Mùa điểm chuẩn vừa qua, bên cạnh những bạn "flex" trúng tuyển đại học thì cũng có không ít bạn trượt hoặc không đỗ nguyện vọng mơ ước Nhiều bạn đã rơi vào trạng thái down mood cực mạnh, thậm chí có những suy nghĩ cực kỳ tiêu cực. Để hiểu rõ hơn về tâm lý của các bạn trẻ trong giai đoạn này, Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam, báo Tiền Phong đã có cuộc trò chuyện với TS Đặng Hoàng Ngân - chuyên gia tâm lý học về những điều các bạn trượt đại học nên làm ngay để sớm vượt qua và tiếp tục bước đi.
Thưa chuyên gia, sau khi điểm chuẩn được công bố, rất nhiều bài chia sẻ của các bạn trượt đại học xuất hiện trên các diễn đàn với trạng thái suy sụp, thất vọng, thậm chí tiêu cực đến mức "không muốn sống" nữa. Chuyên gia giải thích thế nào về những cảm xúc này ạ?
TS Đặng Hoàng Ngân:
Thật ra thất vọng khi trượt đại học hay không đạt được nguyện vọng là cảm xúc hoàn toàn tự nhiên của các bạn đó! Điều này chứng tỏ các bạn đã kỳ vọng, hy vọng và cố gắng hết sức để đạt được một trong những mục tiêu quan trọng của tuổi trẻ. Nếu có môi trường hỗ trợ tinh thần tốt, sự thất vọng này sẽ dần dần giảm đi theo thời gian và nhường chỗ cho động lực hướng tới những mục tiêu mới.
Tuy nhiên, một số bạn có thể trải qua nỗi thất vọng rất sâu sắc mà nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, sẽ có nguy cơ bị tổn thương tâm lý kéo dài hoặc có những hành vi tự làm tổn thương bản thân.
Nỗi thất vọng sâu sắc đó, tùy từng trường hợp cụ thể có thể là:
• Tự trách bản thân là kẻ thất bại và không thể thay đổi được điều đó.
• Tự trách vì bất cẩn, mắc vài lỗi sai không đáng có, trong khi mình có năng lực hơn thế rất nhiều. Cảm thấy bất đắc chí khi phải thuộc về nơi thấp hơn năng lực của mình.
• Tủi thân vì cảm thấy thua kém, tụt lại phía sau so với bạn bè.
• Cảm thấy có lỗi và xấu hổ vì không đạt được kỳ vọng của gia đình.
• Cảm thấy căng thẳng và gắn sự thành bại của mình với cảm xúc thất vọng của ba mẹ, trong khi có thể việc thi trượt hay không đỗ nguyện vọng mong muốn vốn không phải là vấn đề lớn với bản thân các bạn...
Theo chuyên gia, các bạn trượt đại học, không đạt được nguyện vọng mong muốn cần làm gì ngay lúc này?
TS Đặng Hoàng Ngân:
Để tránh những hành động tiêu cực, tự làm tổn thương bản thân hoặc các vấn đề sức khỏe tinh thần kéo dài, các bạn cần:
Vỗ về và nhắc nhở bản thân chấp nhận cảm xúc tiêu cực, không cần cố gồng lên trốn chạy và cũng đừng tự trừng phạt mình bằng việc tự chỉ trích nhé.Nhắc nhở bản thân về những điều mình đã làm được, ví dụ: "mình đã thực sự cố gắng suốt nhiều năm học"; "tuy từng chểnh mảng, nhưng thời gian cuối trước kỳ thi, mình đã chăm chỉ hơn rất nhiều"; "mình đã làm tốt ở phần..."; "đỗ một nguyện vọng khác cũng là sự ghi nhận cho quá trình học tập của mình và là cơ hội để học nhiều điều mới"...
Tạm thời tránh sử dụng mạng xã hội hoặc liên lạc với nhiều bạn bè, nếu như những thông tin về sự thành công trong kỳ thi đại học đang khiến bạn tủi thân, cảm thấy kém cỏi. Chủ động ngắt kết nối như vậy là một hình thức tự bảo vệ tâm lý đấy!
Các bạn được quyền từ chối tiếp xúc với những người chê bai, chỉ trích, tự mãn và không thực sự quan tâm đến mình.
Lựa chọn một số ít những người đáng tin cậy, chấp nhận mình để tâm sự.
Chủ động xây dựng thói quen sống lành mạnh: chăm sóc giấc ngủ, chế độ ăn uống, luyện tập thể thao, chọn các mối quan hệ tương trợ, tích cực...Sau khi những cảm xúc thất vọng, buồn bã lắng xuống, hãy tập trung vào những tiềm năng và kế hoạch tương lai ngắn hạn (6 tháng - 1 năm - 2 năm tới).
Thưa cô, gia đình và người thân cần làm gì lúc này để hỗ trợ cho các thí sinh?
TS Đặng Hoàng Ngân:
Gia đình, người thân có nhiều cách để hỗ trợ các bạn, tùy phong cách của mỗi gia đình. Hãy thể hiện nhiều hơn những cử chỉ yêu thương mà các bạn thường đón nhận và cảm thấy được nâng đỡ, được thuộc về.
Bên cạnh đó, có thể chú ý thêm:
️ Chủ động bảo vệ các bạn trước sự chê bai, chỉ trích, so sánh vô duyên của người khác, nhất là người lớn. Các bạn thường vì văn hóa nể trọng người lớn mà rất khó tự bảo vệ chính mình. Được gia đình, người thân bảo vệ như vậy là thông điệp rõ ràng nhất về sự tôn trọng mọi thanh thiếu niên bất kể điểm số các kỳ thi, về niềm tin vào giá trị của con em không nằm ở điểm số. Mọi người lớn đều cần nhạy cảm và có ranh giới, không lợi dụng hoàn cảnh không như ý của thanh thiếu niên khác để tô đậm, khoe khoang thành tích của con em mình. Ứng xử đó không đáng tự hào mà là đáng xấu hổ luôn nha!
Nếu thấy con em tự trách bản thân, thu rút (hoặc ngay cả khi cố gồng lên thể hiện mình ổn, nhưng có nhiều gượng gạo, không tự nhiên thoải mái), hãy nhắc nhở con em rằng thất bại là điều ai cũng gặp trong cuộc sống và có nhiều điều để học từ thất bại đó. Hãy chân thành kể với con em về thất bại của chính mình, cả thất bại rồi sau đó thành công, lẫn thất bại chỉ là thất bại thôi. Tấm gương của gia đình, người thân về sự chấp nhận thất bại và nỗ lực sống tốt là sự khích lệ chân thành nhất đến con em.
Xin cảm ơn TS Đặng Hoàng Ngân!
Nguồn: svvn.tienphong.vn