Hình tượng Trương Phi ngoài đời thực tế có nhiều nét khá trái ngược so với trong tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa luôn nha.
Suốt mấy thế kỷ qua, văn hóa đại chúng đã khắc sâu một hình tượng cố định cho vị hổ tướng nhà Thục Hán: một anh đồ tể thô kệch, mặt đen râu xồm, tính nóng như lửa và ra trận là chỉ biết "đi thẳng là chính" Hình tượng hơi "gắt" này, phần lớn được La Quán Trung tạo dựng trong tác phẩm văn học Tam Quốc Diễn Nghĩa, đã vô tình che mất một sự thật lịch sử hoàn toàn khác biệt.
Nếu bỏ qua những câu chuyện thêm thắt để quay về với những ghi chép trong Tam Quốc Chí cũng như các nghiên cứu của những sử gia Trung Quốc sau này, chúng ta sẽ choáng váng khi nhận ra: Trương Phi thực tế là một danh tướng có học thức, sở hữu tài năng chiến thuật xịn xò và một tâm hồn nghệ sĩ ẩn sau vẻ ngoài oai hùng
Trong thế giới văn học, Trương Phi thường xuất hiện như một "mũi giáo sống" chỉ biết lao về phía trước theo lệnh của Lưu Bị hay Gia Cát Lượng. Thế nhưng, lịch sử quân sự thời Tam Quốc lại ghi nhận ông như một trong những nhà quân sự có khả năng độc lập tác chiến và vận dụng mưu lược hàng đầu đó nha!
Bằng chứng xịn nhất chính là trận đánh tại Ba Tây khi đối đầu với danh tướng lão làng Trương Cáp của nhà Ngụy. Trương Cáp không phải dạng vừa đâu, nhưng khi gặp Trương Phi thì bị "outplay" toàn tập. Không dùng sức mạnh thô bạo, Trương Phi đã "đọc vị" địa hình hiểm trở của vùng Thục đạo, giả vờ cầm cự rồi bí mật dẫn một cánh quân tinh nhuệ theo đường tắt "gank" vào điểm yếu của đối phương Trận thua đậm ấy khiến Trương Cáp – người vốn khiến triều đình nhà Thục sau này phải kiêng nể – đã phải bỏ cả ngựa, dắt theo vài chục tàn binh chạy bộ tháo chạy qua đường núi.
Ngay cả cách Trương Phi thu phục Nghiêm Nhan ở đất Ba Thục cũng cho thấy một cái đầu lạnh đầy mưu mẹo. Ông biết mình đang ở thế phải hành quân gấp, nếu đánh công kiên sẽ hao binh tổn tướng. Trương Phi liền bày kế nghi binh, giả vờ đi đường mòn để dụ Nghiêm Nhan ra khỏi thành phục kích, rồi từ đó "đảo ngược tình thế" bắt sống tướng già. Đó không phải là hành vi của một người nóng nảy, mà là tư duy của một bậc thống soái biết người biết ta nha!
Bút lực ngàn cân đằng sau đôi bàn tay cầm trượng bát xà
Sự khác biệt lớn nhất giữa truyện kể và đời thực của Trương Phi nằm ở khía cạnh học thức. Người ta thường nghĩ ông chỉ biết viết tên mình bằng những nét vẽ nguệch ngoạc của người làm nghề mổ lợn. Nhưng các nhà khảo cổ và sử học thế hệ sau đã tìm thấy những bằng chứng hoàn toàn ngược lại luôn ấy
Theo các sử liệu như Lịch Đại Danh Họa Ký hay ghi chép tại quê hương ông, Trương Phi vốn xuất thân từ một gia đình giàu có có nền tảng giáo dục tốt, chứ không hề nghèo khổ. Bản thân ông là một người cực kỳ mê thư pháp và hội họa. Thậm chí, tài vẽ tranh mỹ nhân và viết chữ của vị tướng họ Trương được đánh giá là vô cùng điêu luyện, mang đậm nét nho nhã của giới văn nhân thời đó.
Hiện nay, tại vách núi thuộc vùng Cừ Huyện (Tứ Xuyên), người ta vẫn lưu giữ bản sao của văn bia "Trương Phi công đức bia" (hay còn gọi là Lăng Nha Hồng bia). Nét chữ trên bia được các nhà phê bình thư pháp đời sau khen ngợi là "rồng bay phượng múa", nét mạnh nét nhẹ có lực như đao kiếm nhưng cấu trúc lại vô cùng thanh thoát
Một người không có chiều sâu văn hóa và học thức, tuyệt đối không thể để lại những di sản nghệ thuật khiến hậu thế phải trầm trồ như vậy.
Điểm yếu chết người: Tôn sùng người có học, coi thường người thường
Sử gia Trần Thọ trong Tam Quốc Chí từng để lại một nhận xét rất đắt giá, vừa là lời khen, vừa là lời cảnh báo cho bi kịch cuộc đời vị danh tướng này: "Trương Phi yêu kính người quân tử, nhưng không dung thứ kẻ tiểu nhân".
Chính nét tính cách này đã gián tiếp xác nhận Trương Phi là người thuộc tầng lớp có học hoặc có xu hướng "hướng thượng" về mặt tri thức. Ông cực kỳ kính trọng những bậc sĩ phu, người thông thái. Khi Gia Cát Lượng mới đến, dù truyện kể mô tả Trương Phi bực mình, nhưng chính sử cho thấy ông luôn giữ lễ nghĩa triều đình. Khi đối mặt với một Nghiêm Nhan trung kiên, Trương Phi lập tức cởi trói, bước xuống đài cúi đầu xin lỗi và mời ngồi ghế trên vì ông trọng cái khí tiết của một người có học.
Nhưng bi kịch thay, sự tôn sùng tri thức ấy lại biến thành sự cực đoan đối với những người lao động chân tay hoặc binh lính dưới quyền Ông coi thường những người không có chí hướng, sẵn sàng dùng roi vọt trừng phạt nghiêm khắc cấp dưới vì những lỗi nhỏ. Sự phân hóa rõ ràng này cuối cùng đã đẩy ông vào bi kịch bị chính thuộc hạ giết hại trước ngày xuất quân đánh Ngô.
Việc La Quán Trung "đơn giản hóa" Trương Phi trong văn học không hẳn là xấu, bởi nó giúp nhân vật này trở nên gần gũi, tạo được sự kịch tính và mang lại tiếng cười cho người đọc qua các thế hệ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn báo chí và khoa học lịch sử hiện đại, chúng ta cần phải công bằng hơn với ông.
Nguồn: soha.vn
Suốt mấy thế kỷ qua, văn hóa đại chúng đã khắc sâu một hình tượng cố định cho vị hổ tướng nhà Thục Hán: một anh đồ tể thô kệch, mặt đen râu xồm, tính nóng như lửa và ra trận là chỉ biết "đi thẳng là chính" Hình tượng hơi "gắt" này, phần lớn được La Quán Trung tạo dựng trong tác phẩm văn học Tam Quốc Diễn Nghĩa, đã vô tình che mất một sự thật lịch sử hoàn toàn khác biệt.
Nếu bỏ qua những câu chuyện thêm thắt để quay về với những ghi chép trong Tam Quốc Chí cũng như các nghiên cứu của những sử gia Trung Quốc sau này, chúng ta sẽ choáng váng khi nhận ra: Trương Phi thực tế là một danh tướng có học thức, sở hữu tài năng chiến thuật xịn xò và một tâm hồn nghệ sĩ ẩn sau vẻ ngoài oai hùng
Trong thế giới văn học, Trương Phi thường xuất hiện như một "mũi giáo sống" chỉ biết lao về phía trước theo lệnh của Lưu Bị hay Gia Cát Lượng. Thế nhưng, lịch sử quân sự thời Tam Quốc lại ghi nhận ông như một trong những nhà quân sự có khả năng độc lập tác chiến và vận dụng mưu lược hàng đầu đó nha!
Bằng chứng xịn nhất chính là trận đánh tại Ba Tây khi đối đầu với danh tướng lão làng Trương Cáp của nhà Ngụy. Trương Cáp không phải dạng vừa đâu, nhưng khi gặp Trương Phi thì bị "outplay" toàn tập. Không dùng sức mạnh thô bạo, Trương Phi đã "đọc vị" địa hình hiểm trở của vùng Thục đạo, giả vờ cầm cự rồi bí mật dẫn một cánh quân tinh nhuệ theo đường tắt "gank" vào điểm yếu của đối phương Trận thua đậm ấy khiến Trương Cáp – người vốn khiến triều đình nhà Thục sau này phải kiêng nể – đã phải bỏ cả ngựa, dắt theo vài chục tàn binh chạy bộ tháo chạy qua đường núi.
Ngay cả cách Trương Phi thu phục Nghiêm Nhan ở đất Ba Thục cũng cho thấy một cái đầu lạnh đầy mưu mẹo. Ông biết mình đang ở thế phải hành quân gấp, nếu đánh công kiên sẽ hao binh tổn tướng. Trương Phi liền bày kế nghi binh, giả vờ đi đường mòn để dụ Nghiêm Nhan ra khỏi thành phục kích, rồi từ đó "đảo ngược tình thế" bắt sống tướng già. Đó không phải là hành vi của một người nóng nảy, mà là tư duy của một bậc thống soái biết người biết ta nha!
Bút lực ngàn cân đằng sau đôi bàn tay cầm trượng bát xà
Sự khác biệt lớn nhất giữa truyện kể và đời thực của Trương Phi nằm ở khía cạnh học thức. Người ta thường nghĩ ông chỉ biết viết tên mình bằng những nét vẽ nguệch ngoạc của người làm nghề mổ lợn. Nhưng các nhà khảo cổ và sử học thế hệ sau đã tìm thấy những bằng chứng hoàn toàn ngược lại luôn ấy
Theo các sử liệu như Lịch Đại Danh Họa Ký hay ghi chép tại quê hương ông, Trương Phi vốn xuất thân từ một gia đình giàu có có nền tảng giáo dục tốt, chứ không hề nghèo khổ. Bản thân ông là một người cực kỳ mê thư pháp và hội họa. Thậm chí, tài vẽ tranh mỹ nhân và viết chữ của vị tướng họ Trương được đánh giá là vô cùng điêu luyện, mang đậm nét nho nhã của giới văn nhân thời đó.
Hiện nay, tại vách núi thuộc vùng Cừ Huyện (Tứ Xuyên), người ta vẫn lưu giữ bản sao của văn bia "Trương Phi công đức bia" (hay còn gọi là Lăng Nha Hồng bia). Nét chữ trên bia được các nhà phê bình thư pháp đời sau khen ngợi là "rồng bay phượng múa", nét mạnh nét nhẹ có lực như đao kiếm nhưng cấu trúc lại vô cùng thanh thoát
Một người không có chiều sâu văn hóa và học thức, tuyệt đối không thể để lại những di sản nghệ thuật khiến hậu thế phải trầm trồ như vậy.Điểm yếu chết người: Tôn sùng người có học, coi thường người thường
Sử gia Trần Thọ trong Tam Quốc Chí từng để lại một nhận xét rất đắt giá, vừa là lời khen, vừa là lời cảnh báo cho bi kịch cuộc đời vị danh tướng này: "Trương Phi yêu kính người quân tử, nhưng không dung thứ kẻ tiểu nhân".
Chính nét tính cách này đã gián tiếp xác nhận Trương Phi là người thuộc tầng lớp có học hoặc có xu hướng "hướng thượng" về mặt tri thức. Ông cực kỳ kính trọng những bậc sĩ phu, người thông thái. Khi Gia Cát Lượng mới đến, dù truyện kể mô tả Trương Phi bực mình, nhưng chính sử cho thấy ông luôn giữ lễ nghĩa triều đình. Khi đối mặt với một Nghiêm Nhan trung kiên, Trương Phi lập tức cởi trói, bước xuống đài cúi đầu xin lỗi và mời ngồi ghế trên vì ông trọng cái khí tiết của một người có học.
Nhưng bi kịch thay, sự tôn sùng tri thức ấy lại biến thành sự cực đoan đối với những người lao động chân tay hoặc binh lính dưới quyền Ông coi thường những người không có chí hướng, sẵn sàng dùng roi vọt trừng phạt nghiêm khắc cấp dưới vì những lỗi nhỏ. Sự phân hóa rõ ràng này cuối cùng đã đẩy ông vào bi kịch bị chính thuộc hạ giết hại trước ngày xuất quân đánh Ngô.
Việc La Quán Trung "đơn giản hóa" Trương Phi trong văn học không hẳn là xấu, bởi nó giúp nhân vật này trở nên gần gũi, tạo được sự kịch tính và mang lại tiếng cười cho người đọc qua các thế hệ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn báo chí và khoa học lịch sử hiện đại, chúng ta cần phải công bằng hơn với ông.
Nguồn: soha.vn