Dạo gần đây, drama KOL (Key Opinion Leader) và KOC (Key Opinion Consumer) vi phạm pháp luật xuất hiện nhiều đến mức mọi người đều phải "ngứa mắt" rồi đó Vậy phải làm sao để các anh chị influencer này tránh được những sai lầm đáng tiếc và đóng góp nhiều hơn cho xã hội? Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam của Báo Tiền Phong đã "bắt bài" các chuyên gia để tìm câu trả lời nè!
Hôm nay mình xin giới thiệu góc nhìn cực chất từ PGS.TS Phạm Chiến Thắng – Trưởng khoa Báo chí Truyền thông Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên nhé!
Thưa thầy Phạm Chiến Thắng, nhìn từ góc độ báo chí và truyền thông, KOL/KOC trên mạng xã hội Việt Nam hiện giờ có gì hot không ạ?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Nếu nhìn từ góc độ báo chí truyền thông thì KOL và KOC có những đặc điểm riêng biệt đấy. Trong khi KOL thường là những người nổi tiếng hoặc chuyên gia trong một lĩnh vực cụ thể, có tầm ảnh hưởng đại chúng và follower đông như kiến , thì KOC lại là những "người thật việc thật" – đại diện cho một bộ phận công chúng và có sức ảnh hưởng trong cộng đồng nhỏ hơn. Sự nổi lên của KOC ở Việt Nam hiện nay cho thấy người dùng mạng xã hội đang thích những nội dung chân thật, gần gũi hơn là chạy theo danh tiếng.
KOL và KOC đều có ảnh hưởng nhất định đến việc định hình phong cách sống, quan điểm và thái độ của công chúng. Vì vậy, nội dung họ tạo ra đều tác động đến xã hội theo nhiều cách khác nhau. Chỉ cần một vài sai lầm nhỏ thôi là có thể trở thành "con dao hai lưỡi" gây drama khắp cõi mạng luôn
Gần đây, các vụ khủng hoảng liên quan đến gây quỹ thiện nguyện, quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm của KOL/KOC đã trở thành vấn đề nhức nhối, làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin của công chúng và đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm xã hội của họ.
Chính vì thế, hiện tại các KOL/KOC đang dần được Nhà nước quản lý chặt chẽ hơn bằng khuôn khổ pháp lý. Họ phải minh bạch về nội dung tài trợ và chịu trách nhiệm về thông tin quảng cáo. Điều này đánh dấu sự kết thúc thời kỳ phát triển "tự do tự tại", buộc những người có ảnh hưởng phải hoạt động chuyên nghiệp, có trách nhiệm hơn nếu muốn tồn tại lâu dài trong môi trường truyền thông ngày càng khắt khe ở Việt Nam.
Theo thầy, KOL/KOC ảnh hưởng như thế nào đến cách tiếp nhận thông tin của giới trẻ, đặc biệt là sinh viên bây giờ?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Trong môi trường kỹ thuật số hiện nay, KOL và KOC đang trở thành một trong những nguồn thông tin quan trọng của giới trẻ, đặc biệt là sinh viên. Họ có thể định hình phong cách cho giới trẻ, cung cấp kiến thức đa dạng từ học thuật đến các vấn đề xã hội. Tuy nhiên, việc tiếp nhận thông tin từ KOL/KOC có cả lợi ích và rủi ro cho sinh viên đấy!
Về mặt tích cực, những thông tin có giá trị như kiến thức học thuật, kinh nghiệm sống, kỹ năng mềm... được chia sẻ từ KOL/KOC là nguồn tham khảo vô giá và chân thực, giúp sinh viên có cái nhìn dễ hiểu qua kinh nghiệm thực tế của những người nổi tiếng, và được truyền cảm hứng để tiếp tục học tập và làm việc hiệu quả hơn
Bên cạnh đó, nhiều KOL/KOC cũng rất tích cực lan tỏa lối sống tích cực, tinh thần yêu nước, bảo vệ môi trường... những thông điệp này gần gũi và dễ được các bạn trẻ tiếp nhận hơn là những thông tin tuyên truyền khô khan.Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, có không ít KOL/KOC khi chia sẻ thông tin lại thiếu sự kiểm chứng, chạy theo xu hướng dẫn đến lan truyền thông tin sai lệch, fake news tràn lan Thậm chí, có những KOL/KOC lợi dụng sự nổi tiếng để thu lợi bất chính, tạo dựng hình tượng để bán hàng giả, hàng kém chất lượng – đây là mối nguy hiểm lớn, có thể tạo ra quan điểm lệch lạc về tư tưởng, lối sống và ảnh hưởng cả sức khỏe của sinh viên. Bên cạnh đó, khi các bạn trẻ đặt niềm tin một cách "mù quáng" vào KOL/KOC, họ có thể dần mất đi thói quen tự tìm kiếm thông tin, đối chiếu và đánh giá thông tin đa chiều, dẫn đến dễ bị thao túng và khó phân biệt đúng sai.
Vậy làm thế nào để KOL/KOC đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng, thưa thầy?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Để đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng, việc quan trọng nhất là các KOL/KOC phải tập trung phát huy tầm ảnh hưởng của mình một cách tích cực và có trách nhiệm. Trong đó, cần nâng cao tinh thần minh bạch và quan tâm đến những tác động xã hội của thông tin mà họ chia sẻ. Việc cần làm là thường xuyên kiểm chứng thông tin từ những nguồn chính thống, uy tín, và có trách nhiệm với các nội dung liên quan đến sức khỏe, văn hóa, lối sống của cộng đồng.
Tiếp theo là tập trung vào các thông tin có tính giáo dục, nội dung chất lượng và có giá trị với xã hội. Ví dụ như chia sẻ kinh nghiệm học tập, định hướng nghề nghiệp, kỹ năng mềm... Sức mạnh lớn nhất của KOL/KOC đến từ những đánh giá khách quan, trải nghiệm thật của họ với những vấn đề khác nhau. Việc duy trì sự chân thực, chia sẻ cả mặt tích cực lẫn tiêu cực của vấn đề sẽ giúp họ giữ được lòng tin của cộng đồng
Cuối cùng, với vai trò, tầm ảnh hưởng và khả năng dẫn dắt dư luận xã hội, KOL/KOC nên lan tỏa những thông điệp tích cực, xây dựng và gắn kết cộng đồng. Họ có thể sử dụng nền tảng của mình để lan tỏa tinh thần yêu quê hương, đất nước, yêu môi trường... những nội dung này không chỉ truyền cảm hứng mà còn góp phần nâng cao nhận thức và xây dựng xã hội lành mạnh. Bên cạnh đó, KOL/KOC có thể tạo ra các cộng đồng online để mọi người cùng chia sẻ, học hỏi và hỗ trợ lẫn nhau, thúc đẩy tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái. Với những cách làm này, các KOL/KOC không chỉ xây dựng được thương hiệu cá nhân bền vững mà còn tạo ra những tác động thực sự có ý nghĩa cho cộng đồng.
Thầy có muốn chia sẻ thêm điều gì với các KOL/KOC đang là sinh viên không ạ?
PGS.TS Phạm Chiến Thắng: Thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay, đặc biệt là các bạn sinh viên đóng vai trò hết sức quan trọng trong giai đoạn vươn mình của dân tộc. Có không ít bạn sinh viên đã và đang trở thành những KOL/KOC có tầm ảnh hưởng đến xã hội. Cùng với sức trẻ, tư duy sáng tạo, khả năng đổi mới và thành thạo công nghệ, các bạn đang tạo ra cảm hứng cho giới trẻ để học tập, khởi nghiệp và xây dựng xã hội.
Tôi hy vọng, với những gì đã làm được, các bạn KOL/KOC đang là sinh viên sẽ tiếp tục chung tay xây dựng và phát triển đất nước. Cần đặc biệt chú ý đến trách nhiệm xã hội và hiểu rõ vai trò của mình để tạo ra giá trị cho cộng đồng. Tập trung vào những thế mạnh của mình và tiếp tục hoàn thiện bản thân để duy trì thương hiệu cá nhân một cách bền vững nhé!
Cảm ơn thầy rất nhiều ạ!
FYI: Ngày 18/8 tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) tổ chức Hội nghị "KOL với kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" (KOL Summit 2025) quy tụ gần 300 KOL tiêu biểu từ 34 tỉnh, thành trên cả nước đấy!
Nguồn: svvn.tienphong.vn