luôn! Ô giấy dầu đã có hơn 230 năm lịch sử sản xuất tại thành phố non nước này. Chiếc ô mà Hứa Tiên cho Bạch Tố Trinh mượn trong "Bạch Xà truyện" chính là ô giấy Dư Hàng đó nha - ai fan phim cổ trang chắc biết câu chuyện này rồi
Ông lão gần 80 tuổi với tình yêu thủy chung dành cho ô giấy dầu
Làng Tây Ổ (Hàng Châu), rừng trúc tươi tốt, thế là "quê hương của ô giấy dầu Dư Hàng" đã tọa lạc tại nơi đây. Nơi kế thừa kỹ thuật cổ xưa, kỳ thật chỉ là một căn nhà hai tầng cũ kỹ. Đây là nhà cũ của Lưu Hữu Tuyền, người kế thừa nghề làm ô giấy dầu Dư Hàng.
Trong ký ức của Lưu Hữu Tuyền, khi ông còn nhỏ, nhà nào cũng có ô giấy dầu. Cuộc sống cần kiệm, một chiếc ô phải chắp vá đủ chỗ, thế mà cũng sử dụng nhiều năm - thời đó không có văn hóa fast fashion như bây giờ đâu nha Bắt đầu từ những năm 1960, bị ảnh hưởng bởi ô công nghiệp, ô giấy dầu Dư Hàng gần như "tuyệt chủng", các nghệ nhân lần lượt chuyển nghề.
Năm 2006, ở tuổi 64, Lưu Hữu Tuyền vốn nên an hưởng tuổi già nhưng ông không thể buông bỏ tình cảm đối với chiếc ô giấy truyền thống - tình yêu nghề nghiệp đỉnh cao luôn ạ!
Tháng 12/2006, tại một hội nghị chuyên đề được tổ chức bởi chính quyền quận Dư Hàng, Lưu Hữu Tuyền đã đưa ra ý tưởng hồi sinh kỹ thuật làm ô giấy dầu, và được đông đảo người tham gia tán thành. Lưu Hữu Tuyền cải tạo nhà tổ thành xưởng làm ô.
Năm 2006, xưởng có tổng cộng 5 cụ già, bắt đầu từ việc bổ tre, nấu dầu gỗ, từng chút làm sống dậy những công đoạn làm ô giấy trong ký ức. Năm 2007, ô giấy dầu Dư Hàng đã được đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể của tỉnh Chiết Giang - achievement unlocked!
Trong những năm tiếp theo, một số nghệ nhân kỳ cựu đã thu nạp học trò trong làng, nhưng độ tuổi trung bình đều trên 50 tuổi. Mặc dù vậy, chiếc ô giấy Dư Hàng vẫn lặng lẽ tồn tại trong ngôi làng nơi thâm sơn cùng cốc này.
Chàng trai 9X và quyết định đổi đời
Cháu trai của Lưu Hữu Tuyền, Lưu Vĩ Học đã học làm ô và quyết định trở thành người kế thừa kỹ thuật làm ô giấy dầu đời thứ ba của gia đình. Bố mẹ không mấy ủng hộ (relatable quá), nhưng anh rất tự hào về sự lựa chọn của mình - follow your dream thôi!
Năm 2015, Lưu Vĩ Học tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hàng Châu chuyên ngành thiết kế thời trang. Để "làm những gì mình thích", chàng trai sinh sau 1990 này đã từ bỏ công việc và trở về làng Tây Ổ, làm ô giấy dầu với ông nội. Khoảng cách thế hệ giữa thanh niên 26 tuổi và người ông lão tóc bạc 74 tuổi đã được thu hẹp nhờ chiếc ô giấy dầu - wholesome moment quá đi mất
Năm 2016, dưới sự hướng dẫn của ông nội Lưu Hữu Tuyền, Lưu Vĩ Học và một số nhà thiết kế đã cùng nhau tạo ra một chiếc ô ngoài trời đường kính dài 3 mét. Chiếc ô này xuất hiện tại Triển lãm thiết kế nhà thời trang Paris M&O, nhận được nhiều lời khen ngợi trong và ngoài nước - từ làng quê Trung Quốc ra tận Paris luôn, xịn sò không?
Quy trình chế tác cầu kỳ đến từng chi tiết
Quá trình chế tác ô giấy Dư Hàng rất cầu kỳ, nếu tính đầy đủ phải có đến 72 công đoạn - nghe con số thôi đã thấy choáng rồi! Tre mùa đông có độ dẻo dai, là vật liệu thượng hạng. Ô giấy Dư Hàng chắc chắn và bền bỉ cũng nhờ vào công đoạn lựa chọn vật liệu. Ngọn tre hơn 6 năm tuổi mới thích hợp làm xương ô - picky nhưng mà quality thì phải như vậy!
Chặt tre, cưa thành ống tre với nhiều kích thước khác nhau và cạo đi phần vỏ xanh bên ngoài. Cho đến khi tre trơn trượt sạch bóng, chẻ nhỏ làm xương ô, và đây chỉ là công đoạn chuẩn bị thôi nha! Một ống tre sẽ được chẻ thành khoảng 50 xương ô, sau đó những nghệ nhân giàu kinh nghiệm sẽ thực hiện các khâu như cưa rãnh, đục lỗ... Trải qua quá trình kỳ công như vậy, xương ô mới tính là hoàn thành.
Để đảm bảo chất lượng, tất cả xương ô chỉ cần khiếm khuyết một chỗ dù nhỏ nhất cũng sẽ bị vứt đi, tỷ lệ xương ô không hoàn hảo đôi khi gần 50% - chuẩn chỉnh và strict vãi nồi!
Nguồn: soha.vn